«Βασικές έννοιες» από το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ Δημοκρατία. Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη της του Νίκου Παρασκευόπουλου

«Βασικές έννοιες» από το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ
Δημοκρατία. Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη της
του Νίκου Παρασκευόπουλου

Το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ εγκαινιάζει την εκδοτική σειρά Βασικές Έννοιες δημοσιεύοντας, σε ψηφιακή αρχικά μορφή, το βιβλίο του Νίκου Παρασκευόπουλου Δημοκρατία. Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη της.

Σε μια συγκυρία που επικαθορίζεται, σε παγκόσμιο επίπεδο, από μια εν εξελίξει πανδημική κρίση, το ΕΝΑ αφιερώνει το πρώτο από μια σειρά εγχειριδίων, στο πλαίσιο ενός καινούριου εκδοτικού εγχειρήματος, στην έννοια της δημοκρατίας. Καθώς η επείγουσα ανάγκη ελέγχου της διασποράς της νόσου του νέου κορονοϊού διαμορφώνει πρωτόγνωρα δεδομένα όχι μόνο για την καθημερινότητα των πολιτών και τη δημόσια υγεία αλλά και για τους τρόπους και τους όρους άσκησης της πολιτικής και της εξουσίας, επερωτώνται το ίδιο το περιεχόμενο αλλά και τα όρια της δημοκρατίας.

Τα περιοριστικά μέτρα που λαμβάνονται για τη διαχείριση της υγειονομικής κρίσης χαρακτηρίζονται από πολλούς πρωτοφανή για καιρό ειρήνης: Δημοκρατικές ελευθερίες και –συχνά συνταγματικά κατοχυρωμένα– ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα –οσοδήποτε δικαιολογημένα– αναντίρρητα περιστέλλονται. Η δημοκρατική αντιπαράθεση, σε μεγάλο βαθμό, αναστέλλεται και το πεδίο του δημοκρατικού πολιτικού ανταγωνισμού εξ αντικειμένου συρρικνώνεται. Η δημοκρατική νομιμοποίηση των απαγορεύσεων και των περιορισμών που επιβάλλονται παραμένει, ως εκ τούτου, ελλειμματική – εάν δεν τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση. Παράλληλα, πυκνώνουν οι φωνές που υποστηρίζουν ότι είναι ορατό το ενδεχόμενο παγίωσης και κανονικοποίησης οιονεί αυταρχικών πρακτικών, καθώς η διασφάλιση της προστασίας της δημόσιας ασφάλειας και υγείας ιεραρχείται ως εκ των πραγμάτων υπέρτερη εκείνης της ακώλυτης απόλαυσης θεμελιωδών ελευθεριών. Η παρατηρούμενη τάση προς την εθνική αναδίπλωση απειλεί, τέλος, κατά πολλούς, να ισχυροποιήσει αντιδημοκρατικά αντανακλαστικά, όταν η τελευταία προβάλλει ως η μόνη λύση απέναντι στα ανοιχτά σύνορα και τους (υγειονομικούς) κινδύνους που αυτά εγκυμονούν.




Παρότι γραμμένο πριν από την καινοφανή αυτή συνθήκη, που δοκιμάζει τις αντοχές κάθε δημοκρατικής κοινωνίας, το βιβλίο του καθηγητή και πρώην υπουργού Νίκου Παρασκευόπουλου, προσφέρει απαντήσεις σε ερωτήματα που τίθενται πιεστικά και ξαναγίνονται επίκαιρα στη δεδομένη συγκυρία:

Πώς μπορεί, σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, να περιφρουρηθεί η δημοκρατία έναντι προκλήσεων και απειλών που συνυφαίνονται άμεσα με την ίδια τη διεθνοποιημένη κοινωνία; Πώς συναρθρώνονται οι εγγυήσεις του κράτους δικαίου με το αίτημα της ασφάλειας των πολιτών σε μια δημοκρατικά θεσμισμένη πολιτεία; Μέχρι ποιου σημείου μπορεί να εκτείνεται ο έλεγχος που η τελευταία επιτρέπεται να ασκεί στον ελεύθερο αυτοπροσδιορισμό και την αυτοδιάθεση των μελών της; Ποια είναι τα βασικά γνωρίσματα της δημοκρατίας που τη διαφοροποιούν ουσιωδώς από αυταρχικά πολιτεύματα και συστήματα; Πόσο κρίσιμες μπορεί να είναι, ιδίως σε στιγμές κρίσης, η κοινωνική και η ψυχολογική διάσταση της δημοκρατίας;


Στόχος της εκδοτικής σειράς Βασικές Έννοιες του ΕΝΑ είναι να προσφέρει ολοκληρωμένη εγκύκλια κατανόηση και μια επιστημονικά έγκυρη και εμπεριστατωμένη θεώρηση βασικών εννοιών της πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής θεωρίας, εκκινώντας από μια καταστατικά προοδευτική αφετηρία. Τα εγχειρίδια της σειράς απευθύνονται τόσο σε όσους και όσες έρχονται για πρώτη ίσως φορά σε επαφή με τις αντίστοιχες έννοιες όσο όμως και σε αυτούς ή αυτές που επιθυμούν να εμβαθύνουν στην κατανόησή τους. Ενσωματώνοντας κλασικές και σύγχρονες προσεγγίσεις, με κριτική ματιά και σε άμεση σύνδεση με τη συγχρονία, επιχειρούν να διευρύνουν και να εμπλουτίσουν την προοδευτική θεωρητική και πρακτική σκευή, καθώς τη θεωρητική πλαισίωση συμπληρώνει η επισκόπηση εφαρμοσμένων παραδειγμάτων και πρακτικών με βάση τη διεθνή εμπειρία και βιβλιογραφία.

Την πρώτη αυτή μονογραφία για τη δημοκρατία από έναν καταξιωμένο ακαδημαϊκό δάσκαλο και πολυγραφότατο θεωρητικό θα ακολουθήσουν άλλες, γραμμένες στην πλειοψηφία τους από νέους επιστήμονες και ερευνητές.


Λόγω της έκτακτης συνθήκης εντός της οποίας λαμβάνει χώρα η έναρξη του νέου εκδοτικού του εγχειρήματος, το ΕΝΑ, με τη σύμφωνη γνώμη και την αρωγή του συγγραφέα, παίρνει την πρωτοβουλία να διαθέσει καταρχήν ελεύθερα και δωρεάν, σε ψηφιακή μορφή, το πρώτο βιβλίο με τίτλο Δημοκρατία. Η δημοκρατία και η δικαιοσύνη της της σειράς Βασικές Έννοιες.

Διαβάστε όλο το βιβλίο εδώ https://www.enainstitute.org/publication/%ce%bd%ce%af%ce%ba%ce%bf%cf%82-%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%ba%ce%b5%cf%85%cf%8c%cf%80%ce%bf%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%82-%ce%b4%ce%b7%ce%bc%ce%bf%ce%ba%cf%81%ce%b1%cf%84%ce%af%ce%b1-%ce%b7-%ce%b4/

Στο αμέσως προσεχές διάστημα θα ακολουθήσει η έντυπη έκδοσή του. Στην ίδια σειρά θα κυκλοφορήσουν στη συνέχεια και οι τίτλοι: Ελευθερία & Αυτονομία, Εξωτερική Πολιτική, Κοινά (Commons), Νησιωτικότητα, Πολιτικό Κόμμα, Φιλελευθερισμός.

Την επιστημονική επιμέλεια της σειράς έχει ο συντονιστής του Κύκλου Πολιτικής Ανάλυσης του ΕΝΑ Κώστας Ελευθερίου.

Πρόκειται για νεοφιλελεύθερη δικτατορική φαντασίωση. Να αντισταθούμε! (του Δημήτρη Παπανικολόπουλου)

ΑΥΓΗ Ένθετα ΕΝΘΕΜΑΤΑ (4ος κύκλος) Πρόκειται για νεοφιλελεύθερη δικτατορική φαντασίωση. Να αντισταθούμε!

Του Δημήτρη Παπανικολόπουλου - Η κυβέρνηση παίρνει συνεχώς μέτρα, τα οποία τηρούνται. Γι αυτό τα πάμε καλά από πλευράς αριθμών. Ο μόνος ανεύθυνος σε αυτή την ιστορία είναι η κυβέρνηση που α) δεν ήθελε να κλείσει τις εκκλησίες, βάζοντας το μικροκομματικό συμφέρον της πάνω από τη δημόσια υγεία, β) δεν προχωρά σε αποσυμφόρηση των νησιών από τους πρόσφυγες, και γ) δεν ενισχύει το ΕΣΥ.

Του Δημήτρη Παπανικολόπουλου*

 https://www.avgi.gr/article/10811/10919014/prokeitai-gia-neophileleuthere-diktatorike-phantasiose-na-antistathoume-#

Ανεύθυνη κυβέρνηση, υπεύθυνος λαός
Η κυβέρνηση παίρνει συνεχώς μέτρα, τα οποία τηρούνται. Γι αυτό τα πάμε καλά από πλευράς αριθμών. Ο μόνος ανεύθυνος σε αυτή την ιστορία είναι η κυβέρνηση που α) δεν ήθελε να κλείσει τις εκκλησίες, βάζοντας το μικροκομματικό συμφέρον της πάνω από τη δημόσια υγεία, β) δεν προχωρά σε αποσυμφόρηση των νησιών από τους πρόσφυγες, και γ) δεν ενισχύει το ΕΣΥ.

Σοβιετική προπαγάνδα
Η ΝΔ από την αρχή της θητείας της ξεπληρώνει γραμμάτια σε όσους τη στήριξαν. Δεν την ενδιαφέρει η κατακραυγή του κόσμου, γιατί πιστεύει ότι με τη βοήθεια όλων των ΜΜΕ που ελέγχει και την ελέγχουν θα πείσει τον κόσμο ότι (όπως έχει αρχίσει ήδη να προπαγανδίζει) οποιαδήποτε επιτυχία ενάντια στον κορονοϊό οφείλεται στους μεγάλους ηγέτες της χώρας, ενώ οποιαδήποτε αποτυχία οφείλεται στον κόσμο, που γι αυτό πρέπει να νιώθει ένοχος. Ούτως ή άλλως η ΝΔ είναι τηλεοπτικό κόμμα εντάσεως κεφαλαίου, γι αυτό και εκπροσωπείται όλο και περισσότερο από νέα στελέχη με ακραίο τηλεοπτικό λόγο αντί των παλαιών που στηρίζονταν στο κοινωνικό τους εκτόπισμα.

Όταν ο νεοφιλελευθερισμός πλήττεται, υπάρχει και η δικτατορία
Η οικονομία οδεύει σε μεγάλη ύφεση και ήδη το φάντασμα της εκ νέου φτωχοποίησης για μεγάλη μερίδα του πληθυσμού πλανιέται από πάνω μας. Οι κοινωνίες ζητούν στήριξη, ενώ στο εξωτερικό η κρατική παρέμβαση σε ορισμένες περιπτώσεις αποτιμάται σε διψήφιο ποσοστό του ΑΕΠ. Η ΝΔ, όμως, δεν θέλει να παραδεχθεί ότι το νεοφιλελεύθερο μοντέλο θέλει αναθεώρηση, γιατί πιθανότατα ο κόσμος θα στραφεί προς τον αυθεντικό εκπρόσωπο αυτής της άποψης. Γι αυτό, επιδιώκει να κρατήσει το μαξιλάρι των 32 δις, που εξασφάλισε ο ΣΥΡΙΖΑ από τα λεφτά των φορολογουμένων, και να τα δώσει στις τράπεζες και τις μεγάλες επιχειρήσεις, όχι στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τους εργαζομένους και ανέργους. Ούτε φυσικά χρειάζεται να προσλάβει γιατρούς και νοσηλευτές ή να κάνει μαζικά τεστ και να αγοράσει επαρκή εξοπλισμό. Πως, όμως, θα αντιμετωπίσει τον ιό; Μαντρώνοντας για όσο χρειαστεί τους πολίτες στα σπίτια, ώστε η κρίση να παρέλθει με δικά τους έξοδα (οικονομικά και ψυχολογικά). Δεν την ενδιαφέρει το πότε και πως θα ξαναβγεί ο κόσμος με ασφάλεια και τι θα αντικρίσει όταν βγει. Την ενδιαφέρει την καινούργια κρίση να πληρώσουν αυτοί που πλήρωσαν και την προηγούμενη. Γι αυτό έχει περάσει από τα μέτρα για τη θωράκιση της υπάρχουσας κοινωνίας στα μέτρα που λείπουν από μια φαντασιακή κοινωνία όπου θα ελέγχεται κάθε κίνηση του πολίτη.

«Αφήστε τη γκρίνια, εδώ κινδυνεύουμε». Η φτώχεια και η ψυχολογική πίεση θα αντιμετωπιστεί με πατριδοκαπηλεία
Και τι θα γίνει, όταν ο κόσμος αρχίσει να αντιδρά, γιατί δεν θα έχει λεφτά και υπομονή να αντέξει τον εγκλεισμό; Ό, τι γίνεται κάθε φορά που η ΝΔ αμφισβητείται: θα χρησιμοποιήσουν τα ΜΜΕ για να αποσυνδέσουν τους πραγματικούς φόβους από τις πραγματικές αιτίες και για να σπείρουν τον τρόμο που θα τον συνδέσουν με εξωτερικούς και εσωτερικούς εχθρούς, τους μετανάστες, τους Τούρκους, το ΣΥΡΙΖΑ, τους διαδηλωτές. Οι κυβερνώντες ζουν την απόλυτη φαντασίωσή τους: μας λένε ότι πρέπει να φοβόμαστε τα πάντα και ότι μόνο αυτούς έχουμε να μας προστατεύουν, ακόμα και αν μας κακομεταχειρίζονται, μας αφήνουν φτωχούς και άνεργους.

Ε, λοιπόν, αρκετά
Τα λεφτά που υπάρχουν στην άκρη είναι γι αυτούς που τα έβαλαν, όχι γι αυτούς που χειροκροτάνε το μνημόνιο Βρούτση. Δεν θα κάτσουμε αιωνίως στα σπίτια μας, επειδή η κυβέρνηση δεν θα ξέρει τι της γίνεται με την εξάπλωση του ιού και επειδή θα έχει φέρει στα όριά του το δημόσιο σύστημα υγείας. Ας δώσουν λεφτά στις επιχειρήσεις και στους εργαζομένους και ανέργους, για να μπορέσουμε να μείνουμε στα σπίτια μας όσο χρειαστεί και να βγούμε όρθιοι και όρθιες από αυτή την περιπέτεια. Ας δώσουν λεφτά στο ΕΣΥ και ας κάνουν μαζικά τεστ για να μπορέσουμε να βγούμε με ασφάλεια κάποια στιγμή. Αλλιώς θα βγούμε ούτως ή άλλως, για να παλέψουμε για τη ζωή μας, όπως παλεύουμε και τώρα που μένουμε μέσα.

* Δρ. Πολιτικής Επιστήμης - ερευνητής

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ (του Θανάση Τσακίρη)

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ (του Θανάση Τσακίρη)

Ως «Ηγεσία» (Leadership) θεωρείται μια διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα προς την επίτευξη των στόχων μιας ομάδας ή οργανισμού. Είναι μια διαδικασία κοινωνικής επιρροής, η οποία περιλαμβάνει την εθελοντική δράση από την πλευρά των οπαδών και είναι πάντα σκόπιμη και προσανατολισ μένη στο στόχο. Η ηγεσία σχετίζεται με την επιρροή και διαφέρει από τη διαχείριση (management), η οποία περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την οργάνωση, τα στελέχωση, τη διοίκηση και τον έλεγχο. Ηγεσία πάνω στους ανθρώπους ασκείται όταν τα άτομα με ορισμένα κίνητρα και σκοπούς κινητοποιούν, σε ανταγωνισμό ή σύγκρουση με άλλους, θεσμικούς, πολιτικούς, ψυχολογικούς, και άλλους πόρους, έτσι ώστε να αφυπνίσουν, να δεσμεύσουν, και να ικανοποιήσουν τα κίνητρα των οπαδών για να πετύχουν τους αμοιβαίους στόχους ενστερνίζονται τόσο οι ηγέτες και όσο και οι οπαδοί.

Σύμφωνα με τον James Burns που παρουσίασε τη θεωρία του για τους δύο τύπους ηγεσίας: Η Συναλλακτική Ηγεσία είναι αυτή όπου οι ηγέτες επικεντρώνουν την προσοχή στη σχέση του ηγέτη και του οπαδού, ενώ η Μετασχηματιστική Ηγεσία είναι αυτή όπου ο ηγέτης επικεντρώνει την προσοχή του στις πεποιθήσεις, τις ανάγκες και τις αξίες των οπαδών του. Η μετασχηματιστική ηγεσία υπάρχει όταν ένα ή περισσότερα πρόσωπα θα συνεργαστούν με άλ

λους με τέτοιο τρόπο ώστε οι ηγέτες και οι οπαδοί υψώνουν οι μεν τους δε σε υψηλότερα επίπεδα κινητοποίησης, κινήτρων και ηθικής. Θεωρεί ότι οι άνθρωποι μπορούν να υψωθούν σε υψηλότερα επίπεδα και αυτό είναι το «μυστικό» της μετασχηματιστικής ηγεσίας. Επομένως, η διαφορά των μοντέλων ηγεσίας ανάγεται στην αντίληψη για την «ανθρώπινη φύση».[1]

Ήδη από την εποχή του Πλάτωνα το δίλλημα «προσωποπαγής ή συλλογική» απασχολεί την πολιτική φιλοσοφία και θεωρία.[2] Επιπλέον, ο Θουκυδίδης έθεσε για πρώτη φορά στην πολιτική θεωρία τη συζήτηση για την ανθρώπινη συμπεριφορά στην λειτουργία του κράτους τονίζοντας το ήθος και το ύφος που θα έπρεπε να διακρίνει τους «πολιτικούς άνδρες». Κατά τον Πλάτωνα το πρότυπο του ηγέτης είναι ο «φιλόσοφος βασιλιάς». Με αυτή τη λογική διαμορφώθηκε η «ηρωική θεωρία της ιστορίας» («βασιλική επιστήμη» κατά Πλάτωνα), δηλαδή η αντίληψη της ιστορίας που θέτει τον ηγέτη και τις πράξεις του στο επίκεντρο των ιστορικών εξελίξεων. Αυτή η θεωρία επαναφέρεται στις νέες συνθήκες της απαρχής της Αναγέννησης και των νεωτερικών χρόνων από τον Νικολό Μακιαβέλι. Έτσι, λοιπόν, μια από τις πρώτες προσεγγίσεις για την ηγεσία και τον ηγέτη θεωρεί ως θεμελιώδες χαρακτηριστικό ότι οι άνθρωποι γεννιούνται με ορισμένα γνωρίσματα του χαρακτήρα και ότι «ο ηγέτης γεννιέται και δεν γίνεται». Η θεωρία υποθέτει ότι οι άνθρωποι γεννιούνται ηγέτες ή όχι ως ηγέτες, επειδή τα χαρακτηριστικά αυτά θεωρούνται φυσιολογικά μέρος της προσωπικότητας ενός ατόμου . Η θεωρία αυτή χρησιμοποιήθηκε στη δεκαετία του 1930, του 1940 και του 1950 καθοδηγώντας μελέτες και έρευνες που επεδίωκαν να τεκμηριώσουν μια σημαντική σχέση μεταξύ των επιμέρους χαρακτηριστικών και της μέτρησης της αποτελεσματικότητας του ηγέτη. Έτσι μελέτησαν τα σωματικά, ψυχικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των ατόμων. Η ηγεσία έχει επίσης μελετηθεί μέσω της προσέγγισης της συμπεριφοράς . Η προσέγγιση της συμπεριφοράς επανεστιάζει το ενδιαφέρον από τα χαρακτηριστικά στη συμπεριφορά των ηγετών. Η συμπεριφορά των ηγετών γίνεται πιο σημαντική από τα φυσικά , νοητικά ή συναισθηματικά χαρακτηριστικά τους. Το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Ohio και το Πανεπιστήμιο του Michigan εκπόνησαν τις δύο βασικές μελέτες της προσέγγισης αυτής στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και του 1950 . Οι μελέτες έχουν αναγνωρίσει δύο βασικές συμπεριφορές: α) συμπεριφορά που προσανατολίζεται προς τους ανθρώπους και β) συμπεριφορά προσανατολισμένη στην παραγωγή. Σύμφωνα με την προσέγγιση της συμπεριφοράς του ηγέτη, υπάρχουν διάφορες συμπεριφορές που θα είναι πάντα αποτελεσματικές για τους ηγέτες, αλλά οι εμπειρικές έρευνες δεν δείχνουν μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της συμπεριφοράς των ηγεσιών που είναι προσανατολισμένες στα καθήκοντά και των προσανατολισμένων στους ανθρώπους ηγεσιών. Ένα νέο στοιχείο έχει εισαχθεί από την προσέγγιση της συγκυρίας (contingency), η οποία λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο της οργανωτικής ή ομαδικής εργασίας στο βαθμό στον οποίο δεδομένα γνωρίσματα και συμπεριφορές του ηγέτη θα είναι πραγματικά. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποιήθηκε κυρίως στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στην δεκαετία του 1970. Η θεωρία της συγκυρίας του Fiedler, η θεωρία διαδρομής - στόχου και η θεωρία της ηγεσίας με βάση την κατάσταση (Situational leadership) είναι οι πιο δημοφιλείς θεωρίες της συγκυρίας. H θεωρία του Fielder, παραδείγματος χάριν, τονίζει ότι υπάρχει ένα και μοναδικό στυλ ηγεσίας που μπορεί να ισχύει σε όλες τις συγκυρίες και περιστάσεις. Η αποτελεσματικότητα του ηγέτη βασίζεται στην εκάστοτε δομή των περιστάσεων. Αυτό είναι το αποτέλεσμα δυο παραγόντων: α) στυλ ηγεσίας, και β) ευνοϊκότητα της συγκυρίας. Η κλίμακα του Fiedler μετρά α) κατά πόσον ο ηγέτης είναι προσανατολισμένος στη σχέση ή στα καθήκοντα και β) την

ευνοϊκότητα της συγκυρίας που κι αυτή με τη σειρά της εξαρτάται από τρεις ξεχωριστούς παράγοντες: α) σχέση ηγέτη και μέλους/οπαδού, β) δομή καθηκόντων, και γ) εξουσία της θέσης του ηγέτη. Η ηγεσία είναι ουσιαστικά μια σχέση. Χωρίς ακόλουθους και οπαδούς δεν υπάρχει ηγεσία. Οι ηγέτες και η ηγεσία εκτιμώνται πολύ από τους λαούς καθ’ όλη την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Όμως, συχνά ασκείται κριτική σε κοινωνικά σύνολα ή άτομα γιατί «εύκολα καθηγούνται» ή/και «οδηγούνται στον δρόμο τον κακό». Αυτή η κριτική εστιάζει στις αρχές της ανεξαρτησίας και της αυτονομίας του ατόμου-πολίτη που είναι προικισμένο με τον ορθό λόγο λόγω της ανθρώπινης φύσης του και υπονοεί ότι η ηγεσία και ο ηγέτης μπορεί να είναι κακόβουλη ή ευεργετική, κάτι που είναι πολύ σημαντική στην Πολιτική. Έτσι ηγέτες όπως ο Περικλής ή Αβραάμ Λίνκολν θεωρούνται ευεργετικοί ενώ αντίθετα ηγέτες όπως ο Αδόλφος Χίτλερ ή ο Ιωσήφ Στάλιν κακόβουλοι και καταστροφικοί και γίνονται έρευνες για την εξήγηση της συμπεριφοράς των μαζών που τους ακολούθησαν. Οι οπαδοί/ακόλουθοι των ηγετών κινητοποιούνται υπέρ τους γιατί θεωρούν πως ταυτίζονται με αυτούς και τους αναγνωρίζουν ως «άρχοντά» τους. Μπορεί ακολουθούν τον ηγέτη γιατί είναι «ένας από αυτούς», δηλαδή μέλος της ίδιας κοινωνικο-δημογραφικής κατηγορίας τους. Μπορεί επίσης να τον ακολουθούν με ωφελιμιστικό τρόπο γιατί τους ευεργετούν. Οι ηγέτες, ειδικά οι πολιτικοί, τείνουν συχνά να είναι ή να γίνονται διαφορετικοί από τους οπαδούς τους. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλοί άνθρωποι την θεωρούν ασυνήθιστη εργασία. Έτσι αποφεύγουν να αναλάβουν θέσεις εξουσίας και ιδιαίτερα τις ανώτερες. Οι λόγοι είναι: - Είναι εξειδικευμένη δραστηριότητα, - Απαιτεί πολύ χρόνο ενασχόλησης - Ξεκόβει τον ηγέτη από την «κανονική ζωή» - Απαιτεί υψηλό βαθμό υπευθυνότητας - Λόγω της δημοσιότητας που «απολαμβάνουν» οι ηγέτες είναι εκτεθειμένοι σε ανελέητες και εμπαθείς κριτικές που μπορούν να φτάσουν ως το σημείο να απειληθεί η ζωή τους. Ο B. Bass κατηγοριοποίησε τους ηγέτες σε τρεις ομάδες: Α) Εγωιστές (self-oriented). Προσανατολισμένοι στον εαυτό τους, έχουν συχνά πολύ ισχυρές εξουσιαστικές τάσεις και δεν είναι πάντα ευεργετικοί για τους οπαδούς τους. B) Στοχοπροσηλωμένοι (task-oriented). Είναι πραγματιστές και αφοσιώνονται στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Γ) Συνεργατικοί (interaction-oriented). Έχουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την επίλυση προβλημάτων και μετριασμό συγκρούσεων μεταξύ των ακολούθων τους. Ο Μαξ Βέμπερ κατηγοριοποίησε και αυτός τους ηγέτες σε τρεις ομάδες: Α) Παραδοσιακούς που η εξουσία τους νομιμοποιείται διαμέσου μακρόχρονων εθιμικών πρακτικών, π.χ. κληρονομικοί μονάρχες. Β) Χαρισματικούς που εμφανίζονται σε περιόδους πολιτικο-κοινωνικής κρίσης ή μετάβασης και νομιμοποιούνται χάρη στα προσωπικά προσόντα του είτε αυτά είναι πραγματικά είτε εκλαμβάνονται έτσι από τους οπαδούς τους. Γ) Νόμιμους-Ορθολογιστές-Γραφειοκρατικούς που αντλούν την νομιμοποίησή τους από σαφείς νομικά κατοχυρωμένες διαδικασίες, ο δε σεβασμός των ακολούθων αποδίδεται στην ίδια τη θέση εξουσίας και όχι στον κάτοχο της θέσης που είναι προσωρινή. 

Τέλος, πρέπει να αναδείξουμε την άποψη του Καρλ Μαρξ για το ζήτημα της ηγεσίας. Ο Μαρξ θεωρούσε ότι οι σκοποί της ισότητας και της ελευθερίας για όλους τους ανθρώπους δεν θα μπορέσουν να επιτευχθούν παρά μόνο με σκληρούς και επίμονους αγώνες. Οι άνθρωποι θα έπρεπε να σπάσουν τις αλυσίδες της αλλοτρίωσης και της αποξένωσης και να μπορέσουν να υπερβούν τις επιθυμίες τους για «ιδιωτική ιδιοκτησία». Οι άνθρωποι θα το καταφέρουν αυτό μόνο αν επανέλθουν στους εαυτούς τους και αν δώσουν σάρκα και οστά στην ελευθερία και την ισότητα που θα ανυψώσουν τους ανθρώπους στο όραμα του κομμουνισμού. Για την επίτευξη του στόχου θα χρειαστεί να αποκτήσουν οι εργάτες την ταξική συνείδηση και για να επιτευχθεί αυτό θα χρειαστεί η κατάλληλη ηγεσία (το κομμουνιστικό κόμμα) που θα καθοδηγεί το λαό.

ΘανάσηςΤσακίρης 

---

[1] Burns, James MacGregor.(1978) Leadership. New York : Harper & Row

[2] Πλάτων (2014) Πολιτεία. Αθήνα: Πόλις.

ΗΠΑ: Οι προκριματικες εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος

ΗΠΑ: Οι προκριματικες εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος

Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ


Προκριματικές Δημοκρατικών: Οι υποψήφιοι & τα διακυβεύματα των προεδρικών εκλογών του 2020


Ο Lonce Bailey, Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Shippensburg University (Πενσυλβάνια, ΗΠΑ), αναλύει στο ΕΝΑ τις προκριματικές εκλογές στο Δημοκρατικό Κόμμα: Για τους διεκδικητές του χρίσματος, την εκλογική διαδικασία, τα διακυβεύματα της αναμέτρησης και το στοίχημα των εθνικών εκλογών του 2020 →

Οι προκριματικές εκλογές του Δημοκρατικού Κόμματος βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, και η επιλογή του υποψηφίου που θα αναμετρηθεί με τον Ντόναλντ Τραμπ στις εθνικές εκλογές του Νοεμβρίου θα γίνει, κατά πάσα πιθανότητα, εντός των επόμενων λίγων μηνών. Η διαδικασία προκαλεί αρκετή σύγχυση στους ίδιους τους Αμερικανούς, το πιθανότερο δε είναι να προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση και να φαντάζει ακόμη πιο περίπλοκη στο διεθνές κοινό.

Ακολουθούν μερικά σημεία-κλειδιά που μπορεί να βοηθήσουν στην καλύτερη κατανόηση τόσο της διαδικασίας και της τρέχουσας θέσης των υποψηφίων όσο και κάποιων κομβικών σημείων.

Οι εκλογές στις ΗΠΑ είναι αποκεντρωμένες. Οι εκλογές είναι υπόθεση των πολιτειών και των τοπικών κοινωνιών. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση δεν παίζει ουσιαστικά κανένα ρόλο σε αυτές. Δεν  τυπώνει ψηφοδέλτια, δεν διαθέτει παραβάν, δεν μετράει ψήφους. Όλα αυτά γίνονται στις πολιτείες. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση αναλαμβάνει ρόλο σε θέματα ατομικών και εκλογικών δικαιωμάτων και ελέγχει, ως ένα βαθμό, τη χρηματοδότηση της εκστρατείας των υποψηφίων, αλλά ουσιαστικά οι ΗΠΑ έχουν 50 διαφορετικές πολιτείες με 50 διαφορετικά εκλογικά συστήματα. Ακόμη και εντός της ίδιας πολιτείας είναι σύνηθες να υπάρχουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα εκλογικά συστήματα και τη διαχείριση της εκλογικής διαδικασίας. Το ίδιο ισχύει και για την κομματική διάρθρωση: Τα κόμματα στις ΗΠΑ δεν διαθέτουν τόσο ισχυρή εξουσιαστική δομή «από τα πάνω προς τα κάτω». Σε πολιτειακό και τοπικό επίπεδο λειτουργούν σε μεγάλο βαθμό χωρίς τεράστια πίεση ή διεύθυνση από το εθνικό επίπεδο.

Κατ’ επέκταση, τα κόμματα και οι μέθοδοι των προκριματικών εκλογών τους διαφέρουν. Κάθε κόμμα στην πολιτεία του μπορεί, κατά βάση, να αποφασίσει το είδος της διαδικασίας επιλογής που θα ακολουθήσει, αναδεικνύοντας τα ζητήματα που είναι κεντρικά για αυτή την πολιτεία. Τα κόμματα έχουν περισσότερους περιορισμούς σχετικά με το πότε μπορούν να διεξαγάγουν τις εκλογές, αλλά, ακόμη και έτσι, κάθε κόμμα σε πολιτειακό επίπεδο πασχίζει σκληρά να επηρεάσει τη σειρά των αναμετρήσεων για να βοηθήσει την πολιτεία του να αυξήσει την ισχύ της. Αυτό αντανακλά τη μεγάλη ποικιλομορφία στο εσωτερικό της χώρας: Η πολιτική, οι πολιτικές και η κουλτούρα είναι πολύ διαφορετικές στο Νιου Χάμσαϊρ της Ανατολικής Ακτής απ’ ό,τι στο Τέξας στη Νοτιοδυτική Ακτή. Η αποκεντρωμένη φύση των κομμάτων δίνει τη δυνατότητα ευέλικτου χειρισμού της περιφερειακής αυτής πολυμορφίας, κι αυτό αντανακλάται στην ποικιλία των τρόπων διεξαγωγής των εκλογών.

Τι είναι η τοπική συνέλευση (caucus) και τι οι προκριματικές εκλογές; Η ερώτηση αυτή και οι σχετικές διαφορές μπορεί να μας οδηγήσουν σε εξονυχιστικές λεπτομέρειες, που δεν είναι και τόσο βοηθητικές, αλλά, σε γενικές γραμμές, η τοπική συνέλευση είναι ένα είδος προκριματικής εκλογής στο πλαίσιο της οποίας οι πολίτες συγκεντρώνονται μία φορά αυτοπροσώπως και, κατά κανόνα, ψηφίζουν σε μια σειρά από ψηφοφορίες. Είναι κάτι σαν ένα σύνολο μικρών συναντήσεων ή μίνι συνεδρίων όπου οι άνθρωποι ψηφίζουν αυτοπροσώπως. Οι τοπικές συνελεύσεις γενικά διοργανώνονται εξολοκλήρου από τα κόμματα, χωρίς να εμπλέκονται στην εκλογική διαδικασία οι πολιτείες. Η μορφή των τοπικών συνελεύσεων φθίνει παντού, καθώς οι πολιτείες μεταβαίνουν στις προκριματικές. Αυτή τη στιγμή μόνο τρεις πολιτείες και λίγες περιφέρειες εξακολουθούν να έχουν τοπικές συνελεύσεις. Οι προκριματικές ή οι απευθείας προκριματικές είναι οι πλέον συνηθισμένες. Πρόκειται για παραδοσιακές εκλογές όπου οι άνθρωποι πηγαίνουν στις κάλπες για να ψηφίσουν, οι εκλογές διενεργούνται από την πολιτειακή κυβέρνηση και οι ψήφοι καταμετρώνονται και επαληθεύονται από τις πολιτείες. Οι προκριματικές είναι πιο διαδεδομένες μεταξύ των κομμάτων και των υποψηφίων, επειδή οι κανόνες είναι περισσότερο ξεκάθαροι, είναι προβλέψιμες σε ό,τι αφορά τους όρους διεξαγωγής τους και πιο ελκυστικές για τους εκλογείς.

Οι προεκλογικές εκστρατείες, ιδίως στις προκριματικές εκλογές, περιστρέφονται γύρω από τους υποψηφίους. Πρόκειται σχεδόν αποκλειστικά για την προσπάθεια μεμονωμένων υποψηφίων να συγκεντρώσουν τα χρήματα και το προσωπικό που απαιτούνται για να θεωρηθεί η υποψηφιότητά τους σοβαρή. Κατά τη διάρκεια των προκριματικών, το κόμμα δεν παίζει σχεδόν κανένα ρόλο στις ίδιες τις καμπάνιες. Έτσι όμως, οι υποψήφιοι μπορεί να εκτεθούν ή να είναι ευάλωτοι σε μικρά παραστρατήματα ή λάθη. Οι δράσεις της καμπάνιας τους είναι αποκλειστικά δική τους ευθύνη, ενώ εξαρτώνται κατά πολύ από τη συνεχή ροή χρήματος για να «τρέξουν» τις τεράστιες εκστρατείες τους. Ιστορικά, η έλλειψη χρημάτων, που οφείλεται στην κακή επίδοση σε μικρές προκριματικές στις πολιτείες που ψηφίζουν πρώτες, είναι αυτό που θέτει τους υποψηφίους εκτός συναγωνισμού. Έτσι κι αρχίσεις να υπο-αποδίδεις, βρίσκεσαι αντιμέτωπος με το πρόβλημα τού να μην έχεις επαρκείς δωρεές για να στηρίξουν την καμπάνια σου. Παρότι αυτό έχει κάπως αλλάξει στις δύο τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις, με την είσοδο εκατομμυριούχων/δισεκατομμυριούχων υποψηφίων και χρηματοδοτών, εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό θέμα.

Το πρόγραμμα των προκριματικών εκλογών των κομμάτων είναι πολύ μακρύ και απλωμένο. Και για τα δύο κόμματα οι προκριματικές λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια πέντε περίπου μηνών, με διάφορες πολιτείες ή ομάδες πολιτειών να παίρνουν σειρά από τις αρχές περίπου του Φεβρουαρίου ως τις αρχές του Ιουνίου. Οι ημερομηνίες στις οποίες καλούνται οι πολιτείες να ψηφίσουν καθορίζονται πρωτίστως από το κόμμα και μπορεί να είναι φοβερά διαφιλονικούμενες. Έχει φυσικά ένα πλεονέκτημα το να είσαι μία από τις πρώτες, καθώς θα έχεις μεγαλύτερη επιρροή στην έκβαση του αγώνα. Για παράδειγμα, οι δύο πρώτες πολιτείες στο ημερολόγιο των προκριματικών (η Αϊόβα και το Νιου Χάμσαϊρ) αντιπροσωπεύουν ένα πολύ μικρό και φυλετικά κυρίαρχα λευκό δείγμα του εκλογικού σώματος, ωστόσο, για πολλούς υποψηφίους, αν δεν τα πάνε καλά σε αυτές τις πολιτείες, μπορεί να σημάνει το τέλος της εκστρατείας τους. Ακόμη και οι δύο πολιτείες που έπονται (η Νότια Καρολίνα και η Νεβάδα) είναι σχετικά μικρές, έχουν όμως πολύ μεγαλύτερη εθνοτική και πολιτισμική ποικιλομορφία. Μόλις το πρόγραμμα κυλήσει πέραν των πρώτων αυτών πολιτειών, κατά κανόνα συνεχίζεται με ομάδες πολιτειών, συμπεριλαμβανομένης της μεγάλης εκλογικής αναμέτρησης της «Σούπερ Τρίτης», στις 3 Μαρτίου, όταν θα διεξαχθούν προκριματικές εκλογές σε 14 πολιτείες, μεταξύ των οποίων δύο από τις πιο πολυπληθείς, η Καλιφόρνια και το Τέξας. Αλλά και πέραν των ίδιων των προκριματικών, οι υποψήφιοι εγκαινιάζουν συνήθως επισήμως τις καμπάνιες τους εννέα μήνες με έναν χρόνο πριν από την πρώτη προκριματική εκλογή. Πρόκειται για μια μακρά και δαπανηρή διαδικασία.

Και τώρα οι υποψήφιοι. Ποιοι είναι; Αυτή τη στιγμή υπάρχουν πέντε βασικοί υποψήφιοι που εμφανίζονται ως διεκδικητές του χρίσματος, σε κάποιο βαθμό. Ήταν σταθερά ανάμεσα στους τρεις ή τέσσερις πρώτους στις δημοσκοπήσεις, και τώρα που διεξήχθησαν οι προκριματικές εκλογές στις δύο πρώτες πολιτείες, πλασάρονται στην πρώτη γραμμή. Σε αυτούς περιλαμβάνονται (με αλφαβητική σειρά) ο πρώην Αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν, ένας δήμαρχος από τις Μεσοδυτικές πολιτείες, ο Πιτ Μπούτετζετζ, η Γερουσιαστής Έιμι Κλόμπουτσαρ, ο Γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και η Γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Ουόρεν. Υπάρχει ένας ακόμη ραγδαία ανερχόμενος «άγνωστος Χ», κι αυτός είναι ο πολυ-δισεκατομμυριούχος μεγιστάνας των μίντια Μάικλ Μπλούμπεργκ. Η στρατηγική του Μπλούμπεργκ είναι να χρηματοδοτήσει ο ίδιος την καμπάνια του και να κρατήσει σθεναρή στάση εναντίον του Τραμπ ως διεφθαρμένο και αποτυχημένο ηγέτη (έχει ως τώρα ξοδέψει το αστρονομικό ποσό των 250 εκατ. δολαρίων σε τηλεοπτική διαφήμιση, κι αυτό σε λίγες μόλις περιοχές της χώρας). Κλειδί αυτής της στρατηγικής ήταν η καθυστερημένη είσοδός του στην εκλογική αναμέτρηση, η παράκαμψη των πρώτων προκριματικών και η εστίαση στις πολιτείες που έρχονταν μετά τις αρχικές αυτές εκλογές (ξεκαθαρίζοντας πιθανότατα το τοπίο). Τουλάχιστον στα χαρτιά, παραμένει αουτσάιντερ, ακολουθώντας μια στρατηγική που δεν έχει δοκιμαστεί στο παρελθόν, αλλά τα ποσοστά του στις δημοσκοπήσεις στις πολιτείες όπου διαφημίζεται ανεβαίνουν σταθερά. Προσέξτε τον λοιπόν, ξεκινώντας με την αναμέτρηση της «Σούπερ Τρίτης» στις 3 Μαρτίου.

Ιδεολογικά, πρόκειται για μια ευρεία γκάμα υποψηφιοτήτων. Από πολύ μετριοπαθείς κεντρώους, όπως η Έιμι Κλόμπουτσαρ, μέχρι πολύ αριστερούς (τουλάχιστον για τα δεδομένα των ΗΠΑ) υποψηφίους, όπως ο Μπέρνι Σάντερς, μαζί με υποψηφίους που καλύπτουν όλο το πολιτικό φάσμα. Αν προσθέσουμε και έναν πολυ-δισεκατομμυριούχο όπως ο Μάικλ Μπλούμπεργκ, έχουμε ένα ευρύ φάσμα επιλογών. Οι Δημοκρατικοί δεν έχουν απόλυτα ξεκαθαρίσει τι θέλουν και ποιος μπορεί να επικρατήσει του Τραμπ, καθοδηγούμενοι, σε μεγάλο βαθμό, από την επιθυμία να φύγει απλώς ο Τραμπ και λιγότερο από την προσήλωση σε τολμηρές προτάσεις πολιτικής.

Επί του παρόντος, οι δύο επικρατέστεροι διεκδικητές του χρίσματος φαίνεται να είναι ο Σάντερς και ο Μπούτετζετζ. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι τίποτε δεν είναι σίγουρο, βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή των προκριματικών εκλογών, και τα δεδομένα αλλάζουν διαρκώς. Ο Σάντερς και ο Μπούτετζετζ ουσιαστικά ήρθαν ισόπαλοι στις πρώτες αναμετρήσεις στην Αϊόβα και στο Νιου Χάμσαϊρ, όπου ο Σάντερς ήρθε πρώτος, με τον Μπούτετζετζ να έρχεται δεύτερος με  διαφορά 1%. Λίγο πιο πίσω ήταν η μετριοπαθής γερουσιαστής Έιμι Κλόμπουτσαρ, η εκστρατεία της οποίας θεωρήθηκε κάποια στιγμή ότι αποτυγχάνει, τώρα όμως ανεβαίνει, έπειτα από αξιοσημείωτες επιδόσεις στα ντιμπέιτ των υποψηφίων. Ακολουθούν η προοδευτική Γερουσιαστής Ελίζαμπεθ Ουόρεν στην τέταρτη θέση και ο Αντιπρόεδρος Μπάιντεν στην πέμπτη. Οι δύο πρώτες αυτές αναμετρήσεις είναι σημαντικές, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, την αναγνωρισιμότητα και τη μιντιακή προβολή των υποψηφίων. Ωστόσο, πρόκειται για πολύ μικρές και ομοιογενείς πολιτείες, και οι υποψήφιοι που αυτή τη στιγμή έχουν το προβάδισμα βρίσκονται αντιμέτωποι με μεγάλες προκλήσεις ώστε να επαναλάβουν τις επιδόσεις τους στις επερχόμενες προκριματικές εκλογές.

Οι προκριματικές μεταφέρονται τώρα κυρίως στο Νότο και στη συνέχεια στη Δύση και σε άλλες περιοχές της χώρας. Εκεί έχουμε πολύ διαφορετικά δημογραφικά δεδομένα, ιδιαίτερα με όρους φυλής και εθνικότητας, κι έτσι είναι πιθανό να δούμε τα αποτελέσματα των εκλογών να αλλάζουν, ίσως ακόμη και να ανατρέπονται. Ο Τζο Μπάιντεν είναι πολύ δυνατός στο Νότο, και θα περίμενε κανείς ότι θα τα πάει καλύτερα στις επικείμενες εκλογές. Εάν όχι, αυτό θα σηματοδοτήσει πιθανότατα το τέλος της καμπάνιας του.

Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Lonce Bailey

Ποιο είναι το συμπέρασμα όλων αυτών; Πρώτα απ’ όλα, όλα είναι εξαιρετικά ρευστά, ανεξάρτητα από το τι λένε οι δημοσκοπήσεις και οι καμπάνιες. Δεύτερον, το εύρος των πιθανών αποτελεσμάτων κυμαίνεται από το να σαρώσει στις προκριματικές ο Μπέρνι Σάντερς, κερδίζοντας μια άνετη νίκη, μέχρι το ενδεχόμενο να υπάρξει τέτοιος κερματισμός ώστε ο υποψήφιος να μην εκλεγεί στις προκριματικές αλλά από την Εθνική Συνδιάσκεψη. Τρίτον, αυτή τη στιγμή αυτό που βλέπουμε να διαμορφώνεται είναι ένα πεδίο «Μπέρνι Σάντερς συν “κάποιος άλλος”». Δηλαδή ο Σάντερς ως εκπρόσωπος της αριστερής πτέρυγας του κόμματος και κάποιος από τους άλλους ως εκπρόσωπος της μετριοπαθούς πτέρυγας (τώρα είναι ο Μπούτετζετζ, αλλά θα μπορούσε να καταλήξει να είναι η Κλόμπουτσαρ ή κι ο Μπάιντεν). Τέταρτον, η καμπάνια του Μπλούμπεργκ έχει τη δυναμική να τα τινάξει όλα αυτά στον αέρα τη «Σούπερ Τρίτη». Αλλιώς, θα αποτύχει παταγωδώς όταν έρθει αυτή η εκλογική αναμέτρηση.

Υπάρχουν αρκετά κεντρικά ζητήματα που κινούν την καμπάνια, αλλά σε αυτή την εκστρατεία φαίνεται πως κυριαρχεί ένα ζήτημα: να ηττηθεί ο Τραμπ. Στην πραγματικότητα, εφόσον δεν υπάρχει κάποιο ξεκάθαρο φαβορί που να μπορεί να ενώσει το κόμμα, το ζήτημα αυτό εγείρει σοβαρές ανησυχίες μεταξύ των αναλυτών, των κομματικών στελεχών και των ψηφοφόρων. Ανακύπτουν διαρκώς ερωτήματα όπως: «Μπορεί ο Μπέρνι να προσελκύσει μετριοπαθείς ψηφοφόρους στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών;», «Μπορεί ο Μπάιντεν να φέρει οπαδούς του Μπέρνι στο δικό του στρατόπεδο;», «Μπορεί ένας άσημος δήμαρχος από την Ιντιάνα να προκαλέσει αρκετό ενθουσιασμό ώστε να εξασφαλίσει ψήφους στις εθνικές εκλογές;». Ακούμε συχνά ψηφοφόρους να δηλώνουν: «Δεν με νοιάζει ποιος θα πάρει το χρίσμα, αρκεί να μπορεί να κερδίσει τον Τραμπ». Έχει πράγματι αναδειχθεί σε αποκλειστικό ζήτημα για τους Δημοκρατικούς. Δεν υπάρχει ομοφωνία ως προς το ποιος μπορεί να επικρατήσει του Τραμπ, το ζητούμενο επικεντρώνεται όμως κυρίως στην προσέλκυση των ψηφοφόρων. Εάν ο υποψήφιος που θα επιλεγεί μπορεί να είναι αποδεκτός από ένα ευρύ φάσμα ψηφοφόρων του Δημοκρατικού Κόμματος, τότε οι περισσότεροι πιστεύουν ότι οι Δημοκρατικοί έχουν ισχυρές πιθανότητες να κερδίσουν. Εκτιμάται ότι κάθε διαίρεση στο εσωτερικό του κόμματος θα δυσκολέψει την επικράτηση επί του Τραμπ ή την απόσπαση κερδών στο Κογκρέσο. Από πολλές απόψεις, αυτό εξηγεί γιατί οι ψηφοφόροι έχουν εκφράσει μια νευρικότητα για τον Σάντερς, καθώς δεν τυγχάνει αποδοχής από μετριοπαθείς ψηφοφόρους – και πολύ λιγότερο από πολύ μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανούς που τους απωθεί ο Τραμπ και αναζητούν μια δικαιολογία για να ψηφίσουν τους Δημοκρατικούς.

Πέρα από το βασικό αυτό ζήτημα της «εκλογιμότητας», τα παραδοσιακά ερωτήματα που εξακολουθούν να συζητιούνται αφορούν κυρίως την εσωτερική ατζέντα. Το αίτημα για καθολική υγειονομική κάλυψη (με πολλές διαφορετικές μορφές), ερωτήματα σχετικά με την αντιμετώπιση του συσσωρευόμενου φοιτητικού χρέους, η μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής πολιτικής, η αντιμετώπιση των φορολογικών περικοπών για τους πλούσιους από τη διακυβέρνηση Τραμπ, γενικότερα θέματα σχετικά με τις τεράστιες ανισότητες στην κατανομή του πλούτου και φυσικά πολιτικές για την αντιμετώπιση της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Άλλα θέματα, αν και ήσσονος σημασίας για το αποτέλεσμα των εκλογών, περιλαμβάνουν την αντιστροφή των επιπτώσεων της απορρύθμισης της κυβερνητικής ρυθμιστικής λειτουργίας στην οποία προχώρησε η διακυβέρνηση Τραμπ, την αποδυνάμωση των σχέσεων με το ΝΑΤΟ και άλλους παραδοσιακούς συμμάχους και το γενικότερο ζήτημα των αποδυναμωμένων ΗΠΑ στην παγκόσμια σκηνή.

Αναλυτές από το εξωτερικό συχνά αναρωτιούνται για τις προοπτικές μιας υποψηφιότητας Σάντερς και μιας πιθανής νίκης, με δεδομένο ότι η σοσιαλδημοκρατική πολιτική του είναι πιο κοντά στην πολιτική της Δυτικής Ευρώπης. Η πολιτική Σάντερς λαμβάνει τη μορφή ενός ισχυρότερου δικτύου κοινωνικής προστασίας και περισσότερης προστασίας για τις μεσαίες και χαμηλές τάξεις, που αποκλείστηκαν από την πιο πρόσφατη οικονομική ανάκαμψη και δεν ωφελήθηκαν επαρκώς από την οικονομική ανάπτυξη των τελευταίων 40 ετών. Τα βασικά θέματα στην προεκλογική του εκστρατεία περιλαμβάνουν την καθολική ατομική ασφάλιση υγείας (που επικεντρώνεται πρωτίστως σε ένα διευρυμένο «Medicare», που τώρα ασφαλίζει ηλικιωμένους πολίτες), τη διαγραφή χρεών από φοιτητικά δάνεια, δωρεάν ή σχεδόν δωρεάν πρόσβαση σε κολέγια και πανεπιστήμια, καθώς και μια αναδιάρθρωση του φορολογικού συστήματος, στην κατεύθυνση μιας πιο δίκαιης αναδιανομής των βαρών ή, όπως λέει ο Σάντερας, «να βάλουμε τους πλούσιους να πληρώσουν το μερίδιο που τους αναλογεί». Περιλαμβάνονται, επίσης, πολιτικές για ταχύτερη αύξηση των μισθών, προστασία των καταναλωτών στον χρηματοπιστωτικό κλάδο και μια υπόσχεση για πιο προσεκτική χρήση των στρατιωτικών δυνάμεων των Ηνωμένων Πολιτειών, με ταυτόχρονη αναζωογόνηση των διπλωματικών δυνάμεων.

Οι ψηφοφόροι δεν είναι συνηθισμένοι σε μια τέτοια ατζέντα, που θεωρείται περισσότερο αριστερή και πιο κρατικοκεντρική απ’ ό,τι συνηθίζεται. Η λέξη «σοσιαλιστής», σε οποιοδήποτε συγκείμενο στο αμερικανικό πλαίσιο, αποφεύγεται, και συχνά χρησιμοποιείται ως χαρακτηρισμός από κάποιον προς συνομιλητή του όταν θέλει να τερματίσει μια συζήτηση. Η αποστροφή προς τον όρο δεν συναντάται μόνο στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα αλλά και σε μεγάλα τμήματα του Δημοκρατικού. Δεν έχει απαραιτήτως σημασία τι σημαίνει ο όρος ή αν ο Σάντερς είναι όντως δημοκρατικός σοσιαλιστής, αλλά εάν «κολλήσει» σε κάποιον, μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την απεύθυνση σε μια ευρύτερη βάση. Τουλάχιστον από την εποχή του Ρίγκαν, οι ΗΠΑ είναι μια συντηρητική χώρα, και ακόμη και το Δημοκρατικό Κόμμα, από τις αρχές της δεκαετίας του ’80, έγινε πιο συντηρητικό.

Μια μεταστροφή προς έναν πιο ξεκάθαρα αριστερό υποψήφιο θα ήταν σημαντική αλλαγή, και πολλοί ανησυχούν ότι η αριστερή στροφή των Δημοκρατικών, σε μια περίοδο που προσπαθούν να κερδίσουν τον Τραμπ, ίσως να μην είναι και η καλύτερη επιλογή. Η απάντηση του Σάντερς στον ισχυρισμό αυτό είναι ότι μπορεί να χαθούν μετριοπαθείς συντηρητικοί ψηφοφόροι, αλλά θα κινητοποιηθεί προς τις κάλπες μεγάλος αριθμός δυσαρεστημένων ψηφοφόρων που συμφωνούν και ενστερνίζονται την πολιτική του. Ένα άλλο πρόβλημα που μπορεί να προκύψει είναι ότι, εάν ο Σάντερς δεν πάρει το χρίσμα, όπως το 2016, τότε οι υποστηρικτές του θα απέχουν από τις εκλογές ή θα ψηφίσουν ακόμη και τον Τραμπ, κάτι που θα μπορούσε να υπονομεύσει σημαντικά την προοπτική ενός κόμματος ενωμένου γύρω από έναν μετριοπαθή υποψήφιο.

19.02.2020

Σεμινάριο Brexit: Η αποτίμηση ενός ιστορικού γεγονότος

Σεμινάριο 
Brexit: Η αποτίμηση ενός ιστορικού γεγονότος

 

Στις 31 Ιανουαρίου 2020 ολοκληρώθηκε και τυπικά η διαδικασία του Brexit έπειτα από τριάμισι χρόνια, με τη Βρετανία να αποχωρεί και επίσημα από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την πορεία προς την έξοδο του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ σημάδεψαν τόσο η αλλαγή ηγεσίας των Συντηρητικών, που σηματοδότησε τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητας του κόμματος και τη μετάβαση από τον «νεοφιλελεύθερο συντηρητισμό» στον «ελευθεριακό εθνικισμό», όσο και η πρόσφατη εκλογική ήττα του Εργατικού Κόμματος, που δεν φάνηκε ικανό να ανταποκριθεί με ξεκάθαρο τρόπο στις σύνθετες προκλήσεις που έθετε που έθετε το δίλημμα «παραμονή ή αποχώρηση».

Ποιοι παράγοντες καθόρισαν την πολυετή πορεία προς το Brexit; Τι ρόλο έπαιξαν στη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος ο λαϊκισμός και ο εθνικιστικός συντηρητισμός; Πώς διαγράφεται το νέο τοπίο που διαμορφώνεται στο πολιτικό σκηνικό της Βρετανίας στη μετά το Brexit εποχή; Ποια αναμένεται να είναι η αντιπολιτευτική στρατηγική των Εργατικών στη νέα συνθήκη;




Στα παραπάνω ερωτήματα θα επιχειρήσει να απαντήσει η Δρ. Μαρίνα Πρεντουλή, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Ανατολικής Αγγλίας, στο σεμινάριο που διοργανώνει το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ την Τρίτη 18 Φεβρουαρίου 2020 στις 18:00 στην έδρα του (Ζαλοκώστα 8, Αθήνα – 2ος όροφος).

 * Το σεμινάριο θα είναι ανοικτό στο κοινό.

Εκδήλωση-συζήτηση ΕΝΑ Εκλογικό σύστημα: Μεταξύ κυβερνησιμότητας & αντιπροσώπευσης

Εκδήλωση-συζήτηση ΕΝΑ
Εκλογικό σύστημα: Μεταξύ κυβερνησιμότητας & αντιπροσώπευσης

Το εκλογικό σύστημα αποτελεί μια κρίσιμη παράμετρο για τη δημοκρατική λειτουργία. Οι τρόποι κατανομής των ψήφων, η διαμόρφωση των εκλογικών περιφερειών και η μορφή των υποψηφιοτήτων επιδρούν καθοριστικά στο κομματικό σύστημα, στους κοινοβουλευτικούς και πολιτικούς συσχετισμούς. Παράλληλα, οι ιστορικοί, κοινωνικοί και πολιτικοί όροι συγκρότησης ενός εκλογικού σώματος, επηρεάζουν το περιεχόμενο και τον προσανατολισμό της δημοκρατικής πολιτικής.

Στο πλαίσιο αυτό αναδύονται ποικίλα ερωτήματα: Σε τι συνίσταται, τελικά, ένα εκλογικό σύστημα; Ποιοι είναι οι παράγοντες που επιδρούν στην επιλογή ενός αναλογικού ή πλειοψηφικού συστήματος; Ποια η σχέση του εκλογικού συστήματος με την αντιπροσώπευση; Ποια η συμβολή ενός εκλογικού συστήματος στην κυβερνησιμότητα μιας χώρας; Ποιο είναι το κανονιστικό περιεχόμενο μιας συζήτησης για το ιδανικό εκλογικό σύστημα; Μπορεί να υπάρξει ένα ιδανικό εκλογικό σύστημα;

Με αφορμή τον εκλογικό νόμο που πρόκειται να τεθεί προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων, ο Κύκλος Πολιτικής Ανάλυσης του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ διοργανώνει συζήτηση τη Δευτέρα 20.1.20 στις 18:00 στην έδρα του (Ζαλοκώστα 8, 2ος όροφος) με θέμα «Εκλογικό σύστημα: Μεταξύ κυβερνησιμότητας & αντιπροσώπευσης».

Ομιλητές:

Χριστόφορος Βερναρδάκης, Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης ΑΠΘ, Πρώην Υπουργός, Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Α' Αθήνας
Παναγιώτης Κουστένης, Δρ. Πολιτικής Επιστήμης ΕΚΠΑ
Κώστας Πουλάκης, Πρώην Γενικός Γραμματέας Υπουργείου Εσωτερικών & Διοικητικής Ανασυγκρότησης
Αιμιλία Βήλου, Υποψήφια Δρ. Πολιτικής Επιστήμης, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Συντονιστής: Κώστας Ελευθερίου, Διδάσκων ΕΚΠΑ, Συντονιστής Κύκλου Πολιτικής Ανάλυσης ΕΝΑ


* Η εκδήλωση θα είναι ανοικτή στο κοινό

Εκδήλωση του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς Εκλογές 2019: Μια πρώτη ανάλυση

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Εκδήλωση του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Εκλογές 2019: Μια πρώτη ανάλυση

Τρίτη 16 Ιουλίου 2019, ώρα 19.30

Πολυχώρος Σπούτνικ, Κεραμεικού 46 & Μυλλέρου (Μεταξουργείο)

Οι πρόσφατες επάλληλες εκλογικές αναμετρήσεις αποτελούν την κορύφωση μιας εξαιρετικά πυκνής πολιτικής περιόδου και την έναρξη μίας άλλης, η οποία προδιαγράφεται εξίσου σημαντική τόσο για την πορεία της ελληνικής κοινωνίας συνολικά κατά την πρώτη μεταμνημονιακή περίοδο όσο και για τη δομή και τα χαρακτηριστικά του πολιτικού συστήματος της χώρας και κυρίως του προοδευτικού και αριστερού χώρου.

Το Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, με τη συνδρομή επιστημόνων και πολιτικών στελεχών της νεότερης γενιάς, με σημαντική όμως παρουσία και διαδρομή, επιχειρεί με την εκδήλωση αυτή μία πρώτη ανάλυση των πρόσφατων εκλογών, προκειμένου να προτείνει κάποιες απαντήσεις ως προς τους παράγοντες που καθόρισαν τα αποτελέσματά τους αλλά και ως προς τις προοπτικές που ανοίγονται για το άμεσο και μεσοπρόθεσμο μέλλον.

Θα μιλήσουν

Παναγιώτης Κουστένης, διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης (Πανεπιστήμιο Αθηνών)

Κατερίνα Λαμπρινού, διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας (Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Νάσος Ηλιόπουλος, υποψήφιος διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης (Πάντειο Πανεπιστήμιο),

μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ

Θα συντονίσει

 η Δανάη Κολτσίδα, διευθύντρια του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

Μετά την εκδήλωση η συζήτηση θα συνεχιστεί στην αυλή του Σπούτνικ με ένα ποτήρι κρασί

πριν το τέλος της φετινής περιόδου

Η εκδήλωση θα βιντεοσκοπηθεί

...

Attachments area

Τρίτη, 23/4 στην εκπομπή Αχ Εξουσία ο Μανώλης Πολυχρονίδης Θέμα: "Η ρητορική τέχνη σήμερα και οι μαθητικοί/ φοιτητικοί ρητορικοί αγώνες στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό.

Tην Τρίτη, 23 Απριλίου2019 (8-9μμ) καλεσμένος στην εκπομπή Αχ Εξουσία είναι ο Μανώλης Πολυχρονίδης (εκπαιδευτής ρητορικής τέχνης και πολιτικός επιστήμονας). Θέμα: "Η ρητορική τέχνη σήμερα και οι μαθητικοί/ φοιτητικοί ρητορικοί αγώνες στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό."

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir



http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html 

Ο Μανώλης Πολυχρονίδης είναι εκπαιδευτής ρητορικής τέχνης στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και στο Μεταπτυχιακό Διαπραγματεύσεων του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών και προπονητής ρητορικών αγωνισμάτων σε ιδιωτικά και δημόσια σχολεία πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Έχει σπουδάσει πολιτική επιστήμη, οικονομικά και κοινωνιολογία και τα τελευταία 20 χρόνια έχει συμμετάσχει ως ομιλητής και ως κριτής σε φοιτητικούς και μαθητικούς αγώνες ρητορικής τέχνης. Το αγαπημένο του ρητό είναι "Μίλα έτσι που να αγαπούν να σε ακούν, άκου με τρόπο που να αγαπούν να σου μιλούν".

Τρίτη, 12/2 στην εκπομπή Αχ Εξουσία ανοίγουμε τον φάκελλο "Δήμαρχος εγώ δεν είμαι για να μου παραπονιέσαι."

Την Τρίτη, 12 Φεβρουαρίου 2019 (8-9μμ) στην εκπομπή Αχ Εξουσία ανοίγουμε τον φάκελλο "Δήμαρχος εγώ δεν είμαι για να μου παραπονιέσαι."

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir

http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html 

Τρίτη 13/11 η Βάλια Αρανίτου στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ για την Μεσαία Τάξη

Την Τρίτη, 13 Νοεμβρίου 2018 (8-9μμ) καλεσμένη στην εκπομπή Αχ Εξουσία είναι η Βάλια Αρανίτου (Επ. Καθηγήτρια στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Κρήτης). Θέμα "Η μεσαία τάξη στην Ελλάδα την εποχή των μνημονίων".

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir

http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html 





Χορηγός: Μεζεδοπωλείο ΟΑΣΙΣ

Την Τρίτη, 7/2/2017 (8-9μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ φιλοξενούμε τον Γιάννη Κωνσταντινίδη (Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Επιστημονικός Υπεύθυνος της εταιρείας Prorata και μέλος του ΔΣ της ΕΕΠΕ). Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στο φιλόξενο Ilioupolis on Air http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html Χορηγός: Μεζεδοπωλείο ΟΑΣΙΣ

Την Τρίτη, 7/2/2017 (8-9μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ φιλοξενούμε τον Γιάννη Κωνσταντινίδη (Επίκουρος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, Επιστημονικός Υπεύθυνος της εταιρείας Prorata και μέλος του ΔΣ της ΕΕΠΕ). Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στο φιλόξενο Ilioupolis on Air 

http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html

Χορηγός: Μεζεδοπωλείο ΟΑΣΙΣ

Τρίτη, 13/12 καλεσμένος στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ είναι ο Γιώργος Μπιθημήτρης. Θέμα: Πολιτική Επιστήμη και Εργατικός Συνδικαλισμός.

Την Τρίτη, 13/12 (8-9μμ) καλεσμένος στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ είναι ο Γιώργος Μπιθημήτρης (Διδάκτωρ κοινωνικής πολιτικής του Παντειου Πανεπιστημίου).

 Θα συζητήσουμε το θέμα "Πολιτική Επιστήμη και  Εργατικός Συνδικαλισμός". Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο  IlioupolisOnAir
http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html

Tsakthan Randomly - Η πρώτη γενιά της Διαβουλευτικής Δημοκρατίας

• Δημοψήφισμα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ με θέμα τη μνημονιακή συμφωνία τελικά δεν θα γίνει. Από μια σκοπιά καλώς γιατί πού να διαβάζεις μέσα στη φάση του καύσωνα κάτι εκατοντάδες (ή χιλιάδες ;) σελίδες! Δε λέει! Αν είναι ας τις διαβάσουμε παρά θίν' αλός στην Αντίπαρο όπου ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε μέλη ή στη λαγκάδα της Αμοργού κι ύστερα να εξεταστούμε από επιτροπή ελεγκτών που θα πιστοποιήσει τις γνώσεις μας γύρω από το θέμα και θα βεβαιωθεί ότι διαθέτουμε τα κατάλληλα voting skills ώστε να μας επιτραπεί να πούμε ΝΑΙ ή ΟΧΙ. Αν, στο μεταξύ, δεν μας το απαγορέψουν οι κ.κ. Μεϊμαράκης, Γεννηματά και Σταύρος.
• Έτσι θα έχει εφαρμοστεί η "διαβουλευτική δημοκρατία". Ας δούμε, όμως, πώς διαμορφώθηκε ιστορικά η θεωρία αυτή που ήδη μετρά τρεις γενιές θεωρητικών, έστω κι αν η πρώτη δεν την αποκαλούσε έτσι. Σήμερα, λοιπόν, θα ξεκινήσουμε να μιλήσουμε για την πρώτη γενιά.
• Το 1927 ο Αμερικάνος πολιτικός φιλόσοφος John Dewey στο βιβλίο του The Public and its Problems τόνισε ότι οι πολίτες θα πρέπει να συνειδητοποιούν την κοινή συλλογική θέση τους και το ποιοι είναι μέσα από την μεταξύ τους διαβούλευση και διαμορφώνουν συλλογικές λύσεις στα προβλήματά τους.

• Ο Σκοτσέζος Αlexander D. Lindsay στο βιβλίο του The essentials of democracy (1929) επισήμανε ότι η συλλογική συζήτηση για τη συλλογική λήψη αποφάσεων είναι σημαντικότερη διαδικασία σε σχέση με την συνάθροιση προτιμήσεων του θεσμού των βουλευτικών και άλλων παρόμοιων εκλογών.

• Ο Άγγλος πολιτικός επιστήμονας Ernest Barker με τη σειρά του στο έργο του Principles of Social and Political Theory (1951) έβλεπε τη δημοκρατία ως κοινή συζήτηση μεταξύ των πολιτών που θα καταλήγει σε μια συμφωνία που θα γίνεται αποδεκτή από την ευρεία πλειοψηφία, αν όχι και το σύνολο των εμπλεκομένων πολιτών.

• Τον όρο "διαβουλευτική δημοκρατία" τον επινόησε ο Joseph Bessete το 1980 ερευνώντας το Κογκρέσο των ΗΠΑ ("Deliberative Democracy: The Majority Principle in Republican Government,"  στο Democratic is the Constitution?, Washington, D.C., AEI Press.)

• Ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος, μέλος της Σχολής της Φρανκφούρτης,  
  Jürgen Habermas  θεωρεί (The Theory of Communicative Action, 1981) ότι η διαβουλευτική δημοκρατία θέτει ως κεντρική θέση της τη δέσμευση στην συναινετική απόφαση που θα βασίζεται στην ελεύθερη και ισότιμη διαβούλευση μεταξύ των συμμετεχόντων, με επικοινωνία που βασίζεται στην παροχή εξηγήσεων,  και που προϋποθέτει ανοιχτά μυαλά από τη μεριά των συμμετεχόντων έτσι ώστε να επηρεάζονται μόνο από τη δύναμη του καλύτερου επιχειρήματος στην προσπάθειά τους  να επιτύχουν το δημόσιο συμφέρον. Στην πορεία ανέπτυξε μια δυο επιπέδων προσέγγιση της διαβουλευτικής δημοκρατίας. Η κοινή γνώμη που θα προκύπτει από την διαβούλευση των πολιτών στη "δημόσια σφαίρα" θα παραλαμβάνεται από τους εκλεγμένους πολιτικούς  εκπροσώπους των πολιτών και μέσω αυτών θα τροφοδοτείται η διαδικασία της χάραξης και εφαρμογή δημοσίων πολιτικών.

 

Συνεχίζεται....

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ



ΣΙΝΕΜΑ ΓΙ' ΑΠΟΨΕ

 Πήγα στο σινεμά να δω το Pride (2014) του Matthew Warchus με πολύ υψηλές προσδοκίες. Όμως, μπορώ να πω με σιγουριά ότι η ταινία ξεπέρασε και την πιο αισιόδοξη φαντασία μου. Με την πρώτη ματιά, πρόκειται για μια ταινία με απίστευτο χιούμορ και ξεκαρδιστικές ατάκες, με ιδανικό ρυθμό και ευαισθησία που θα συγκινήσει και τους πιο σκληρόπετσους. Με μια δεύτερη ματιά, το Pride μας μαθαίνει πώς να αγωνιζόμαστε.

Η ταινία εκτυλίσσεται την περίοδο της μεγάλης απεργίας των ανθρακωρύχων στη Βρετανία (1984- 1985) και βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Η “σιδηρά κυρία” Μάργκαρετ Θάτσερ χρησιμοποιούσε κάθε είδους μέσο για να εξοντώσει την απεργία, από τη βία της αστυνομίας μέχρι τη δυσφήμηση και τη συκοφαντία. Κάποια μέλη της ΛΟΑΤ κοινότητας διέκριναν τις ομοιότητες της βιαιότητας αυτής απέναντι στους ανθρακωρύχους με τη βία που αντιμετώπιζαν καθημερινά και οι ίδιοι από το καθεστώς της Θάτσερ. Έτσι αποφάσισαν να ιδρύσουν ομάδες υποστήριξης: «οι γκέι και οι λεσβίες υποστηρίζουν τους ανθρακωρύχους». Η ομάδα που περιγράφεται στην ταινία είχε ως βάση το Λονδίνο και κατάφερε να μαζέψει περίπου 20000 λίρες για τις οικογένειες των απεργών.

Φυσικά, η διαδρομή δεν ήταν στημένη με ροδοπέταλα. Πολλοί ΛΟΑΤ δεν έβλεπαν τους απεργούς ως συμμάχους γιατί είχαν βιώσει ομοφοβία και απαξίωση σε τέτοιους χώρους. Επίσης, πολλοί ανθρακωρύχοι δυσκολεύονταν να ξεπεράσουν τη συντηρητική τους ανατροφή και αρνιόταν να δεχτούν χρηματική βοήθεια από τους γκει. Όμως τελικά, διοργανώθηκαν πολυάριθμες κοινές εκδηλώσεις, δημιουργήθηκαν ισχυροί δεσμοί ανάμεσα στις δύο ομάδες και, πάνω από όλα, αναδιαμορφώθηκαν συνειδήσεις.

Το καθεστώς προσπάθησε να διαλύσει τη συμμαχία και να τη χρησιμοποιήσει για να υπονομεύσει την απεργία. Έτσι η ομοφοβική αλλά και αντεργατική εφημερίδα The Sun δημοσίευσε πρωτοσέλιδο άρθρο με τίτλο «Ανθρακωρύχοι και Ανώμαλοι» (Pits and Perverts). Οι ΛΟΑΤ ομάδες, όμως, είχαν γρήγορα αντανακλαστικά και διοργάνωσαν ομότιτλη συναυλία. Η συναυλία Pits and Perverts μάζεψε περισσότερα χρήματα και περισσότερο κόσμο από κάθε άλλο γεγονός και, τελικά, το υβριστικό άρθρο έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα. Έγινε σύμβολο της αλληλεγγύης και της αντίστασης απέναντι στη Θάτσερ.

Όπως γνωρίζουμε η απεργία δεν κέρδισε. Όμως η αλληλεγγύη που αναπτύχθηκε ανάμεσα στους ΛΟΑΤ και τους ανθρακωρύχους δεν εξαντλήθηκε με το τέλος της και η συμμαχία αυτή ήταν σημείο καμπής για την προώθηση των ΛΟΑΤ δικαιωμάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στο πράιντ του 1985 συμμετείχαν και, μάλιστα, ηγήθηκαν της πορείας μπλοκ ανθρακωρύχων. Επιπλέον, για πρώτη φορά το 1985 το εργατικό κόμμα εισήγαγε στις αρχές του τα ΛΟΑΤ δικαιώματα. Προηγούμενες απόπειρες είχαν αποτύχει, αλλά το 1985 το πολύ σημαντικό σωματείο των ανθρακωρύχων δε δεχόταν διαπραγμάτευση. Η υποστήριξη των ανθρακωρύχων συνεχίστηκε με πάθος απέναντι σε κάθε ομοφοβική νομοθεσία, όπως αυτή του 1988 που καθιστούσε παράνομη κάθε δημόσια γκέι «προπαγάνδα».

Όλα τα παραπάνω είναι ιστορία και αντικατοπτρίζονται πολύ έντεχνα σε αυτήν την ταινία, που δε χαρίζεται σε κανέναν. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν προσπάθησαν να κανονικοποιήσουν τους ΛΟΑΤ για να μην ενοχλήσουν αντιλήψεις που «αποδέχονται» τους γκέι αρκεί να εμπίπτουν στην αισθητική που τους επιβάλλεται. Ακόμα ένα ενδιαφέρον κομμάτι της ταινίας αφορά το ρόλο που είχαν οι γυναίκες στην υπεράσπιση της απεργίας και πώς αυτή η διαδικασία τις χειραφέτησε. Το σημαντικότερο σημείο κριτικής μπορεί να είναι η μηδαμινή αντιπροσώπευση διαφορετικών φυλών και χρωμάτων.

Βλέποντας το Pride δεν μπορούσα να μην κάνω την αναλογία με την απεργία των καθαριστριών στην Ελλάδα. Ποιος θα περίμενε να δει το μπλοκ αυτών των γυναικών στο Athens pride; Και ποιος θα περίμενε ότι θα ξεπρόβαλαν σημαίες ουράνιο τόξο στις κινητοποιήσεις των καθαριστριών; Ή ότι ένα κομμάτι της πορείας του pride στη Θεσσαλονίκη θα άλλαζε πορεία για να ενωθεί με τις φωνές των εργαζομένων της ΕΡΤ; Τελικά όταν οι άνθρωποι κινούνται μπορούν να δημιουργηθούν οι πιο ιδιαίτερες, αλλά και πολύτιμες, συμμαχίες κι έτσι μόνο προχωράει η ιστορία μπροστά.

Για ποιους είναι, λοιπόν, αυτή η ταινία; Είναι για όποιον θέλει να περάσει ένα βράδυ βλέποντας μια καλογυρισμένη ταινία με εξαιρετικές ερμηνείες. Για όποιον θέλει να γελάσει, να ξεφύγει από την καθημερινότητά του ή και να μοιραστεί λίγη από τη δύναμη που έχει προσφέρει η έννοια της αλληλεγγύης. Η ταινία αυτή είναι σίγουρα για κάθε γκέι ή τρανς άτομο που έχει αγαναχτήσει από τη στάση της κοινωνίας και θέλει να της γυρίσει την πλάτη. Πάνω από όλα όμως αυτήν την ταινία πρέπει να δει κάθε αριστερός άνθρωπος, κυρίως αν έχει αμφιβολίες για την πάλη για τα ΛΟΑΤ ζητήματα. Είμαι σίγουρη ότι μέχρι το τέλος της ταινίας θα έχουν όλοι αντιληφθεί το εμβληματικό σύνθημα των ανθρακωρύχων: «Ενωμένοι κρατάμε, γιατί η ένωση είναι δύναμη».

Δανάη Παπαδοπετράκη

ΣΙΝΕΜΑ ΓΙ' ΑΠΟΨΕ



Σώπα κι άκουσε
1987 
Ελένη Τσαλιγοπούλου

Στίχοι:  

Γιώργος Ζήκας & Μαρία Αρκουλή

Μουσική:  

Γιώργος Ζήκας https://www.youtube.com/watch?v=1CRuzheqIYE   Έχω στα πόδια μου φευγιό, 
στα χέρια μου μηδενικό, 
και στην καρδιά μου έχω πόνο.
Τ’ αστέρι μου ακολουθώ
σ’ αέρα, γη και σε βυθό
και μυστικά μαθαίνω.

Σώπα κι άκουσε, στ’ αφτιά σου τρέχουν νά ’ρθουν, 
σώπα κι άκουσε, οι ήχοι που έχω αφήσει.
Σώπα κι άκουσε, τ’ αστέρια σού μιλάνε, 
σώπα κι άκουσε, σου γλυκοτραγουδάνε.

Μα εγώ δεν ξέρω ρίμες και λόγια μαγικά
τραγούδια να σου γράψω.

Σαν ακροβάτης στο σκοινί, 
σαν σβούρα περιστροφική
γυρνώ μα δε στεριώνω.
Στου χρόνου μέσα το σκοπό, 
στης φύσης μέσα το χορό
κρατάω το ρυθμό μου.