ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ (του Θανάση Τσακίρη)

ΘΕΩΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΗΓΕΣΙΑ (του Θανάση Τσακίρη)

Ως «Ηγεσία» (Leadership) θεωρείται μια διαδικασία με την οποία ένα άτομο επηρεάζει άλλα άτομα προς την επίτευξη των στόχων μιας ομάδας ή οργανισμού. Είναι μια διαδικασία κοινωνικής επιρροής, η οποία περιλαμβάνει την εθελοντική δράση από την πλευρά των οπαδών και είναι πάντα σκόπιμη και προσανατολισ μένη στο στόχο. Η ηγεσία σχετίζεται με την επιρροή και διαφέρει από τη διαχείριση (management), η οποία περιλαμβάνει το σχεδιασμό, την οργάνωση, τα στελέχωση, τη διοίκηση και τον έλεγχο. Ηγεσία πάνω στους ανθρώπους ασκείται όταν τα άτομα με ορισμένα κίνητρα και σκοπούς κινητοποιούν, σε ανταγωνισμό ή σύγκρουση με άλλους, θεσμικούς, πολιτικούς, ψυχολογικούς, και άλλους πόρους, έτσι ώστε να αφυπνίσουν, να δεσμεύσουν, και να ικανοποιήσουν τα κίνητρα των οπαδών για να πετύχουν τους αμοιβαίους στόχους ενστερνίζονται τόσο οι ηγέτες και όσο και οι οπαδοί.

Σύμφωνα με τον James Burns που παρουσίασε τη θεωρία του για τους δύο τύπους ηγεσίας: Η Συναλλακτική Ηγεσία είναι αυτή όπου οι ηγέτες επικεντρώνουν την προσοχή στη σχέση του ηγέτη και του οπαδού, ενώ η Μετασχηματιστική Ηγεσία είναι αυτή όπου ο ηγέτης επικεντρώνει την προσοχή του στις πεποιθήσεις, τις ανάγκες και τις αξίες των οπαδών του. Η μετασχηματιστική ηγεσία υπάρχει όταν ένα ή περισσότερα πρόσωπα θα συνεργαστούν με άλ

λους με τέτοιο τρόπο ώστε οι ηγέτες και οι οπαδοί υψώνουν οι μεν τους δε σε υψηλότερα επίπεδα κινητοποίησης, κινήτρων και ηθικής. Θεωρεί ότι οι άνθρωποι μπορούν να υψωθούν σε υψηλότερα επίπεδα και αυτό είναι το «μυστικό» της μετασχηματιστικής ηγεσίας. Επομένως, η διαφορά των μοντέλων ηγεσίας ανάγεται στην αντίληψη για την «ανθρώπινη φύση».[1]

Ήδη από την εποχή του Πλάτωνα το δίλλημα «προσωποπαγής ή συλλογική» απασχολεί την πολιτική φιλοσοφία και θεωρία.[2] Επιπλέον, ο Θουκυδίδης έθεσε για πρώτη φορά στην πολιτική θεωρία τη συζήτηση για την ανθρώπινη συμπεριφορά στην λειτουργία του κράτους τονίζοντας το ήθος και το ύφος που θα έπρεπε να διακρίνει τους «πολιτικούς άνδρες». Κατά τον Πλάτωνα το πρότυπο του ηγέτης είναι ο «φιλόσοφος βασιλιάς». Με αυτή τη λογική διαμορφώθηκε η «ηρωική θεωρία της ιστορίας» («βασιλική επιστήμη» κατά Πλάτωνα), δηλαδή η αντίληψη της ιστορίας που θέτει τον ηγέτη και τις πράξεις του στο επίκεντρο των ιστορικών εξελίξεων. Αυτή η θεωρία επαναφέρεται στις νέες συνθήκες της απαρχής της Αναγέννησης και των νεωτερικών χρόνων από τον Νικολό Μακιαβέλι. Έτσι, λοιπόν, μια από τις πρώτες προσεγγίσεις για την ηγεσία και τον ηγέτη θεωρεί ως θεμελιώδες χαρακτηριστικό ότι οι άνθρωποι γεννιούνται με ορισμένα γνωρίσματα του χαρακτήρα και ότι «ο ηγέτης γεννιέται και δεν γίνεται». Η θεωρία υποθέτει ότι οι άνθρωποι γεννιούνται ηγέτες ή όχι ως ηγέτες, επειδή τα χαρακτηριστικά αυτά θεωρούνται φυσιολογικά μέρος της προσωπικότητας ενός ατόμου . Η θεωρία αυτή χρησιμοποιήθηκε στη δεκαετία του 1930, του 1940 και του 1950 καθοδηγώντας μελέτες και έρευνες που επεδίωκαν να τεκμηριώσουν μια σημαντική σχέση μεταξύ των επιμέρους χαρακτηριστικών και της μέτρησης της αποτελεσματικότητας του ηγέτη. Έτσι μελέτησαν τα σωματικά, ψυχικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά των ατόμων. Η ηγεσία έχει επίσης μελετηθεί μέσω της προσέγγισης της συμπεριφοράς . Η προσέγγιση της συμπεριφοράς επανεστιάζει το ενδιαφέρον από τα χαρακτηριστικά στη συμπεριφορά των ηγετών. Η συμπεριφορά των ηγετών γίνεται πιο σημαντική από τα φυσικά , νοητικά ή συναισθηματικά χαρακτηριστικά τους. Το Πολιτειακό Πανεπιστήμιο του Ohio και το Πανεπιστήμιο του Michigan εκπόνησαν τις δύο βασικές μελέτες της προσέγγισης αυτής στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και του 1950 . Οι μελέτες έχουν αναγνωρίσει δύο βασικές συμπεριφορές: α) συμπεριφορά που προσανατολίζεται προς τους ανθρώπους και β) συμπεριφορά προσανατολισμένη στην παραγωγή. Σύμφωνα με την προσέγγιση της συμπεριφοράς του ηγέτη, υπάρχουν διάφορες συμπεριφορές που θα είναι πάντα αποτελεσματικές για τους ηγέτες, αλλά οι εμπειρικές έρευνες δεν δείχνουν μια ισχυρή συσχέτιση μεταξύ της συμπεριφοράς των ηγεσιών που είναι προσανατολισμένες στα καθήκοντά και των προσανατολισμένων στους ανθρώπους ηγεσιών. Ένα νέο στοιχείο έχει εισαχθεί από την προσέγγιση της συγκυρίας (contingency), η οποία λαμβάνει υπόψη τον αντίκτυπο της οργανωτικής ή ομαδικής εργασίας στο βαθμό στον οποίο δεδομένα γνωρίσματα και συμπεριφορές του ηγέτη θα είναι πραγματικά. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποιήθηκε κυρίως στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στην δεκαετία του 1970. Η θεωρία της συγκυρίας του Fiedler, η θεωρία διαδρομής - στόχου και η θεωρία της ηγεσίας με βάση την κατάσταση (Situational leadership) είναι οι πιο δημοφιλείς θεωρίες της συγκυρίας. H θεωρία του Fielder, παραδείγματος χάριν, τονίζει ότι υπάρχει ένα και μοναδικό στυλ ηγεσίας που μπορεί να ισχύει σε όλες τις συγκυρίες και περιστάσεις. Η αποτελεσματικότητα του ηγέτη βασίζεται στην εκάστοτε δομή των περιστάσεων. Αυτό είναι το αποτέλεσμα δυο παραγόντων: α) στυλ ηγεσίας, και β) ευνοϊκότητα της συγκυρίας. Η κλίμακα του Fiedler μετρά α) κατά πόσον ο ηγέτης είναι προσανατολισμένος στη σχέση ή στα καθήκοντα και β) την

ευνοϊκότητα της συγκυρίας που κι αυτή με τη σειρά της εξαρτάται από τρεις ξεχωριστούς παράγοντες: α) σχέση ηγέτη και μέλους/οπαδού, β) δομή καθηκόντων, και γ) εξουσία της θέσης του ηγέτη. Η ηγεσία είναι ουσιαστικά μια σχέση. Χωρίς ακόλουθους και οπαδούς δεν υπάρχει ηγεσία. Οι ηγέτες και η ηγεσία εκτιμώνται πολύ από τους λαούς καθ’ όλη την ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Όμως, συχνά ασκείται κριτική σε κοινωνικά σύνολα ή άτομα γιατί «εύκολα καθηγούνται» ή/και «οδηγούνται στον δρόμο τον κακό». Αυτή η κριτική εστιάζει στις αρχές της ανεξαρτησίας και της αυτονομίας του ατόμου-πολίτη που είναι προικισμένο με τον ορθό λόγο λόγω της ανθρώπινης φύσης του και υπονοεί ότι η ηγεσία και ο ηγέτης μπορεί να είναι κακόβουλη ή ευεργετική, κάτι που είναι πολύ σημαντική στην Πολιτική. Έτσι ηγέτες όπως ο Περικλής ή Αβραάμ Λίνκολν θεωρούνται ευεργετικοί ενώ αντίθετα ηγέτες όπως ο Αδόλφος Χίτλερ ή ο Ιωσήφ Στάλιν κακόβουλοι και καταστροφικοί και γίνονται έρευνες για την εξήγηση της συμπεριφοράς των μαζών που τους ακολούθησαν. Οι οπαδοί/ακόλουθοι των ηγετών κινητοποιούνται υπέρ τους γιατί θεωρούν πως ταυτίζονται με αυτούς και τους αναγνωρίζουν ως «άρχοντά» τους. Μπορεί ακολουθούν τον ηγέτη γιατί είναι «ένας από αυτούς», δηλαδή μέλος της ίδιας κοινωνικο-δημογραφικής κατηγορίας τους. Μπορεί επίσης να τον ακολουθούν με ωφελιμιστικό τρόπο γιατί τους ευεργετούν. Οι ηγέτες, ειδικά οι πολιτικοί, τείνουν συχνά να είναι ή να γίνονται διαφορετικοί από τους οπαδούς τους. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλοί άνθρωποι την θεωρούν ασυνήθιστη εργασία. Έτσι αποφεύγουν να αναλάβουν θέσεις εξουσίας και ιδιαίτερα τις ανώτερες. Οι λόγοι είναι: - Είναι εξειδικευμένη δραστηριότητα, - Απαιτεί πολύ χρόνο ενασχόλησης - Ξεκόβει τον ηγέτη από την «κανονική ζωή» - Απαιτεί υψηλό βαθμό υπευθυνότητας - Λόγω της δημοσιότητας που «απολαμβάνουν» οι ηγέτες είναι εκτεθειμένοι σε ανελέητες και εμπαθείς κριτικές που μπορούν να φτάσουν ως το σημείο να απειληθεί η ζωή τους. Ο B. Bass κατηγοριοποίησε τους ηγέτες σε τρεις ομάδες: Α) Εγωιστές (self-oriented). Προσανατολισμένοι στον εαυτό τους, έχουν συχνά πολύ ισχυρές εξουσιαστικές τάσεις και δεν είναι πάντα ευεργετικοί για τους οπαδούς τους. B) Στοχοπροσηλωμένοι (task-oriented). Είναι πραγματιστές και αφοσιώνονται στην επίτευξη συγκεκριμένων στόχων. Γ) Συνεργατικοί (interaction-oriented). Έχουν τις δεξιότητες που απαιτούνται για την επίλυση προβλημάτων και μετριασμό συγκρούσεων μεταξύ των ακολούθων τους. Ο Μαξ Βέμπερ κατηγοριοποίησε και αυτός τους ηγέτες σε τρεις ομάδες: Α) Παραδοσιακούς που η εξουσία τους νομιμοποιείται διαμέσου μακρόχρονων εθιμικών πρακτικών, π.χ. κληρονομικοί μονάρχες. Β) Χαρισματικούς που εμφανίζονται σε περιόδους πολιτικο-κοινωνικής κρίσης ή μετάβασης και νομιμοποιούνται χάρη στα προσωπικά προσόντα του είτε αυτά είναι πραγματικά είτε εκλαμβάνονται έτσι από τους οπαδούς τους. Γ) Νόμιμους-Ορθολογιστές-Γραφειοκρατικούς που αντλούν την νομιμοποίησή τους από σαφείς νομικά κατοχυρωμένες διαδικασίες, ο δε σεβασμός των ακολούθων αποδίδεται στην ίδια τη θέση εξουσίας και όχι στον κάτοχο της θέσης που είναι προσωρινή. 

Τέλος, πρέπει να αναδείξουμε την άποψη του Καρλ Μαρξ για το ζήτημα της ηγεσίας. Ο Μαρξ θεωρούσε ότι οι σκοποί της ισότητας και της ελευθερίας για όλους τους ανθρώπους δεν θα μπορέσουν να επιτευχθούν παρά μόνο με σκληρούς και επίμονους αγώνες. Οι άνθρωποι θα έπρεπε να σπάσουν τις αλυσίδες της αλλοτρίωσης και της αποξένωσης και να μπορέσουν να υπερβούν τις επιθυμίες τους για «ιδιωτική ιδιοκτησία». Οι άνθρωποι θα το καταφέρουν αυτό μόνο αν επανέλθουν στους εαυτούς τους και αν δώσουν σάρκα και οστά στην ελευθερία και την ισότητα που θα ανυψώσουν τους ανθρώπους στο όραμα του κομμουνισμού. Για την επίτευξη του στόχου θα χρειαστεί να αποκτήσουν οι εργάτες την ταξική συνείδηση και για να επιτευχθεί αυτό θα χρειαστεί η κατάλληλη ηγεσία (το κομμουνιστικό κόμμα) που θα καθοδηγεί το λαό.

ΘανάσηςΤσακίρης 

---

[1] Burns, James MacGregor.(1978) Leadership. New York : Harper & Row

[2] Πλάτων (2014) Πολιτεία. Αθήνα: Πόλις.

Tsakthan Daily, 19/4/2018 -- 11ο Τακτικό Συνέδριο ΕΕΠΕ Ευρωπαϊκή και ελληνική πολιτική στην οκταετία της κρίσης. Τάσεις και προοπτικές.

11ο Τακτικό Συνέδριο ΕΕΠΕ

Ευρωπαϊκή και ελληνική πολιτική στην οκταετία της κρίσης. Τάσεις και προοπτικές.

Πέμπτη 19 και Παρασκευή 20 Απριλίου 2018 | Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η θεωρία της ορθολογικής επιλογής και η κριτική της

Μια από τις ενδιαφέρουσες θεωρητικές σχολές στην «αστική πολιτική επιστήμη» είναι αυτή της «ορθολογικής επιλογής». Πρόκειται για μια σειρά θεωριών που σχετίζονται με την ατομικιστική επιστημολογική αντίληψη, βασική αρχή της οποίας είναι η απόδοση και ερμηνεία των κοινωνικών φαινομένων στις σκέψεις, επιλογές και πράξεις των ατόμων. Ένα σημαντικό καθήκον στις σημερινές συνθήκες είναι η αριστερή κριτική της. 

Ας δούμε, λοιπόν, με κριτικό μάτι τη βασική της θέση. Η έννοια της «ταξικής συνείδησης» σχετίζεται ουσιαστικά με την έννοια της αλληλεγγύης. Οι θεωρίες περί ορθολογικής επιλογής στηρίζονται σε μια ατομικιστική μεθοδολογία των κοινωνικών επιστήμων που έχει ως αφετηρία τη θέση ότι «…όλα τα κοινωνικά φαινόμενα –η δομή τους και η αλλαγή τους- είναι κατ’ αρχήν εξηγήσιμα κατά τρόπους που αφορούν μόνο τα άτομα, τις ιδιότητές τους, τους στόχους τους, τις πεποιθήσεις και τις ενέργειές τους.» Όλα τα δρώντα υποκείμενα θεωρούνται ιδιοτελή. 

Η βασική θέση της κυριότερης από τις θεωρίες που στηρίζονται στην «ορθολογική επιλογή», δηλαδή της «οικονομικής θεωρίας της δημοκρατίας», υποστηρίζει ότι το «ορθολογικό υποκείμενο» σκέφτεται και παίρνει αποφάσεις για την επίτευξη στόχων με βάση τον ορθό λόγο σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Αυτή η μεθοδολογική βάση ταυτίζεται με τον ορθολογισμό της κλασικής οικονομικής ανάλυσης που διακρίνεται από δύο ξεχωριστά αλληλοσυνδεόμενα βήματα: «α) την ανακάλυψη των στόχων τους οποίους επιδιώκει ο οικονομικός παράγοντας που παίρνει αποφάσεις και (β) την ανάλυση των μέσων με τα οποία είναι λογικότερο να επιδιώξει την επίτευξη των στόχων του, δηλ. ζητείται η ελάχιστη δυνατή εισροή από τους σπανίζοντες πόρους.» 

Η θεωρία κατασκευάζει έτσι ένα «ορθολογικό υποκείμενο το οποίο έχει τα εξής χαρακτηριστικά: «(1) Μπορεί πάντα να παίρνει μια απόφαση όταν αντιμετωπίζει μια σειρά εναλλακτικών δυνατοτήτων. (2) Ταξινομεί όλες τις εναλλακτικές δυνατότητες που έχει σύμφωνα με τις προτιμήσεις του, με τέτοιο τρόπο ώστε η μία είτε να είναι προτιμότερη από μία άλλη είτε να τον αφήνει αδιάφορο είτε να είναι κατώτερη σε προτίμηση από κάποια άλλη. (3) Η κατάταξη των προτιμήσεών του έχει τη μεταβατική του ιδιότητα. (4) Επιλέγει πάντα μεταξύ των εναλλακτικών δυνατοτήτων εκείνη που τοποθετείται ψηλότερα στην κλίμακα των προτιμήσεών του. Και (5) παίρνει πάντα την ίδια απόφαση κάθε φορά που αντιμετωπίζει τις ίδιες εναλλακτικές δυνατότητες». 

Οι θεωρητικοί της «ορθολογικής επιλογής» υποστηρίζουν ότι «κάθε ομάδα ή οργάνωση, μικρή ή μεγάλη, είναι προσανατολισμένη προς τη επίτευξη ενός συλλογικού ωφελήματος το οποίο από τη φύση του το απολαμβάνουν όλα τα μέλη της ομάδας. 

Μολονότι όλα τα μέλη τη ομάδας έχουν επομένως ως κοινό συμφέρον την επίτευξη αυτού του συλλογικού ωφελήματος δεν έχουν ωστόσο ως κοινό συμφέρον την πληρωμή του κόστους που είναι απαραίτητο για την παροχή αυτού του συλλογικού ωφελήματος. Κάθε μεμονωμένο άτομο θα προτιμούσε να πληρώσουν οι άλλοι ολόκληρο ο κόστος, ενώ συνήθως ωφελείται είτε πληρώσει μέρος του κόστους είτε όχι».

 Έτσι, ο ορθολογικός ατομικιστικής εργάτης θα αποφύγει το κόστος της συμμετοχής του ως μέλος της συνδικαλιστικής οργάνωσης αφού θα ωφελείται από τα επιτεύγματα της συλλογικής διαπραγμάτευσης ακόμη και αν δεν είναι μέλος του συνδικάτου. Το παράδοξο της θεωρητικής αυτής προσέγγισης έγκειται στο ότι δεν αντιλαμβάνεται ότι σε περίπτωση που αυτή η στάση ήταν γενική η συλλογική διαπραγμάτευση δεν θα είχε κανένα νόημα στο μέτρο που δεν θα υπήρχαν συνδικαλιστικές ενώσεις ή άλλες οργανώσεις.

 Όμως, δεν είναι μόνο ατομικιστές και τυπικά οικονομικά ορθολογιστές οι εργάτες αλλά πολλές φορές θεωρούν ότι αποτελούν μέλη μιας ευρύτερης συλλογικότητας με την οποία δεν ταυτίζονται στη βάση εγωιστικών όρων. Η κύρια λαθεμένη υπόθεση της θεωρίας της ορθολογικής επιλογής είναι ότι υποθέτει πως οι εν λόγω άνθρωποι - δηλαδή οι εργάτες που είναι μέλη των συνδικάτων – έχουν πληροφορίες και επίγνωση για όλους τους λόγους των ενεργειών και της δράσης τους καθώς και για κάθε πλευρά του περιβάλλοντος στο πλαίσιο του οποίου δρουν. Από την άλλη, δεν είναι ανάγκη όλοι να χρησιμοποιούν τους ίδιους όρους που χρησιμοποιούν οι κοινωνικοί επιστήμονες όταν αναλύουν τις συνθήκες και τα αποτελέσματα των πράξεών τους. 

Πέραν τούτων, η θεωρητική αυτή προσέγγιση με το να θεωρεί τους εργάτες απολύτως ορθολογικά υποκείμενα που απλώς επιδιώκουν το συμφέρον τους αδυνατεί να εντοπίσει τα προσδιοριστικά κοινωνικά – ταξικά χαρακτηριστικά των υποκειμένων, δηλαδή το επάγγελμα, τη θέση στην ιεραρχία, το κοινωνικό φύλο, την ηλικία, την κατοχή ή όχι προσωπικής ιδιοκτησίας (π.χ. ιδιόκτητη κατοικία) κλπ. Έτσι, αφήνεται να εννοηθεί ότι τα (ιδιοτελή) άτομα επιδιώκουν, ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, να προωθήσουν τα ατομικά τους συμφέροντα απλώς και μόνο βάσει της ορθής λογικής. 

Γι’ αυτό ιδρύουν ή συμμετέχουν στα σωματεία, τα συνδικάτα ή τις ενώσεις. Συνεπώς, η θεωρία της «ορθολογικής επιλογής» αδυνατεί να ορίσει και να κατανοήσει έννοιες όπως κοινωνική τάξη, αλτρουισμός, αμοιβαιότητα και εμπιστοσύνη που αποτελούν βασικές αρχές και έννοιες γύρω από τις οποίες στρέφεται η δημιουργία συνδικάτων και άλλων εργατικών ενώσεων. 

Θανάσης Τσακίρης

ΕΞΟΔΟΣ

Το Νησί των Σκύλων

Animation του Γουές Άντερσον. Ο υπερπληθυσμός των σκύλων έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας στο Μεγκασάκι της Ιαπωνίας και έτσι η κυβέρνηση αποφασίζει να στείλει όλα τα σκυλιά της πόλης στην… εξορία. Ένας 12χρονος, αρνούμενος να χάσει τον σκύλο του, ταξιδεύει μέχρι το Νησί των Σκουπιδιών, την αχανή χωματερή που έχει πια μετατραπεί σε αποικία εξόριστων σκύλων, με σκοπό να τον εντοπίσει.

Thelma

Μεταφυσικό θρίλερ του Γιόακιμ Τρίερ. Μια νεαρή κοπέλα από θρησκόληπτη οικογένεια προσπαθεί να διαχειριστεί την ερωτική έλξη που νιώθει για μία συμφοιτήτριά της, ενώ παράλληλα παλεύει να ελέγξει τις σκοτεινές, υπερφυσικές δυνάμεις που διαθέτει.

Καλπάζοντας με τ’ Όνειρο

Αμερικανικό δράμα βραβευμένο με Χρυσή Αθηνά στις Νύχτες Πρεμιέρας. Ένας νεαρός καβαλάρης με εξαιρετικές επιδόσεις υποχρεώνεται να μείνει μακριά από τις αρένες του ροντέο που τόσο αγαπά εξαιτίας ενός σοβαρού τραυματισμού. Πόσο βαρύ είναι όμως το τίμημα τού να γυρνάς την πλάτη στις επιθυμίες σου;

Κωστής Παπαγιώργης: Ο Πιο Γλυκός Μισάνθρωπος

Βραβευμένο ντοκιμαντέρ για έναν ξεχωριστό διανοούμενο και συγγραφέα. Μια σκιαγράφηση των βιωμάτων και των θεμάτων που διαπότισαν το έργο, τη ζωή, τη σκέψη και την ψυχή του Κωστή Παπαγιώργη μέσα από τα γραπτά του ίδιου και αφηγήσεις ανθρώπων που τον γνώριζαν.

Μποέμικη Ψυχή

Ελληνο-γαλλικό μουσικό οδοιπορικό του Τονί Γκατλίφ με τη Δάφνη Πατακιά. Η Τζαμ, μια νεαρή Ελληνίδα ταξιδεύει στην Κωνσταντινούπολη για να βρει ένα σπάνιο ανταλλακτικό για το σκάφος του θείου της, με τον οποίο μοιράζεται το ίδιο πάθος για το ρεμπέτικο. Εκεί θα γνωρίσει την Αβρίλ, μια 18χρονη Γαλλίδα εθελόντρια που βρίσκεται στην Τουρκία χωρίς λεφτά και την οποία η Τζαμ θα πάρει υπό την προστασία της.

Ιστορίες Φαντασμάτων

Βρετανικό παραψυχολογικό θρίλερ. Ο καθηγητής Φίλιπ Γκούντμαν είναι ένας σκεπτικιστής ψυχολόγος του οποίου ο ορθολογισμός δοκιμάζεται όταν πέφτει στα χέρια του ένας ξεχασμένος φάκελος που περιέχει τρεις τρομακτικές ιστορίες φαντασμάτων. Επηρεασμένος από αυτά που διάβασε ξεκινάει μία έρευνα ώστε να δώσει λογικές εξηγήσεις σε αυτά τα γεγονότα.

Οικογενειακός Φίλος

Δράμα του Φιλίπ Λιορέ («Welcome»), υποψήφιο για δύο Σεζάρ ερμηνείας.Ο Ματιέ, ένας 33χρονος Γάλλος που δεν είχε ποτέ του καμία πληροφορία σχετικά με την ταυτότητα του πατέρα του, δέχεται ένα απρόσμενο τηλεφώνημα που τον ενημερώνει ότι ο πατέρας του ήταν Καναδός και ότι μόλις είχε πεθάνει. Επίσης, μαθαίνει ότι έχει δύο εξ αγχιστείας αδερφούς και αποφασίζει να πάει στην κηδεία για να τους γνωρίσει. Φτάνοντας όμως στον Καναδά συνειδητοποιεί ότι κανείς δεν γνωρίζει την ύπαρξή του.

Το Τελευταίο Φιλί του Κάιζερ

Πολεμικό δράμα με τους Λίλι Τζέιμς και Κρίστοφερ Πλάμερ. Ένας Γερμανός στρατιώτης αναλαμβάνει να ερευνήσει τον Γερμανό εξόριστο μονάρχη Κάιζερ που πια ζει σε μια απομονωμένη έπαυλη στην Ολλανδία. Κατά τη διάρκεια την έρευνάς του αναπτύσσει μια παθιασμένη σχέση με μια καμαριέρα του Κάιζερ, η οποία κρατά κρυφή την εβραϊκή καταγωγή της, και σύντομα καλείται να επιλέξει ανάμεσα στην πατρίδα και την καρδιά του.

Μπλε Βασίλισσα

Ελληνικό νεο-νουάρ του Αλέξανδρου Σιπσίδη.Μια ληστεία γίνεται η αφετηρία για μια ανατρεπτική ιστορία με διαφορετικές εκδοχές, όσες και οι οπτικές γωνίες τεσσάρων χαρακτήρων που συναγωνίζονται σε απληστία, με «έπαθλο» τη «Μπλε Βασίλισσα», ένα από τα σπανιότερα διαμάντια του κόσμου.

Αmityville: Το Ξύπνημα

Το διασημότερο στοιχειωμένο σπίτι επιστρέφει. Η νεαρή Μπελ, η μικρή της αδελφή και ο αδελφός της που βρίσκεται σε κώμα και χρήζει μιας ιδιαίτερα ακριβής θεραπείας, μετακομίζουν με τη μητέρα τους σε ένα παράξενο σπίτι προκειμένου να εξοικονομήσουν χρήματα. Όταν κάποια περίεργα φαινόμενα κάνουν την εμφάνισή τους, η Μπελ ανακαλύπτει σταδιακά την ανατριχιαστική αλήθεια για το μυστηριώδες σπίτι… 

Obscuro Barroco

Ντοκιμαντέρ της Ευαγγελίας Κρανιώτη («Exotica, Erotica, etc»). Μια εξερεύνηση στις έννοιες της εθνικής ταυτότητας και του φύλου με οδηγό την τραβεστί πρωταγωνίστρια Λουάνα Μουνίζ και φόντο το πολύχρωμο καρναβάλι του Ρίο ντε Τζανέιρο.

Krisis

Ντοκιμαντέρ του Γερμανού Βόλφγκανγκ Ρέινκε για την ελληνική πραγματικότητα. Μια ματιά στην Ελλάδα από τον Ιανουάριο του 2015 έως τον Σεπτέμβριο του 2016, δοσμένη από την οπτική γωνία ενός Γερμανού. 

http://www.athinorama.gr/cinema/article/oi_tainies_pou_tha_doume_stis_aithouses_tin_pempti_194-2527928.html

Τι είναι "κοινωνικό κίνημα"

Τα κοινωνικά κινήματα είναι συλλογικές αμφισβητήσεις (challenges) από ανθρώπους που έχουν κοινούς σκοπούς και αλληλεγγύη μεταξύ τους και βρίσκονται σε κατάσταση διαρκούς αλληλεπίδρασης με το κράτος, τις δημόσιες και ιδιωτικές αρχές και τις σχετικές ελίτ.[1]

Τα κοινωνικά κινήματα είναι εμπειρικώς αόριστα φαινόμενα και είναι δύσκολη η εννοιολογική τους σύλληψη. Εν τούτοις καταγράφονται τρία κριτήρια ορισμού τους: α) η κρίσιμη σχέση τους με την κοινωνική αλλαγή την οποία σκοπεύουν να προωθήσουν ή να αντισταθούν σ’ αυτή, β) η γενική χρήση μη θεσμοποιημένων μέσων από τους συμμετέχοντες και γ) η πολιτική συνάφεια των προσανατολισμένων προς την διαμαρτυρία ενεργειών τους. Έπρεπε να απορριφθεί η πρώιμη και αποκλειστική ταύτιση της έννοιας με τα προλεταριακά κινήματα στη βιομηχανική κοινωνία και να κατανοηθεί ευκρινώς η διαφοροποίηση των κοινωνικών κινημάτων από άλλες μορφές συλλογικής συμπεριφοράς προτού το θέμα αναπτυχθεί σε αυτοτελές πεδίο. Μια νέα προσέγγιση για τα κοινωνικά κινήματα αναδύθηκε στο ξεκίνημα της ταραχώδους δεκαετίας του ’60. Ενώ οι μελετητές της συλλογικής συμπεριφοράς επέμεναν στο θέμα των αδικιών, των πεποιθήσεων (με υπαινιγμούς για ανορθολογικότητα), και γενικά σε ψυχολογικές διαστάσεις, η αποκαλούμενη θεωρία «κινητοποίησης πόρων» έδωσε έμφαση στην οργάνωση, στα συμφέροντα και την ορθολογικότητα των συμμετεχόντων παίζοντας έτσι σημαντικό ρόλο στον τονισμό του πολιτικού πλαισίου και της συνάφειας των κοινωνικών κινημάτων. Σήμερα το κεντρικό θέμα των καιρών μοιάζει να βρίσκεται σε συστηματικές απόπειρες για πολυδιάστατη σύνθεση που να ενσωματώνει οργανώσεις κινητοποίησης, πολιτικές ευκαιρίες, και διαδικασίες διαμόρφωσης πλαισίων (‘framing’). Αν και η συνάρθρωση διακριτών διαστάσεων δεν αποτελεί εύκολο καθήκον, η επιδιωκόμενη σύνθεση φαίνεται ότι βρίσκεται σε εξέλιξη. Αλλά ας δούμε πιο αναλυτικά τις θεωρίες για τα κοινωνικά κινήματα.

Κάθε κίνημα βιώνει τους δικούς του «κύκλους διαμαρτυρίας» που σημαίνει ότι η δράση του ακολουθεί μια κυκλική πορεία από την ένταση και την αύξηση της μαζικότητας ως την εσωστρέφεια και τη μείωση της μαζικότητας ανάλογα με τη συγκυρία και τις υποκειμενικές δυνατότητές του. Τα κινήματα έχουν την τάση να εξαπολύουν νέα κύματα συλλογικών αγώνων και σε άλλες περιόδους να εκφράζουν μια σιωπηλή, λανθάνουσα διαμαρτυρία.[2]

---

[1] Βλ. Tarrow S. (1994) Power in Movement: Social Movements, Collective Action and Politics. New York: Cambridge University Press, σελ. 4.

[2] Βλ. Tarrow S. (1991) Struggles, Politics and Reform: Collective Action, Social Movements and Cycles of Protest, Ithaca NY, Cornell University Press

Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες – Ιδέες – Κριτική, "Give me your hand, you are wonderful: H διαφορετικότητα μας ενώνει", Στο Κόκκινο 105,5 - Παρασκευή 1 Απριλίου 2016, ώρα 20:00-21:00

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες – Ιδέες – Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

3^η περίοδος

Στο Κόκκινο  105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 – Πάτρα 107,7 – Ρόδος 96,9 – Καβάλα 102,8 – Λαμία 88.00

Ηλεκτρονική διεύθυνση εκπομπής: theoriastonaera@gmail.com

Παρασκευή 1 Απριλίου  2016, ώρα 20:00-21:00

16 ^η εκπομπή

"Give me your hand, you are wonderful: H διαφορετικότητα μας ενώνει"

Συζητούν οι

Μαρία Σάιμπερ, καλλιτεχνική διευθύντρια Outview Film Festival

και

Αλεξάνδρα Δημητρίου, μεταπτυχιακή φοιτήτρια Gender Studies,

 πανεπιστήμιο Χούμπολτ

Συντονίζει η

Λίνα Θεοδώρου, δικηγόρος

Τρίτη, 15/3/2016 (7-8μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ θα συζητήσουμε με τον ΓΙΑΝΝΗ ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΙΔΗ με θέμα τον ΕΥΡΩΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ

Την Τρίτη, 15/3/2016 (7-8μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ: ΘΕΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΡΩΤΙΚΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑΣ θα συζητήσουμε με τον ΓΙΑΝΝΗ ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΙΔΗ (διδάκτωρ Συγκριτικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου και απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης) με θέμα τον ΕΥΡΩΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ. Σας περιμένουμε όπως πάντα, στο φιλόξενο Ilioupolis OnAir http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html

Θεωρία στον Αέρα - Νόμιμος/παράνομος, θύμα/φύτης, ξένος/ντόπιος: διερευνώντας κυρίαρχες έννοιες γύρω από τη μετανάστευση - Στο Κόκκινο, 105.5 -Σάββατο 20/6, 1-2 μμ

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες – Ιδέες – Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

2^η περίοδος

 

Στο Κόκκινο  105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 - Πάτρα 107,7

 

Ηλεκτρονική διεύθυνση εκπομπής: theoriastonaera@gmail.com

 

Σάββατο 20 Ιουνίου 2015, ώρα 13.00-14.00

36^η εκπομπή

 

Νόμιμος/παράνομος, θύμα/θύτης, ξένος/ντόπιος:

διερευνώντας κυρίαρχες έννοιες γύρω από τη μετανάστευση

 

 

Συζητούν οι

 

Όλγα Λαφαζάνη, κοινωνική γεωγράφος,

ερευνήτρια στο πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης

 

και

Δημήτρης Παρσάνογλου, κοινωνιολόγος, ερευνητής στο Πάντειο πανεπιστήμιο

και στο πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

 

Τη συζήτηση συντονίζει

η Μαρία Χαϊδοπούλου-Βρυχέα, ερευνήτρια Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς

 

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών:

http://poulantzas.gr/ekpompes

Στο Κόκκινο 105,5 14/3 Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες - Κριτική, Παλιός και νέος αντισημιτισμός - πολιτικές χρήσεις της εβραιοφοβίας

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες - Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς 

2^η περίοδος 

 

Στο Κόκκινο  105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 - Πάτρα 107,7

Ηλεκτρονική διεύθυνση εκπομπής: theoriastonaera@gmail.com

 

 Σάββατο 14 Μαρτίου 2015, ώρα 13.00-14.00

24^η εκπομπή

Παλιός και νέος αντισημιτισμός - πολιτικές χρήσεις της εβραιοφοβίας

Συζητούν

 

Σάββας Μιχαήλ, συγγραφέας

 

Δημήτρης Ψαρράς, δημοσιογράφος, συγγραφέας του βιβλίου:

«Το μπεστ σέλερ του μίσους. Τα "Πρωτόκολλα των σοφών της Σιών"

στην Ελλάδα, 1920-2013»

 

 

Τη συζήτηση συντονίζει

ο  Δημοσθένης Παπαδάτος-Αναγνωστόπουλος, συντακτική ομάδα Red Notebook

 

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών: 

http://poulantzas.gr/ekpompes/

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες – Κριτική "Σύνταγμα, Δημοκρατία, Πολιτική Πρακτική" Στο Κόκκινο 105,5 Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2014, ώρα 13.00-14.00

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες – Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

2^η περίοδος

Στο Κόκκινο  105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 - Πάτρα 107,7

Ηλεκτρονική διεύθυνση εκπομπής: theoriastonaera@gmail.com

Σάββατο 13 Δεκεμβρίου 2014, ώρα 13.00-14.00

12^η εκπομπή

Σύνταγμα, Δημοκρατία, Πολιτική Πρακτική

Συζητούν

Ιφιγένεια Καμτσίδου, αναπληρώτρια καθηγήτρια

Συνταγματικού Δικαίου, ΑΠΘ

Γιάννης Μαυρής, πρόεδρος της Public Issue

Τη συζήτηση συντονίζει

ο Νίκος Θεοχαράκης, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας,

Πανεπιστήμιο Αθηνών

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών:

http://poulantzas.gr/institute.php?id=0&subId=969

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες - Κριτική-Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014. Πολιτική σκηνή, πολιτικά υποκείμενα

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες - Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

2^η περίοδος

 

Στο Κόκκινο  105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 - Πάτρα 107,7 

Ηλεκτρονική διεύθυνση εκπομπής: theoriastonaera@gmail.com

 

Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014, ώρα 13.00-14.00

5^η εκπομπή

 

Πολιτική σκηνή, πολιτικά υποκείμενα

 

 

Συζητούν

Χριστόφορος Βερναρδάκης, επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης,

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

 

 

Σεραφείμ Σεφεριάδης, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης,

Πάντειο Πανεπιστήμιο

 

 

Τη συζήτηση συντονίζει

ο Μιχάλης Σπουρδαλάκης, καθηγητής  Πολιτικής Κοινωνιολογίας,

Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

 

 

 

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών:

 

http://poulantzas.gr/institute.php?id=0&subId=969

"Νεολαία και Αριστερά" στην εκπομπή Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες – Κριτική. Στο Κόκκινο, Αθήνα 105,5. 27 Σεπτεμβρίου 1-2 μμ

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες – Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

 

2^η περίοδος

Στο Κόκκινο, Αθήνα 105,5

Θεσσαλονίκη 93,40 

 

Σάββατο 27 Σεπτεμβρίου 2014, ώρα 13.00-14.00

 

1^η εκπομπή

 

 

Νεολαία και Αριστερά

 

 

Συζητούν

 

Αλίκη Κοσυφολόγου, διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης,

Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Άλκης Ρήγος,  ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης,

Πάντειο Πανεπιστήμιο

 

Στέφανος Στεφάνου, ιδρυτικό στέλεχος της Εταιρείας Μελέτης της Ιστορίας

της Αριστερής Νεολαίας(ΕΜΙΑΝ), επιμελητής εκδόσεων

 

 

Τη συζήτηση θα συντονίσει

ο Χρήστος Σίμος, δημοσιογράφος στην εφημερίδα Η ΑΥΓΗ

 

 

 

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών:

 

http://poulantzas.gr/institute.php?id=0&subId=969

Θεωρία στον Αέρα: Έννοιες - Ιδέες - Κριτική με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς Σάββατο 24 Μαΐου 2014, 11-12 το πρωί "Πόλεις και χωρο-κοινωνικές ανισότητες σε καθεστώτα λιτότητας"

32η εκπομπή Στο Κόκκινο   

Αθήνα 105,5 

Θεσσαλονίκη 93,4

Θεωρία στον Αέρα:  Έννοιες - Ιδέες - Κριτική

με τη στήριξη του Ινστιτούτου Νίκος Πουλαντζάς

  

Σάββατο 24 Μαΐου 2014, 11-12 το πρωί

Πόλεις και χωρο-κοινωνικές ανισότητες

σε καθεστώτα λιτότητας

Θα μιλήσουν

Τόνια Κατερίνη, αρχιτέκτων-πολεοδόμος

Θωμάς Μαλούτας, καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας,

Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Τη συζήτηση θα συντονίσει

ο Κωστής Χατζημιχάλης, ομότιμος καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο

Αρχείο προηγούμενων εκπομπών:

http://poulantzas.gr/institute.php?id=0&subId=969