Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού» 3ο μέρος) του Θανάση Τσακίρη

Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού»

Προηγούμενο:

https://tsakthan.blogspot.com/2019/06/2_23.html

Εκτός από τη μελέτη των κοινωνικών συνασπισμών που στηρίζουν τα εθνικο-λαϊκιστικά κόμματα ερωτήματα τίθενται για τα κίνητρα που ωθούν τους κοινωνικούς σχηματισμούς υποστήριξης. Ο Yannis Papadopoulos[1] τονίζει ότι αυτά μπορεί να ποικίλουν από την «δυσαρέσκεια» (“Verdrossenheit”) απέναντι στα κατεστημένα κόμματα που ενισχύεται της παρατηρούμενης προγραμματικής σύγκλισης ανάμεσά τους (Schedler, 1996) ως την αντίδραση στην επιτυχία των «ελευθεριακών αριστερών αξιών» που υποστηρίζουν την σημερινή ολοένα και πιο ανεκτική και πολυπολιτισμική φύση των κοινωνιών[2] ή το φόβο που κυριαρχεί στο μυαλό των «χαμένων» από τις διαδικασίες εκσυγχρονισμού που ωθούνται από την παγκοσμιοποίηση ή την Ευρωπαϊκή ενοποίηση[3] (Kriesi, 1998 and 1999), ή από τις νέες μεταβιομηχανικές μορφές κοινωνικής οργάνωσης, όπως μας επισήμανε ο P.Ignazi.[4]

O Peter Mair[5] αποδίδει την κρίση στην συνεχιζόμενη μεταβολή του διεθνούς περιβάλλοντος, το οποίο ωθείται σε μια ολοένα και πιο διευρυμένη οικονομική παγκοσμιοποίηση, μειώνοντας τις δυνατότητες των μεμονωμένων κρατών να συγκροτήσουν μια ενιαία εθνική πολιτική επίλυσης των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών προβλημάτων της επικράτειάς τους. Αυτή η αδυναμία εθνικής προσέγγισης για την πολιτική αποδυναμώνει τα κυρίαρχα κόμματα που εναλλάσσονται στην κυβερνητική εξουσία, ειδικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και που εσχάτως δοκιμάζουν με αρνητικά αποτελέσματα την ιδέα της συγκυβέρνηση με συνέπεια να σπρώχνουν ολοένα και περισσότερους ψηφοφόρους σε πολιτικούς σχηματισμούς που ζητούν πολύ σαφείς πολιτικές οριοθετήσεις. Η άκρα δεξιά που προσπαθεί να συγκεντρώσει δυνάμεις αμφισβήτησης του συστήματος συγκυβέρνησης τα καταφέρνει καλύτερα από την αριστερά, τουλάχιστον στις πιο παραδοσιακές μορφές της. 

O Tom Mackie από την πλευρά του επισημαίνει ότι τα κόμματα της «νεολαϊκιστικής δεξιάς» συγκροτούνται κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση των κομμάτων και οργανώσεων της «ελευθεριακής αριστεράς» (“libertarian left”).[6] Αμφότεροι οι τύποι κομμάτων διεισδύουν εκλογικά με επιτυχία στις ίδιες κοινωνίες και αντίστοιχα είναι σε εξίσου κακή κατάσταση στις υπόλοιπες. Επομένως είναι η ίδια αιτία, δηλαδή «η δυσαρέσκεια με το status quo», που βρίσκεται πίσω από την επιτυχία αμφοτέρων των τύπων «κομμάτων ενάντια στο κατεστημένο».

Ερευνώντας τις περιπτώσεις του Γαλλικού Εθνικού Μετώπου και του Αυστριακού Κόμματος της Ελευθερίας, οι Ami Pedahzur και Avraham Brichta εξηγούν την αινιγματική επιτυχία της Άκρας Δεξιάς στην Ευρώπη χρησιμοποιώντας μικρο-οργανωτικούς παράγοντες, δηλαδή την «χαρισματική ηγεσία» και την «συνεκτική κομματική οργάνωση, που συμβάλλουν στην διαδικασία της κομματικής θεσμοποίησής τους.[7] Θεωρούν πως είναι μόνο φαινομενικά παράδοξη αυτή η θεσμοποίηση του χαρίσματος, γιατί προτείνουν μια νέα θεωρητική πρόταση που λαμβάνει υπόψη μια έννοια του χαρίσματος τέτοια που να μπορεί να περιλαμβάνει «υβριδικές» καταστάσεις που δημιουργούνται σε ρευστές πολιτικές καταστάσεις. Ονομάζουν τη θεωρία τους «θεωρία των σκληρών χαρισματικών κομμάτων» (theory of “hard charismatic parties”).

---

[1] Βλ. Papadopoulos Υ. (2000) “Populism, the Democratic Question, and Contemporary Governance” Ανακοίνωση στο Εργαστήριο για το Λαϊκισμό, Robert Schuman Centre of the European University Institute, Florence, 14-15 January 2000

[2] Kitschelt H. (1995) The Radical Right in Western Europe: A Comparative Analysis. Ann Arbor, MI: University of Michigan Press.

[3] Kriesi Hanspeter (1998) “The Transformation of Cleavage Politics”. European Journal of Political Research, 33: 2, σελ 165-185 και Kriesi H.(1999) “Movements of the Left. Movements of the Right: Putting the Mobilization of Two New Types of Social Movements into Political Context” στο Η.Kitschelt et al. (eds.), Continuity and Change in Contemporary Capitalism, Cambridge, UK:Cambridge University Press, σελ. 398-423.

[4] Ignazi P. (1999) “Les partis d'extrême-droite: les fruits inachevés de la société

post-industrielle”,Ανακοίνωση στο 6th Congress of the French Political Science

Association, Rennes, Sept. 28-Oct.1st.

[5] Peter Mair, “Political Parties, Popular Legitimacy and Public Privilege, ” West European Politics (special issue: The Crisis of Representation in Europe) 18, 3, 1995, 46-8;

[6] Mackie T. (1995) “Parties and Elections,” στο Hayward Jack and Page Edward. (eds) Governing the New Europe, Cambridge, UK: Polity Press, σελ 166-95.

[7]  Pedahzur A. and Brichta Avr. (2002) Party Politics, Vol. 8, No. 1, σελ. 31-49

Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού» (2ο μέρος) του Θανάση Τσακίρη

Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού»

Προηγούμενο:

https://tsakthan.blogspot.com/2019/06/1_21.html

Η πλειονότητα των εργασιών που έχουν εκπονηθεί αφορά είτε την άκρα δεξιά είτε την λεγόμενη «ελευθεριακή αριστερά». Οι περισσότερες εξετάζουν τις διαφορετικές βάσεις κοινωνικής υποστήριξης των κομμάτων αυτών, τις διαφορετικές οργανωτικές δομές και μορφές τους και τις γενικότερες πολιτικές πλατφόρμες και τις ιδεολογικές κατασκευές τους.

Στην πρώτη συζήτηση που έγινε επί των σχετικών θεμάτων ο Paul Taggart[1] πρότεινε τη χρήση των όρων «νεολαϊκισμός» και «νέα πολιτική» για αναφορά στα ακροδεξιά και τα μη παραδοσιακά αριστερά κόμματα αντίστοιχα. Αμφότερες οι πλευρές αυτοορίζονται ως αντιπολίτευση (“opposition”) στις κυρίαρχες ιδεολογικές και οργανωτικές δομές. Με άλλα λόγια είναι κόμματα της «Νέας Διαμαρτυρίας» (“New Protest” parties) και είναι διαφορετικά από τα παλιότερα «λαϊκίστικα κόμματα» και κινήματα που μελετήθηκαν από την επιστημονική κοινότητα στις δεκαετίες του 1970 και 1980.[2]

Ο Piero Ignazi στη δική του συνεισφορά στη συζήτηση έδωσε έμφαση στην έννοια της «αλλαγής αξιών» στην μετάβαση από τη βιομηχανική στη  μεταβιομηχανική κοινωνία.[3] Τα Πράσινα κόμματα στην αριστερά και από την άλλη πλευρά τα εξτρεμιστικά ακροδεξιά κόμματα από τις αρχές της δεκαετίας του ’80 προσπαθούν να εκπροσωπήσουν τα νέα κοινωνικά ζητήματα που είναι αποτελέσματα των «δομικών μετασχηματισμών που οδήγησαν στην εμφάνιση και άνοδο ενός συστήματος «μεταβιομηχανικών αξιών». Τα πράσινα κόμματα εκφράζουν την μεταβιομηχανική προοδευτική ατζέντα και τα ακροδεξιά την αυταρχική. H άκρα δεξιά οφείλει την νέα εμφάνισή της και τη ραγδαία άνοδό της σε μια σειρά παράγοντες: εμφάνιση νέων ζητημάτων που δεν λαμβάνονταν υπόψη από το πολιτικό σύστημα, έρπουσα κρίση εκπροσώπησης, αιφνίδια ανάδειξη νέων πρωτο-χαρισματικών ηγετών, αυξανόμενος βαθμός προσωποποίησης της πολιτικής, εντεινόμενη πολιτική και κοινωνική αποξένωση και αλλοτρίωση, δυσαρέσκεια με τα παραδοσιακά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του πολιτικού συστήματος και με την ίδια την πολιτική. Αυτά τα ακροδεξιά κόμματα δεν φημίζονται για την τάση τους να επιστρέφουν στον παλιγγενετικό μύθο του κλασικού φασισμού αλλά είναι «αντισυστημικά» καθώς υπονομεύουν την νομιμοποίηση του (δημοκρατικού) πολιτικού συστήματος με τον λόγο τους και τη δράση τους.  Αντιτίθενται στην ιδέα της κοινοβουλευτικού τύπου εκπροσώπηση και των κομματικών συγκρούσεων και προτιμούν την «κορπορατιστική διευθέτηση» και, κυρίως τους  μηχανισμούς αμεσολάβητης και προσωπικοποιημένης εκπροσώπησης. Αντιτίθενται στην ιδέα του πλουραλισμού και είναι υπέρ κοινωνικής αρμονίας. Αντιτίθενται στην οικουμενική ιδέα των ίσων δικαιωμάτων και είναι υπέρ της απόδοσης δικαιωμάτων μόνο στη βάση συγκεκριμένων επιμέρους χαρακτηριστικών (φυλή, γλώσσα, εθνότητα).   Τέλος, είναι σε μεγάλο βαθμό αυταρχικά γιατί θεωρούν πολύ πιο σημαντική την υπερατομική και συλλογική εξουσία (κράτος, έθνος, κοινότητα).[4]

---

[1] Taggart P. (1996) The New Populism and the New Politics: New Protest Parties in Sweden in a Comparative Perspective, New York: St Martin’s Press and Taggart P. (2000) Populism. Buckingham: Open University Press.

[2] Για μια κριτική της εργασίας του Taggart με την έννοια ότι, παρά την προσφορά του ορισμού του όρου «νεολαϊκισμός» σε αντίθεση με τους παλιότερους μελετητές, το ερευνητικό έργο του είναι μεγάλο σε εύρος καθώς μελετά πλειάδα περιπτώσεων χωρίς να έχει το επαρκές βάθος που απαιτείται, βλ. Patten St. (2001) “Populism”. Labour/Le Travail. FindArticles.com. 06 Aug, 2009. http://findarticles.com/p/articles/mi_hb6394/is_2001_Fall/ai_n28880670/

[3] Bλ. Ignazi P. (1997) “New Challenges: Post-Materialism and the Extreme Right” στο Rhodes M., Heywood P. and Wright V. (eds) Developments in West European Politics. Basingstoke, Hampshire, UK: Macmillan Press Ltd,  σελ. 300-319.

[4] Βλ. Ignazi P. (2003) Extreme Right Parties in Western Europe. Oxford, UK: Oxford University Press

Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού» (1ο μέρος) του Θανάση Τσακίρη

Θεωρίες περί κρίσης του «πολιτικού»

 Οι θεωρίες που έχουν διατυπωθεί για την κρίση της Πολιτικής και των κομματικών συστημάτων μπορούν να διαιρεθούν σε διάφορες κατηγορίες ανάλογα με το πεδίο από το οποίο αντλούν τα ερευνητικά τους εργαλεία.  Προτού προχωρήσουμε στην κριτική παράθεσή τους, ας δούμε τους δείκτες της κρίσης.

Ο πρώτος δείκτης που μας φανερώνει τα σημάδια δυσαρέσκειας των εκλογέων με την πολιτική διαδικασία και τους βασικούς πρωταγωνιστές και παράγοντες του συστήματος είναι το επίπεδο υποστήριξης από τον πληθυσμό στα πολιτικά κόμματα και οργανώσεις που αυτοπροσδιορίζονται ως «αμφισβητίες» του «πολιτικού κατεστημένου». Ανάλογα με το επίπεδο υποστήριξης μπορούν να επέλθουν ανάλογες συνέπειες για το πολιτικό σύστημα. Επίσης αυξάνεται ο πολιτικός κυνισμός των ίδιων των πολιτών.[1] Πρώτα απ’ όλα, η υποστήριξη στα κόμματα αμφισβήτησης επιδρά στη δυναμική του κομματικού συστήματος που σημαίνει ότι στενεύουν οι ορίζοντες των πολιτικών επιλογών των «κατεστημένων κομμάτων» όσον αφορά το σχηματισμό κυβέρνησης και τη διαμόρφωση και συγκρότηση πολιτικών συνασπισμών. Ακόμη και αν αφήνει μεγαλύτερα περιθώρια στα «κατεστημένα κόμματα» για σχηματισμό κυβέρνησης ή συνασπισμών, η υποστήριξη στα «κόμματα αμφισβήτησης» συχνά αλλάζει την θεματική ατζέντα της πολιτικής και του πολιτικού διαλόγου, εντός ή εκτός κοινοβουλίου, καθώς και τον τόνο των πολιτικών διαμαχών και αντιπαραθέσεων με την επιλογή μη συμβατικών μεθόδων πάλης και των ρεπερτορίων μορφών δράσης.[2]  

Τα επίπεδα υποστήριξης των «κομμάτων αμφισβήτησης» δεν είναι παντού και πάντα τα ίδια, αλλά διαφέρουν από κράτος σε κράτος και από χρόνο σε χρόνο. Πώς γίνεται αυτό; Γιατί αλλού τα ακροδεξιά ή τα εναλλακτικά, πράσινα και νεοαριστερά κόμματα που θεωρούνται ή αυτοπροσδιορίζονται ως «κόμματα αμφισβήτησης» σημειώνουν αξιοσημείωτη επιτυχία ενώ αλλού φυτοζωούν στο περιθώριο της πολιτικής διαδικασίας, ακόμη κι αν υπάρχει σχετικά ισχυρό κοινωνικό κίνημα για τα παρεμφερή ζητήματα; Πρόκειται ένα από τα πολύ σοβαρά ερευνητικά ερωτήματα στο χώρο της συγκριτικής πολιτικής κοινωνιολογίας. Όμως, για να απαντηθεί αυτό ερώτημα πρέπει πρώτα να ανιχνευθούν οι προϋποθέσεις που καθιστούν δυνατή την επιτυχία αυτών των κομμάτων σε εκλογικές διαδικασίες σε όλα τα επίπεδα, καθώς και πρόσθετοι παράγοντες που τα επηρεάζουν και που αφορούν τις υποκατηγορίες των «κομμάτων αμφισβήτησης». Τέλος, η προσέγγιση πρέπει να έχει διαχρονικό και διατοπικό χαρακτήρα. 

---

[1] Στις ΗΠΑ έρευνες έδειξαν ότι επικρατεί μια τάση απεμπλοκής από την πολιτική σε συνδυασμό με τον έντονο πολιτικό κυνισμό απέναντι στις πολιτικές ελίτ και τα πολιτικά κόμματα, τάσεις που και οι δύο ενισχύονται από την ισχυρή παρέμβαση των ΜΜΕ. Βλ Webb Paul (2005) “Political parties and democracy: The ambiguous crisis.” Democratization, 1743-890X, Volume 12, Issue 5, σελ. 633 – 650.

[2] Για την έννοια των ρεπερτορίων δράσης και των αλλαγών τους, βλ. Tilly Ch. (2007) Κοινωνικά Κινήματα 1768-2004. Αθήνα: Εκδ. Σαββάλας.

Θανάσης Τσακίρης


Συνεχίζεται...

Τρίτη, 28-5-19 στην εκπομπή Αχ Εξουσία ο Κώστας Δημουλάς Θέμα: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Tην Τρίτη,  28 Μαιου (8-9μμ) καλεσμένος στην εκπομπή Αχ Εξουσία είναι ο Κώστας Δημουλάς (Επίκουρος Καθηγήτης Κοινωνικής Διοίκησης και Αξιολόγησης Προγραμμάτων Κοινωνικής Πολιτικής στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου). Θέμα: ΚΡΙΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir

http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html 

Ο Κωνσταντίνος Δημουλάς είναι Επίκουρος Κοινωνικής Διοίκησης και Αξιολόγησης Προγραμμάτων Κοινωνικής Πολιτικής στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου. Σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 2003 υποστήριξε τη διδακτορική του διατριβή στο ίδιο Πανεπιστήμιο η οποία αναφέρεται στη σχέση του κράτους πρόνοιας με την επαγγελματική κατάρτιση. Από το 1994  έως το 2015 ήταν επιστημονικός σύμβουλος στο Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ). Έχει πάρει μέρος σε αρκετές ποσοτικές και ποιοτικές έρευνες στα αντικείμενα της κατάρτισης, της πιστοποίησης των επαγγελματικών προσόντων, της αξιολόγησης προγραμμάτων απασχόλησης, προγραμμάτων κοινωνικής πολιτικής και πολιτικών ένταξης των μεταναστών στην ελληνική κοινωνία. Εστιάζοντας το ερευνητικό του ενδιαφέρον στα παραπάνω αντικείμενα έχει δημοσιεύσει σημαντικό αριθμό άρθρων σε περιοδικά και σε συλλογικές εκδόσεις.

Tsakthan Daily, 19/4/2018 -- 11ο Τακτικό Συνέδριο ΕΕΠΕ Ευρωπαϊκή και ελληνική πολιτική στην οκταετία της κρίσης. Τάσεις και προοπτικές.

11ο Τακτικό Συνέδριο ΕΕΠΕ

Ευρωπαϊκή και ελληνική πολιτική στην οκταετία της κρίσης. Τάσεις και προοπτικές.

Πέμπτη 19 και Παρασκευή 20 Απριλίου 2018 | Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η θεωρία της ορθολογικής επιλογής και η κριτική της

Μια από τις ενδιαφέρουσες θεωρητικές σχολές στην «αστική πολιτική επιστήμη» είναι αυτή της «ορθολογικής επιλογής». Πρόκειται για μια σειρά θεωριών που σχετίζονται με την ατομικιστική επιστημολογική αντίληψη, βασική αρχή της οποίας είναι η απόδοση και ερμηνεία των κοινωνικών φαινομένων στις σκέψεις, επιλογές και πράξεις των ατόμων. Ένα σημαντικό καθήκον στις σημερινές συνθήκες είναι η αριστερή κριτική της. 

Ας δούμε, λοιπόν, με κριτικό μάτι τη βασική της θέση. Η έννοια της «ταξικής συνείδησης» σχετίζεται ουσιαστικά με την έννοια της αλληλεγγύης. Οι θεωρίες περί ορθολογικής επιλογής στηρίζονται σε μια ατομικιστική μεθοδολογία των κοινωνικών επιστήμων που έχει ως αφετηρία τη θέση ότι «…όλα τα κοινωνικά φαινόμενα –η δομή τους και η αλλαγή τους- είναι κατ’ αρχήν εξηγήσιμα κατά τρόπους που αφορούν μόνο τα άτομα, τις ιδιότητές τους, τους στόχους τους, τις πεποιθήσεις και τις ενέργειές τους.» Όλα τα δρώντα υποκείμενα θεωρούνται ιδιοτελή. 

Η βασική θέση της κυριότερης από τις θεωρίες που στηρίζονται στην «ορθολογική επιλογή», δηλαδή της «οικονομικής θεωρίας της δημοκρατίας», υποστηρίζει ότι το «ορθολογικό υποκείμενο» σκέφτεται και παίρνει αποφάσεις για την επίτευξη στόχων με βάση τον ορθό λόγο σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Αυτή η μεθοδολογική βάση ταυτίζεται με τον ορθολογισμό της κλασικής οικονομικής ανάλυσης που διακρίνεται από δύο ξεχωριστά αλληλοσυνδεόμενα βήματα: «α) την ανακάλυψη των στόχων τους οποίους επιδιώκει ο οικονομικός παράγοντας που παίρνει αποφάσεις και (β) την ανάλυση των μέσων με τα οποία είναι λογικότερο να επιδιώξει την επίτευξη των στόχων του, δηλ. ζητείται η ελάχιστη δυνατή εισροή από τους σπανίζοντες πόρους.» 

Η θεωρία κατασκευάζει έτσι ένα «ορθολογικό υποκείμενο το οποίο έχει τα εξής χαρακτηριστικά: «(1) Μπορεί πάντα να παίρνει μια απόφαση όταν αντιμετωπίζει μια σειρά εναλλακτικών δυνατοτήτων. (2) Ταξινομεί όλες τις εναλλακτικές δυνατότητες που έχει σύμφωνα με τις προτιμήσεις του, με τέτοιο τρόπο ώστε η μία είτε να είναι προτιμότερη από μία άλλη είτε να τον αφήνει αδιάφορο είτε να είναι κατώτερη σε προτίμηση από κάποια άλλη. (3) Η κατάταξη των προτιμήσεών του έχει τη μεταβατική του ιδιότητα. (4) Επιλέγει πάντα μεταξύ των εναλλακτικών δυνατοτήτων εκείνη που τοποθετείται ψηλότερα στην κλίμακα των προτιμήσεών του. Και (5) παίρνει πάντα την ίδια απόφαση κάθε φορά που αντιμετωπίζει τις ίδιες εναλλακτικές δυνατότητες». 

Οι θεωρητικοί της «ορθολογικής επιλογής» υποστηρίζουν ότι «κάθε ομάδα ή οργάνωση, μικρή ή μεγάλη, είναι προσανατολισμένη προς τη επίτευξη ενός συλλογικού ωφελήματος το οποίο από τη φύση του το απολαμβάνουν όλα τα μέλη της ομάδας. 

Μολονότι όλα τα μέλη τη ομάδας έχουν επομένως ως κοινό συμφέρον την επίτευξη αυτού του συλλογικού ωφελήματος δεν έχουν ωστόσο ως κοινό συμφέρον την πληρωμή του κόστους που είναι απαραίτητο για την παροχή αυτού του συλλογικού ωφελήματος. Κάθε μεμονωμένο άτομο θα προτιμούσε να πληρώσουν οι άλλοι ολόκληρο ο κόστος, ενώ συνήθως ωφελείται είτε πληρώσει μέρος του κόστους είτε όχι».

 Έτσι, ο ορθολογικός ατομικιστικής εργάτης θα αποφύγει το κόστος της συμμετοχής του ως μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης αφού θα ωφελείται από τα επιτεύγματα της συλλογικής διαπραγμάτευσης ακόμη και αν δεν είναι μέλος του συνδικάτου. Το παράδοξο της θεωρητικής αυτής προσέγγισης έγκειται στο ότι δεν αντιλαμβάνεται ότι σε περίπτωση που αυτή η στάση ήταν γενική η συλλογική διαπραγμάτευση δεν θα είχε κανένα νόημα στο μέτρο που δεν θα υπήρχαν συνδικαλιστικές ενώσεις ή άλλες οργανώσεις.

 Όμως, δεν είναι μόνο ατομικιστές και τυπικά οικονομικά ορθολογιστές οι εργάτες αλλά πολλές φορές θεωρούν ότι αποτελούν μέλη μιας ευρύτερης συλλογικότητας με την οποία δεν ταυτίζονται στη βάση εγωιστικών όρων. Η κύρια λαθεμένη υπόθεση της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής είναι ότι υποθέτει πως οι εν λόγω άνθρωποι - δηλαδή οι εργάτες που είναι μέλη των συνδικάτων – έχουν πληροφορίες και επίγνωση για όλους τους λόγους των ενεργειών και της δράσης τους καθώς και για κάθε πλευρά του περιβάλλοντος στο πλαίσιο του οποίου δρουν. Από την άλλη, δεν είναι ανάγκη όλοι να χρησιμοποιούν τους ίδιους όρους που χρησιμοποιούν οι κοινωνικοί επιστήμονες όταν αναλύουν τις συνθήκες και τα αποτελέσματα των πράξεών τους. 

Πέραν τούτων, η θεωρητική αυτή προσέγγιση με το να θεωρεί τους εργάτες απολύτως ορθολογικά υποκείμενα που απλώς επιδιώκουν το συμφέρον τους αδυνατεί να εντοπίσει τα προσδιοριστικά κοινωνικά – ταξικά χαρακτηριστικά των υποκειμένων, δηλαδή το επάγγελμα, τη θέση στην ιεραρχία, το κοινωνικό φύλο, την ηλικία, την κατοχή ή όχι προσωπικής ιδιοκτησίας (π.χ. ιδιόκτητη κατοικία) κλπ. Έτσι, αφήνεται να εννοηθεί ότι τα (ιδιοτελή) άτομα επιδιώκουν, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, να προωθήσουν τα ατομικά τους συμφέροντα απλώς και μόνο βάσει της ορθής λογικής. 

Γι’ αυτό ιδρύουν ή συμμετέχουν στα σωματεία, τα συνδικάτα ή τις ενώσεις. Συνεπώς, η θεωρία της «ορθολογικής επιλογής» αδυνατεί να ορίσει και να κατανοήσει έννοιες όπως κοινωνική τάξη, αλτρουισμός, αμοιβαιότητα και εμπιστοσύνη που αποτελούν βασικές αρχές και έννοιες γύρω από τις οποίες στρέφεται η δημιουργία συνδικάτων και άλλων εργατικών ενώσεων. 

Θανάσης Τσακίρης

ΕΞΟΔΟΣ

Το Νησί των Σκύλων

Animation του Γουές Άντερσον. Ο υπερπληθυσμός των σκύλων έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας στο Μεγκασάκι της Ιαπωνίας και έτσι η κυβέρνηση αποφασίζει να στείλει όλα τα σκυλιά της πόλης στην… εξορία. Ένας 12χρονος, αρνούμενος να χάσει τον σκύλο του, ταξιδεύει μέχρι το Νησί των Σκουπιδιών, την αχανή χωματερή που έχει πια μετατραπεί σε αποικία εξόριστων σκύλων, με σκοπό να τον εντοπίσει.

Thelma

Μεταφυσικό θρίλερ του Γιόακιμ Τρίερ. Μια νεαρή κοπέλα από θρησκόληπτη οικογένεια προσπαθεί να διαχειριστεί την ερωτική έλξη που νιώθει για μία συμφοιτήτριά της, ενώ παράλληλα παλεύει να ελέγξει τις σκοτεινές, υπερφυσικές δυνάμεις που διαθέτει.

Καλπάζοντας με τ’ Όνειρο

Αμερικανικό δράμα βραβευμένο με Χρυσή Αθηνά στις Νύχτες Πρεμιέρας. Ένας νεαρός καβαλάρης με εξαιρετικές επιδόσεις υποχρεώνεται να μείνει μακριά από τις αρένες του ροντέο που τόσο αγαπά εξαιτίας ενός σοβαρού τραυματισμού. Πόσο βαρύ είναι όμως το τίμημα τού να γυρνάς την πλάτη στις επιθυμίες σου;

Κωστής Παπαγιώργης: Ο Πιο Γλυκός Μισάνθρωπος

Βραβευμένο ντοκιμαντέρ για έναν ξεχωριστό διανοούμενο και συγγραφέα. Μια σκιαγράφηση των βιωμάτων και των θεμάτων που διαπότισαν το έργο, τη ζωή, τη σκέψη και την ψυχή του Κωστή Παπαγιώργη μέσα από τα γραπτά του ίδιου και αφηγήσεις ανθρώπων που τον γνώριζαν.

Μποέμικη Ψυχή

Ελληνο-γαλλικό μουσικό οδοιπορικό του Τονί Γκατλίφ με τη Δάφνη Πατακιά. Η Τζαμ, μια νεαρή Ελληνίδα ταξιδεύει στην Κωνσταντινούπολη για να βρει ένα σπάνιο ανταλλακτικό για το σκάφος του θείου της, με τον οποίο μοιράζεται το ίδιο πάθος για το ρεμπέτικο. Εκεί θα γνωρίσει την Αβρίλ, μια 18χρονη Γαλλίδα εθελόντρια που βρίσκεται στην Τουρκία χωρίς λεφτά και την οποία η Τζαμ θα πάρει υπό την προστασία της.

Ιστορίες Φαντασμάτων

Βρετανικό παραψυχολογικό θρίλερ. Ο καθηγητής Φίλιπ Γκούντμαν είναι ένας σκεπτικιστής ψυχολόγος του οποίου ο ορθολογισμός δοκιμάζεται όταν πέφτει στα χέρια του ένας ξεχασμένος φάκελος που περιέχει τρεις τρομακτικές ιστορίες φαντασμάτων. Επηρεασμένος από αυτά που διάβασε ξεκινάει μία έρευνα ώστε να δώσει λογικές εξηγήσεις σε αυτά τα γεγονότα.

Οικογενειακός Φίλος

Δράμα του Φιλίπ Λιορέ («Welcome»), υποψήφιο για δύο Σεζάρ ερμηνείας.Ο Ματιέ, ένας 33χρονος Γάλλος που δεν είχε ποτέ του καμία πληροφορία σχετικά με την ταυτότητα του πατέρα του, δέχεται ένα απρόσμενο τηλεφώνημα που τον ενημερώνει ότι ο πατέρας του ήταν Καναδός και ότι μόλις είχε πεθάνει. Επίσης, μαθαίνει ότι έχει δύο εξ αγχιστείας αδερφούς και αποφασίζει να πάει στην κηδεία για να τους γνωρίσει. Φτάνοντας όμως στον Καναδά συνειδητοποιεί ότι κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξή του.

Το Τελευταίο Φιλί του Κάιζερ

Πολεμικό δράμα με τους Λίλι Τζέιμς και Κρίστοφερ Πλάμερ. Ένας Γερμανός στρατιώτης αναλαμβάνει να ερευνήσει τον Γερμανό εξόριστο μονάρχη Κάιζερ που πια ζει σε μια απομονωμένη έπαυλη στην Ολλανδία. Κατά τη διάρκεια την έρευνάς του αναπτύσσει μια παθιασμένη σχέση με μια καμαριέρα του Κάιζερ, η οποία κρατά κρυφή την εβραϊκή καταγωγή της, και σύντομα καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην πατρίδα και την καρδιά του.

Μπλε Βασίλισσα

Ελληνικό νεο-νουάρ του Αλέξανδρου Σιπσίδη.Μια ληστεία γίνεται η αφετηρία για μια ανατρεπτική ιστορία με διαφορετικές εκδοχές, όσες και οι οπτικές γωνίες τεσσάρων χαρακτήρων που συναγωνίζονται σε απληστία, με «έπαθλο» τη «Μπλε Βασίλισσα», ένα από τα σπανιότερα διαμάντια του κόσμου.

Αmityville: Το Ξύπνημα

Το διασημότερο στοιχειωμένο σπίτι επιστρέφει. Η νεαρή Μπελ, η μικρή της αδελφή και ο αδελφός της που βρίσκεται σε κώμα και χρήζει μιας ιδιαίτερα ακριβής θεραπείας, μετακομίζουν με τη μητέρα τους σε ένα παράξενο σπίτι προκειμένου να εξοικονομήσουν χρήματα. Όταν κάποια περίεργα φαινόμενα κάνουν την εμφάνισή τους, η Μπελ ανακαλύπτει σταδιακά την ανατριχιαστική αλήθεια για το μυστηριώδες σπίτι… 

Obscuro Barroco

Ντοκιμαντέρ της Ευαγγελίας Κρανιώτη («Exotica, Erotica, etc»). Μια εξερεύνηση στις έννοιες της εθνικής ταυτότητας και του φύλου με οδηγό την τραβεστί πρωταγωνίστρια Λουάνα Μουνίζ και φόντο το πολύχρωμο καρναβάλι του Ρίο ντε Τζανέιρο.

Krisis

Ντοκιμαντέρ του Γερμανού Βόλφγκανγκ Ρέινκε για την ελληνική πραγματικότητα. Μια ματιά στην Ελλάδα από τον Ιανουάριο του 2015 έως τον Σεπτέμβριο του 2016, δοσμένη από την οπτική γωνία ενός Γερμανού. 

http://www.athinorama.gr/cinema/article/oi_tainies_pou_tha_doume_stis_aithouses_tin_pempti_194-2527928.html

Τρίτη, 4/7 στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ με τον ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΛΤΣΩΝΗ «Πρόγραμμα διεξόδου από την κρίση».

Την Τρίτη, 4/7/2017 (8-9 μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ θα συζητήσουμε με τον συμπολίτη μας ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΛΤΣΩΝΗ (αν. καθηγητή, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο, με θέμα«Πρόγραμμα διεξόδου από την κρίση».   

 Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir  http://www. ilioupolisonline.gr/radio/ index.html 

Χορηγός: Μεζεδοπωλείο ΟΑΣΙΣ

Η Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης (ΕΕΠΕ) σας προσκαλεί στο 10ο Συνέδριό της με αντικείμενο τη Μεταπολίτευση.

Η Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης (ΕΕΠΕ)  σας προσκαλεί στο 10ο Συνέδριό της με αντικείμενο  τη Μεταπολίτευση.

Η συμπλήρωση σαράντα χρόνων δημοκρατικού βίου προσφέρεται για κριτικό αναστοχασμό αναφορικά με τα επιτεύγματα, τις αδυναμίες, αλλά και τις προκλήσεις που διανοίγονται για την Γ’ Ελληνική Δημοκρατία στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Ερευνήτριες και ερευνητές από ποικίλες γνωστικές περιοχές και κλάδους συνεισφέρουν τον προβληματισμό τους σε μια προσπάθεια εποικοδομητικού επιστημονικού διαλόγου που αφορά κάθε ενεργό πολίτη, ιδίως στο πλαίσιο της τρέχουσας πολύπλευρης κοινωνικοοικονομικής και πολιτικής κρίσης. 

Το Συνέδριο θα πραγματοποιηθεί 18, 19 και 20 Δεκεμβρίου 2014  στο Μέγαρο Θεωρητικών Επιστημών, Σόλωνος και Σίνα. 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕIΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ

HELLENIC POLITICAL SCIENCE ASSOCIATION

Αιόλου 42-44 105 60 Αθήνα

42-44 Aiolou str. 105 60 Athens

www.hpsa.gr e-mail: info@hpsa.gr

Ι΄ ΣΥΝΕΔΡΙΟ EEΠΕ - Από τη μεταπολίτευση στην κρίση: όψεις και προοπτικές της Γ΄Ελληνικής Δημοκρατίας

                             ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ                            HELLENIC POLITICAL

                       ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ                            SCIENCE ASSOCIATION

                                          ΑΙΟΛΟΥ 42-44                            42-44, AIOLOU str.

       ΑΘΗΝΑ 105 60 ΤΗΛ.:210 36 89 540                            105 60 ATHENS TEL.:+30 210 3689540

   http//www.hpsa.gr, e-mail: info@hpsa.gr                              http//www.hpsa.gr, e-mail: info@hpsa.gr

Ι΄ ΣΥΝΕΔΡΙΟ

Από τη μεταπολίτευση στην κρίση

όψεις και προοπτικές της Γ΄Ελληνικής Δημοκρατίας

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης σαράντα χρόνων από την εγκαθίδρυση της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας, η Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης διοργανώνει το δέκατο τακτικό της συνέδριο το οποίο είναι ακριβώς αφιερωμένο στη διερεύνηση και τον προβληματισμό γύρω από τη φύση, τα επιτεύγματα και τις δυσκολίες του δημοκρατικού εγχειρήματος στη χώρα μας. Το συνέδριο διεξάγεται βέβαια σε μια περίοδο, βασικό χαρακτηριστικό της οποίας είναι η πρωτοφανής, για τα μεταπολεμικά δεδομένα, οικονομική κρίση και οι συνέπειες της. Η βαθιά αυτή κρίση ανατρέπει δεδομένα και θέτει σε αμφισβήτηση τις βασικές πολιτικές, οικονομικές και θεσμικές συντεταγμένες πάνω στις οποίες στηρίχθηκε η εμπέδωση της σύγχρονης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας στην Ελλάδα. Το δέκατο συνέδριο της ΕΕΠΕ δεν φιλοδοξεί εκ των πραγμάτων να αποτελέσει ένα απλό «επετειακό» συνέδριο αφού οι τεκτονικές αλλαγές που παρατηρούνται σε όλα τα πεδία δεν μπορούν παρά να θέσουν και την ελληνική πολιτική επιστήμη, τους τρόπους, τις έννοιες και τα μεθοδολογικά εργαλεία με τα οποία μελετάται το πολιτικό, σε κρίση και – ελπίζουμε – σε κίνηση.

Η μεταπολίτευση άνοιξε με την πτώση της δικτατορίας ως άμεσο επακόλουθο της Κυπριακής τραγωδίας και με κύρια ζητούμενα για τη νεαρή τότε δημοκρατία την πολιτική σταθερότητα, την εγκαθίδρυση ενός κράτους δικαίου και φυσικά την οικονομική πρόοδο. Η ομαλή λειτουργία του κοινοβουλευτικού συστήματος, ο θεσμικός εκσυγχρονισμός, η οικονομική μεγέθυνση αλλά και η αμυντική θωράκιση και τοποθέτηση της χώρας στο διεθνές σύστημα θεωρήθηκε ότι θα εξυπηρετούνταν καλύτερα από την πλήρη ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ. Η άποψη αυτή μετά τις έντονες αντιρρήσεις και αντιπαραθέσεις της πρώτης περιόδου, γρήγορα έγινε κοινός τόπος μεταξύ των σημαντικότερων πολιτικών δυνάμεων και της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτών. Ο ευρωπαϊκός δρόμος που ακολουθήθηκε όντως συνδέεται με την «αυθεντικότερη δημοκρατία της νεότερης ελληνικής ιστορίας», όπως περιγράφηκε στο προ εικοσαετίας αντίστοιχα «επετειακό» συνέδριο της ΕΕΠΕ: η απρόσκοπτη εναλλαγή των κομμάτων στην πολιτική εξουσία επιτεύχθηκε, το κράτος δικαίου αποκαταστάθηκε, η διεθνής θέση της χώρας αναβαθμίστηκε, υπήρξε μεγάλη οικονομική μεγέθυνση, το κοινωνικό κράτος και οι προνοιακές πολιτικές επεκτάθηκαν και το βιοτικό επίπεδο των Ελλήνων προσέγγισε εκείνο των υπόλοιπων αναπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών. Ωστόσο, όπως είχε από νωρίς επισημανθεί, ο θεσμικός, πολιτικός αλλά και οικονομικός εκσυγχρονισμός της χώρας νοθεύονταν από τη διάχυτη παρουσία φαινομένων πελατειακών σχέσεων, νεποτισμού και διαφθοράς. Τα πολιτικά κόμματα, οι αδιαφιλονίκητοι πρωταγωνιστές της περιόδου, λειτούργησαν ταυτόχρονα ως οι βασικότεροι πυλώνες της πολιτικής σταθερότητας αλλά και ως οι βασικότεροι φορείς «άλωσης» του κράτους και παρεμπόδισης των όποιων προσπαθειών πολιτικού και θεσμικού εκσυγχρονισμού. Στο αμιγώς πάλι οικονομικό επίπεδο, η οικονομική μεγέθυνση συνδυάστηκε με τη σταδιακή επιδείνωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, την σταθερά υψηλή ανεργία, τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα και την αύξηση του δημόσιου χρέους.

Τα χρόνια προβλήματα του ελληνικού κοινωνικού σχηματισμού εντάθηκαν μετά το 2008 και την εμφάνιση των συνεπειών της καπιταλιστικής κρίσης στην Ελλάδα. Η χώρα μπροστά στην απειλή της ανεξέλεγκτης χρεοκοπίας πέρασε βιαίως στην εποχή των μνημονίων και της επιτήρησης από την ΕΕ, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ. Οι συζητήσεις για τις όψεις της κρίσης, τα αίτια και τις προοπτικές διεξόδου από αυτή, όπως είναι αναμενόμενο, έχουν ανοίξει. Θέματα που έχουν απασχολήσει την ελληνική πολιτική επιστήμη όπως ο ρόλος του λαϊκισμού και η φύση της ελληνικής πολιτικής κουλτούρας, η σχέση κράτους-κοινωνίας, η πολιτική και η κοινωνική εκπροσώπηση, η θέση της χώρας στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, έχουν επανέλθει στο προσκήνιο. Η πολιτική σταθερότητα, το κράτος δικαίου, το κοινωνικό κράτος και η οικονομική πρόοδος, οι πυλώνες πάνω στους οποίους εδραιώθηκε η Γ΄ Ελληνική Δημοκρατία, υπονομεύονται από την κρίση και αυτός ακόμα ο ευρωπαϊκός δρόμος της χώρας τίθεται υπό αμφισβήτηση και υπό αμφιβολία.

Προσβλέποντας σε ένα όσο το δυνατό ευρύ και γόνιμο συνέδριο μελέτης και προβληματισμού πάνω στα σαράντα χρόνια της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, η Οργανωτική Επιτροπή (αποτελούμενη από το ΔΣ της ΕΕΠΕ) προσδοκά προτάσεις εισηγήσεων και πάνελ σε οποιαδήποτε πεδίο της πολιτικής επιστήμης χωρίς βέβαια να αποκλείονται συμβολές από άλλες κοινωνικές επιστήμες καθώς και διεπιστημονικές προσεγγίσεις.

Το Συνέδριο θα διεξαχθεί το Νοέμβριο του 2014 στην Αθήνα. Οι ενδιαφερόμενοι/ες για τη διοργάνωση πάνελ καλούνται να υποβάλλουν (γενικό) τίτλο και περίληψη (μέχρι 300 λέξεις) και ιδιότητα όχι αργότερα από την 30^η Ιουνίου 2014: ηλεκτρονικά στη διεύθυνση info@hpsa.gr, οι ενδιαφερόμενοι/ες για την υποβολή εισηγήσεων καλούνται να στείλουν τίτλο και περίληψη (μέχρι 300 λέξεις) και ιδιότητα όχι αργότερα από την 30^η Σεπτεμβρίου 2014 στην ίδια ηλεκτρονική διεύθυνση.

Απάντηση για την αποδοχή της πρότασης θα σας αποσταλεί εγκαίρως.

Προβλέπεται η δημοσίευση ειδικού συλλογικού τόμου με επιλογή επεξεργασμένων εισηγήσεων μετά από κρίση.

Το ΔΣ της ΕΕΠΕ

Συμμετοχή Εισηγητών στο Συνέδριο: 35 ευρώ. Μεταπτυχιακοί φοιτητές-τριες/ υποψήφιοι διδάκτορες: 15 ευρώ

Θα δοθούν Βεβαιώσεις Συμμετοχής.