Το εξπρές του μετεμφυλίου - Μέρος 6ο Ο λόγος της Νεολαίας ΕΔΑ

Βλέπουμε, λοιπόν, συνέχεια της κυρίαρχης ρητορικής του αντιαμερικανισμού και εν γένει του λόγου περί ξενοκρατίας που ενισχύεται  μετά την εμπλοκή Βρετανών και Αμερικανών τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο Κυπριακό ζήτημα. Ενισχύεται ο αντιαποικιακός λόγος όχι μόνο λόγω Κύπρου αλλά και λόγω της απήχησης των αντιαποικιακών αγώνων που ξεσπούν στις περιοχές του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου (Αφρική, Ασία). Το 1955 είχε δημιουργηθεί το κίνημα των Αδεσμεύτων που περίεχε εκείνα τα κράτη που προσπαθούσαν να κρατούν ίσες αποστάσεις από τις δύο υπερδυνάμεις και έδιναν ιδιαίτερη σημασία σε ζητήματα οικονομικής ανάπτυξης. Απέναντι στο λόγο της Νεολαίας ΕΔΑ και γενικότερα της Αριστεράς υψώνεται ο λόγος του αντικομμουνιστικού μπλοκ που επιμένει στο ιδεολογικό τοίχος της «εθνικοφροσύνης». 

 

Τόσο η ΕΔΝΕ όσο και η Νεολαία ΕΔΑ, παρά το γεγονός ότι επηρεάζονται άμεσα ή έμμεσα από τις επιλογές του ΚΚΕ μέσω των «παράνομων ΕΠΟΝιτών», διατυπώνουν  πρωταρχικά ένα λόγο κράτος πρόνοιας και δευτερευόντως κομμουνιστική. Η οικονομία της χώρας, παρά τους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, δεν δημιουργεί τις αναγκαίες θέσεις εργασίας με αποτέλεσμα την ανεργία, την υποαπασχόλησή και τη μετανάστευση.  Αυτά τα δεδομένα αντανακλώνται στις διακηρύξεις, στις προεκλογικές ομιλίες  προς τους νέους και νέες και τις εσωτερικές εισηγήσεις και εγκυκλίους της οργάνωσης. Βασική μορφή εκφοράς αυτού του λόγου είναι το  σχήμα «εμείς εναντίον αυτών». «Αυτοί» είναι όλοι όσοι αντιστρατεύονται την «Εθνική Δημοκρατική Αλλαγή» που αντιπροσωπεύουμε  «εμείς».

Ο λόγος της Νεολαίας ΕΔΑ όσο περνούν τα χρόνια γύρω στα τέλη της δεκαετίας το 1950 γίνεται και πιο εργατικός. Ένας κύκλος μελών είναι νέοι εργαζόμενοι (φοιτητές και μη) που συμμετέχουν στα υπάρχοντα εργατικά συνδικάτα (πολλά από τα σωματεία είναι αποκλεισμένα από τη ΓΣΕΕ  όπου κυριαρχούν οι κυβερνητικοί συνδικαλιστές όπως ο Φώτης Μακρής) και ένας άλλος είναι αυτός των μαθητών των εσπερινών γυμνασίων οι περισσότεροι των οποίων είναι αναγκασμένοι να δουλεύουν σε πολύ άσχημες συνθήκες και συχνά κατά παράβαση της εργατικής νομοθεσίας περί παιδικής εργασίας. 

Μετά τις εκλογές της 11 Μαΐου 1958 που ανέδειξαν την ΕΔΑ σε δεύτερη πολιτική δύναμη και αξιωματική αντιπολίτευση η οργάνωση της νεολαίας προβαίνει σε εσωτερικές αλλαγές προκειμένου να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση. Συγκροτήθηκε το διευρυμένο Κεντρικό Συμβούλιο για  να γίνει πιο αποδοτικό στη δουλειά  του που σε μια φάση έντασης των αγώνων έπρεπε να συμβάλει στη δυνάμωμα του μαζικού προοδευτικού κινήματος της Εθνικής Δημοκρατικής Αλλαγής». Η εισήγηση προς το σώμα επικεντρώνεται στο  στόχο.[1] Επιπλέον, σύμφωνα με την εισήγηση, αυτή η κινηματική πλατιά πατριωτική δράση που θα συσπειρώνει τους νέους και τις νέες μα ολοένα και υψηλότερους ρυθμούς αύξησης θα μπορούσε να καταλήξει στην δημιουργία μιας «ενιαίας πανελλαδικής προοδευτικής οργάνωσης της Ελληνικής Νεολαίας». Αυτό δείχνει ότι η λογική της ΕΠΟΝ ακόμα επηρεάζει τη σκέψη της αριστεράς και κυρίως των νέων  και κατά ένα τρόπο προαναγγέλλει τη δημιουργία της «Νεολαίας Λαμπράκη».

---

[1] http://62.103.28.111/neolaia/rec.asp?id=63724

Το εξπρές του μετεμφυλίου - Μέρος 5ο Το πλαίσιο της δημιουργία της Νεολαίας ΕΔΑ

Η Νεολαία της ΕΔΑ απέκτησε θεσμική υπόσταση και τίτλο το καλοκαίρι του 1956 μετά την Α΄ Συνδιάσκεψη του κόμματος της ΕΔΑ. Ουσιαστικά αποτέλεσε την μετεξέλιξη της Οργάνωσης των Νέων ΕΔΑ που λειτούργησε μετά την διάλυση της ΕΔΝΕ το 1952 από την αστυνομία και το δικαστήριο.

Σε ποιο πλαίσιο κινείται η καινούργια οργάνωση νεολαία στο χώρο της αριστεράς; Ας δούμε τα γεγονότα της διετίας 1955-6.

• 14 Μαΐου 1955- Οκτώ χώρες του κομμουνιστικού μπλοκ, συμπεριλαμβανομένης και της Σοβιετικής Ένωσης, υπογράφουν στη Βαρσοβία μία συνθήκη αμοιβαίας βοήθειας, που ονομάζεται Σύμφωνο της Βαρσοβίας.
•  6 Σεπτεμβρίου - Η ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης γίνεται στόχος ενός υποστηριζόμενου από την τουρκική κυβέρνηση πογκρόμ.
• 16 Σεπτεμβρίου - Λαμβάνει χώρα στρατιωτικό πραξικόπημα για την ανατροπή του προέδρου Χουάν Περόν στην Αργεντινή.
• 4 Οκτωβρίου - Πέθανε ο πρωθυπουργός Α. Παπάγος και δυο ημέρες αργότερα, παραιτήθηκε η κυβέρνηση
• 6 Οκτωβρίου - Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής γίνεται για πρώτη φορά πρωθυπουργός της Ελλάδας.
• 4 Ιανουαρίου 19- Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ιδρύει την Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση (ΕΡΕ).
• 2 Απριλίου - Μαθητές του Γυμνασίου και του Κολεγίου Πάφου, τραγουδώντας τον Εθνικό Ύμνο και φωνάζοντας το σύνθημα «Ένωσις», έρχονται σε σύγκρουση με ισχυρές αγγλικές δυνάμεις στο Κτήμα.
• 10 Μαΐου - Εκτελούνται από τις βρετανικές αρχές οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ Μιχαήλ Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου, οι οποίοι ανέρχονται στην αγχόνη ψάλλονταν τον εθνικό ύμνο και ζητωκραυγάζοντες υπέρ της Ενώσεως.
• 13 Μαΐου - Διαδηλώσεις μαθητών διοργανώνονται στη Λευκωσία υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα. Οι διαδηλωτές ρίχνουν τρεις βόμβες, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ένας άγγλος στρατιώτης και να τραυματιστούν πέντε.
• 31 Οκτωβρίου - Κρίση του Σουέζ: Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία βομβαρδίζουν την Αίγυπτο για να την αναγκάσουν να ανοίξει τη Διώρυγα του Σουέζ.
• 7 Νοεμβρίου - Κρίση του Σουέζ: Η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υιοθετεί ψήφισμα με το οποίο καλεί το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γαλλία και το Ισραήλ να αποσύρουν αμέσως τα στρατεύματά τους από την Αίγυπτο
• 13 Νοεμβρίου - Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών κηρύσσει παράνομους τους νόμους στην Αλαμπάμα που απαιτούν τον φυλετικό διαχωρισμό στα λεωφορεία, δίνοντας έτσι τέλος στο μποϋκοτάζ των λεωφορείων στο Μοντγκόμερυ.
• 2 Δεκεμβρίου - Το Γκράνμα φτάνει στις ακτές της Κούβας. Ο Φιντέλ Κάστρο, ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και άλλα 80 μέλη του Κινήματος της 26ης Ιουλίου αποβιβάζονται για να ξεκινήσουν την Κουβανική Επανάσταση.
• Ξεκινά στη Κίνα η Εκστρατεία των Εκατό Λουλουδιών, που θα κορυφωθεί το καλοκαίρι του 1957, όπου ενθαρρύνεται από το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας η ποικιλία απόψεων και λύσεων πάνω στην πολιτική για τα εθνικά θέματα.

Οι ελληνικές βουλευτικές εκλογές του 1956 έγιναν στις 19 Φεβρουαρίου. Είναι οι πρώτες βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα που ψήφισαν και οι γυναίκες.

Σε αυτήν την εκλογική αναμέτρηση συνασπίστηκαν 7 κόμματα στην Δημοκρατική Ένωση, για να αντιμετωπίσουν την ΕΡΕ που είχε ιδρύσει το 1955 ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής. Αξιοσημείωτο είναι ότι για πρώτη φορά τα αστικά κόμματα δέχονται να συμμαχήσουν με την ΕΔΑ, η οποία κατηγορούνταν από την ίδρυση της το 1951 πως κυριαρχείται από κομμουνιστές. Στόχος της Δημοκρατικής Ένωσης, με την τόσο ετερογενή σύσταση, ήταν να καταλάβει την εξουσία και να διεξαγάγει εκ νέου εκλογές με αναλογικό σύστημα. Παρόλα αυτά η ΕΡΕ κατέλαβε 165 έδρες, δηλαδή το 55% επί του συνόλου των εδρών, κατορθώνοντας να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση.

Το εκλογικό σύστημα, που έγινε από τη κυβέρνηση Καραμανλή, σκοπό είχε τον περιορισμό της δύναμης της Δημοκρατικής Ένωσης.Στις εκλογικές περιφέρειες όπου η ΕΡΕ ήταν αδύναμη (κυρίως στα αστικά κέντρα) ίσχυε η απλή αναλογική. Στην επαρχία όπου η ΕΡΕ είχε σημαντική δύναμη ίσχυε το πλειοψηφικό. Αποτέλεσμα ήταν η ΕΡΕ με λιγότερες ψήφους πανελλαδικά (στην Ηλεία δεν εξελέγη ούτε ένας βουλευτής από την ΕΡΕ και 2ο κόμμα ήταν το κόμμα του Στεφανόπουλου), να λάβει περισσότερες έδρες στη Βουλή και να σχηματίσει μάλιστα αυτοδύναμη κυβέρνηση.

ΠΗΓΉ https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%BB%CE%BB%CE%B7%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82_%CE%B5%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CF%82_1956

Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση	1,594,112				47,38							165
Δημοκρατική Ένωσις	1,620,007				48,15							132
Συνδυασμοί ανεξάρτητων (Ανεξάρτητος Δημοκρατικός Συνδυασμός)	31,022				0,92							3
Κόμμα Προοδευτικών	74,545			2,22							0
Λαϊκόν Κοινωνικόν Κόμμα	29,375			0,88							0
Κόμμα Χριστιανικής Δημοκρατίας	449			0,01							0
Λοιποί	14,851			0,44
Έγκυρες ψήφοι                                      3,364,361				100,00							300
Άκυρα λευκά                                              15,084

Τέλος, το μεγαλύτερο σε σημασία γεγονός της περιόδου ήταν το 20ό Συνέδριο του ΚΚΣΕ. Στο 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ, το Φεβρουάριο του 1956, έγιναν οβιδιακές μεταβολές στην πολιτικοϊδεολογική γραμμή της Σοβιετικής Ένωσης, γεγονός που επηρέασε τα κομμουνιστικά κόμματα σε όλο τον κόσμο. Στη διάρκειά του, την τελευταία ημέρα του   Συνεδρίου, ο Ν. Χρουστσόφ σε κλειστή συνεδρίαση παρουσίασε εισήγηση για «την προσωπολατρία του Στάλιν και τις συνέπειές της» -γνωστή και ως "μυστική έκθεση"- που αρχικά κρατήθηκε μυστική αλλά γρήγορα διέρρευσε στη Δύση. Από εκείνη τη στιγμή ξεκίνησε ένας μακρύς δρόμος αντιπαραθέσεων, ρήξης και τέλος διάσπασης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος.

(πηγη https://www.alfavita.gr/apopsin/%CF%83%CE%B1%CE%BD-%CF%83%CE%AE%CE%BC%CE%B5%CF%81%CE%B1-20%CE%BF-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CE%B4%CF%81%CE%B9%CE%BF-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%BA%CF%83%CE%B5-1956-%CE%B7-%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%AE%CF%82

Η ΝΕΟΛΑΙΑ ΕΔΑ

Η Νεολαία ΕΔΑ, σύμφωνα με το Καταστατικό,  είναι «Εθνική, Φιλειρηνική , Δημοκρατική, Αντιαποικιακή και Εκπολιτιστική». Μεταξύ των άλλων «αγωνίζεται για την Εθνική δημοκρατική αναγέννηση και το μεγαλείο της Ελληνικής Πατρίδας». Επιπλέον «εμπνέεται από τις ιστορικές λαμπρές εθνικές παραδόσεις του Ελληνικού λαού και της νεολαίας (…) για τον θρίαμβο της ειρήνης για την αποτροπή ενός νέου παγκόσμιο υδρογονικό πόλεμο (…) για την αυτοδιάθεση της Κύπρου μας». Η οργάνωση επιδιώκει με τις πολύμορφες δραστηριότητες να συμπήξει «ένα ευρύτατο Εθνικό – πατριωτικό Μέτωπο  ενάντια στην ξενοκρατία, την ξενοδουλεία, και την ευνοιοκρατία» Επίσης «δεν παραλείπει να ικανοποιεί, στο μέτρο των δυνατοτήτων της, τις μορφωτικές και εκπολιτιστικές ανάγκες των μελών της με τη οργάνωση ποικιλόμορφων μορφών εκδηλώσεων, με την συστηματική πολιτική, ιδεολογική και μορφωτική εργασία».       

Η Νεολαία ΕΔΑ «εκλαϊκεύει στους νέους την ιδεολογία και την πολιτική της ΕΔΑ και προπαγανδίζει ανάμεσα στους νέους την ανάγκη να γνωρίσουν με θετικό δημιουργικό τρόπο το μεγαλείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού» ξεπερνώντας τη κυρίαρχη λογική της προγονοπληξίας που επιβάλλει το συντηρητικό εκπαιδευτικό σύστημα. Γι’ αυτό «προτρέπει τους νέους και τις νέες να  συνεχίσουν τις σπουδές τους, παρά τις τεράστιες δυσκολίες…».  Ιδιαίτερα «η Ν.ΕΔΑ προβάλλει σε όλους τους νέους και νέες την ανάγκη να διαβάζουν κάθε καλό προοδευτικό Ελληνικό ή ξένο βιβλίο που πλουτίζει τις γνώσεις, οξύνει το μυαλό, εξευγενίζουν τη ψυχή και να απορρίπτουν τα πορνογραφήματα και τις μάσκες γκαγκστερικά  φυλλάδια, φιλμς που στενεύουν το πνεύμα και δηλητηριάζουν την ψυχή των νέων».  Ως εναλλακτική λύση προτείνει την ανάγκη της σωματικής αγωγής, του εκδρομισμού, του τουρισμού κ.ά.[1]

---

[1]   http://62.103.28.111/neolaia/rec.asp?id=35261

Συνεχίζεται.....

Θανάσης Τσακίρης

"Αχ Εξουσία" Τρίτη 22/11: καλεσμένη η Ζηνοβία (Τζενη) Λιαλιούτη - Διδάκτωρ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου

Αχ Εξουσία: Θέματα Πολιτικής και Ερωτικής Κοινωνιολογίας

Επιμελείται και παρουσιάζει ο Θανάσης Τσακίρης ή Πανελλαδίξ ή Homo Politicus ή tsakthan

Την Τρίτη 22/11: καλεσμένη η Ζηνοβία (Τζενη) Λιαλιούτη - Διδάκτωρ του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου Θα συζητήσουμε για το βιβλίο της "Ο Ελληνικός αντιαμερικανισμός 1947-1989" (εκδ. Ασίνη, Αθήνα 2016)

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο IlioupolisOnAir

http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html

1000 βιβλία που πρέπει να διαβάσετε πριν πεθάνετε. Νο 5 "Κόμματα και Κοινωνικές Συμμαχίες στην Προδικτατορική Ελλάδα" των Χρ.Βερναρδάκη & Γ.Μαυρή

Κόμματα και Κοινωνικές Συμμαχίες στην Προδικτατορική Ελλάδα, 1991 (Χριστόφορος Βερναρδάκης & Γιάννης Μαυρής) Εκδ. Εξάντας

Αντικείμενο του βιβλίου αποτελούν οι βασικοί κομματικοί σχηματισμοί της μετεμφυλιακής-προδικτατορικής περιόδου, οι σχέσεις που διαμόρφωσαν σε αυτήν την περίοδο με τις κοινωνικές δυνάμεις και τις καμπές του κοινωνικού ανταγωνισμού, η θέση που κατέλαβαν στη συγκεκριμένη μορφή του κράτους. Η ανάλυση ολοκληρώνεται σε οκτώ κεφάλαια.

Στο εισαγωγικό κεφάλαιο επιχειρείται η ανάλυση της βασικής τομής του σύγχρονου ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού που συντελέστηκε κατά τη δεκαετία 1940-50. Οι κοινωνικές και πολιτικές διαιρέσεις που διαμορφώνονται από τότε, θα αποτελέσουν το σημείο εκκίνησης της μεταπολεμικής ελληνικής κοινωνίας. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζονται συγκεκριμένα οι σχέσεις εκπροσώπησης που διαμόρφωσε το ΚΚΕ στην κατοχή με το λαϊκό κοινωνικό μπλοκ, αλλά και η διάρρηξή τους στην επόμενη περίοδο του εμφυλίου, γεγονός εξαιρετικής σημασίας σε ό,τι αφορά στην εμφάνιση του πολιτικού φαινομένου του ‘Κέντρου’. Το δεύτερο και το τρίτο κεφάλαιο του βιβλίου παρουσιάζει και αναλύει τις συνθήκες ζωής στη μεταπολεμική (μετεμφυλιακή) κοινωνία, καθώς και τους κοινωνικούς αγώνες της περιόδου. Οι πολιτικές εκπροσωπήσεις των δύο κοινωνικών μπλοκ, του αστικού συνασπισμού εξουσίας και του λαϊκού κοινωνικού μπλοκ, αποτελούν το αντικείμενο του τετάρτου και του πέμπτου κεφαλαίου. Ιδιαίτερο βάρος δίδεται στη μορφοποίηση και διατήρηση μιας πρωτοφανούς κοινωνικής και εκλογικής πόλωσης, χαρακτηριστικό γνώρισμα ολόκληρης της υπό εξέταση περιόδου, αλλά και της επόμενης μεταπολιτευτικής περιόδου. Επιστέγασμα της μελέτης αποτελεί η ανάλυση των Ιουλιανών γεγονότων του 1965 που παρουσιάζεται στο έκτο κεφάλαιο, ιστορική στιγμή που σύμφωνα με το βιβλίο αποτελεί σημείο κορύφωσης της κοινωνικής έντασης που κυοφορείται στη μετεμφυλιακή δεκαπενταετία. Τα Ιουλιανά γεγονότα, αποτελούν ίσως την πλέον ‘απωθημένη’ και ‘συσκοτισμένη’ μεταπολεμική στιγμή, παρά το γεγονός ότι καθορίζει τόσο τις ιστορικές εξελίξεις που ακολούθησαν (δικτατορία 1967) όσο και τη μορφή των πολιτικών δυνάμεων και των ιδεολογικών σχέσεων που διαμορφώθηκαν μετά τη μεταπολίτευση. Τα καταλυτικά αποτελέσματα της κοινωνικής έκρηξης των Ιουλιανών στην πολιτική σκηνή, στις ιδεολογικές σχέσεις, στον πολιτισμό και τη δομή των κοινωνικών δυνάμεων παρουσιάζονται στο έβδομο κεφάλαιο. Τέλος, στο όγδοο κεφάλαιο εξάγονται ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με την αντιπροσώπευση, τις μορφές που αυτή έλαβε στο συγκεκριμένο ιστορικό – κοινωνικό πλαίσιο, καθώς και τις μορφές της ιδεολογίας στην προδικτατορική Ελλάδα.

Σε θεωρητικό επίπεδο, το συγκεκριμένο βιβλίο τοποθετείται, μέσω της ανάλυσης που το συγκροτεί, στον αντίποδα των θεωριών της ‘εξάρτησης’ του ελληνικού καπιταλισμού και της ελληνικής κοινωνίας, του πολιτικισμού και του δομικισμού, θεωρίες που αποτέλεσαν εμπόδια στην θεωρητική κατανόηση της ελληνικής πολιτικής. Αντίθετα, αποδόθηκε προτεραιότητα στην ανάλυση των ενδογενών κοινωνικών αντιθέσεων και στις μορφές του κοινωνικού ανταγωνισμού, υλικά (και δυναμικά) αποτελέσματα των οποίων είναι τα πολιτικά κόμματα, τα προγράμματά τους, οι ιδεολογίες τους, αλλά και η μορφή του κράτους και της αντιπροσώπευσης. (http://www.mavris.gr/books/book/)

Ακόμη ένα σημαντικό έργο αναφοράς για όλους/ες ενδιαφέρονται για την ανίχνευση των δρόμων που οδήγησαν μια ολόκληρη κοινωνία από τη λήξη του εμφυλίου πολέμου στη χαμένη άνοιξη, μια ιστορία που ακόμη βαραίνει και επηρεάζει το σήμερα. Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα και αργότερα θα δούμε τις κριτικές αναγνώσεις και τις νέες προωθητικές εργασίες επί του θέματος.  

Καλή ανάγνωση

Θανάσης Τσακίρης