Νέα ψηφιακή έκδοση: Πόλη – Δημοκρατία – Αρχιτεκτονική

Νέα ψηφιακή έκδοση: Πόλη – Δημοκρατία – Αρχιτεκτονική

Πόλη – Δημοκρατία – Αρχιτεκτονική, Πρακτικά ημερίδας (Χανιά, 30 Οκτωβρίου 2017), επιστημονική επιμέλεια Αμαλία Κωτσάκη, 201 σελ., Αθήνα 2020, ψηφιακή έκδοση.

Κυκλοφόρησαν από το Ίδρυμα της Βουλής για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία, σε ψηφιακή μορφή, τα πρακτικά της ημερίδας Πόλη – Δημοκρατία – Αρχιτεκτονική, σε επιστημονική επιμέλεια της Αμαλίας Κωτσάκη, αναπληρώτριας καθηγήτριας του Πολυτεχνείου Κρήτης.
Ο τόμος περιλαμβάνει τις εισηγήσεις που παρουσιάστηκαν στην προσυνεδριακή ημερίδα που διοργανώθηκε από το Ίδρυμα της Βουλής, σε συνεργασία με τη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης και τον Φιλολογικό Σύλλογο Χανίων «Ο Χρυσόστομος», στις 30 Οκτωβρίου 2017 στα Χανιά, στο πλαίσιο του κεντρικού συνεδρίου του Ιδρύματος με τίτλο «Τέχνη και Δημοκρατία», που πραγματοποιήθηκε στις 7-9 Δεκεμβρίου 2017 στο Μουσείο της Ακρόπολης.

Ο τόμος διαρθρώνεται σε δύο μέρη. Το πρώτο μέρος περιλαμβάνει τις εισηγήσεις διακεκριμένων επιστημόνων, οι οποίοι επιχειρούν να προσεγγίσουν το κρίσιμο ερώτημα του κατά πόσον η αρχιτεκτονική, και ο χώρος γενικότερα, μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση της δημοκρατίας, αλλά και πώς η δημοκρατία επηρεάζει τη διαμόρφωση του χώρου αντίστοιχα, εστιάζοντας κυρίως στη νεότερη και τη σύγχρονη Ελλάδα.
Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει πρωτότυπες έρευνες που εκπόνησαν φοιτητές της  Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πολυτεχνείου Κρήτης στο πλαίσιο του  εργαστηρίου «Εκφράσεις ολοκληρωτισμού στη νεοελληνική αρχιτεκτονική και πόλη» (εαρινό εξάμηνο ακαδημαϊκού έτους 2016-2017).

Η έκδοση διατίθεται ελεύθερα στο κοινό σε μορφή PDF από την ιστοσελίδα του Ιδρύματος της Βουλής στον σύνδεσμο:
http://foundation.parliament.gr/VoulhFoundation/VoulhFoundationPortal/images/site_content/voulhFoundation/file/Books/POLI-DIMOCRATIA-ARCHITECTONIKH.pdf

Σύντομα θα αναρτηθούν στην ιστοσελίδα μας και τα πρακτικά της δεύτερης προσυνεδριακής ημερίδας με τίτλο «Νεωτερικότητα και βαρβαρότητα: Τέχνη και Ολοκαύτωμα», που πραγματοποιήθηκε στον Βόλο, στις 23 Νοεμβρίου 2017, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η Ιστορία στο Κόκκινο, Κυριακή 20/1, 13.00-14.00 @stokokkino1055 : Η δημοκρατία και η ιστορία

Η Ιστορία στο Κόκκινο, Κυριακή 20/1, 13.00-14.00 @stokokkino1055 : Η δημοκρατία και η ιστορία: μια πολύπλοκη σχέση. Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Αντώνης Λιάκος.

Η δημοκρατία και η ιστορία: μια πολύπλοκη σχέση

Συζητούν ο Κωστής Καρπόζηλος και ο Αντώνης Λιάκος

Ο Κωστής Καρπόζηλος συνομιλεί με τον Αντώνη Λιάκο με αφορμή την πρόσφατη έκδοση του βιβλίου του, Η δημοκρατία και η ιστορία (Πόλις, 2018). Πως σχετίζεται, η ιστορία, δηλαδή ο τρόπος που ιστορούμε το παρελθόν, με τη δημοκρατία; Το ερώτημα αυτό λειτουργεί ως αφετηρία για να ξανασκεφτούμε γύρω από τις περιπέτειες της δημοκρατίας και το δυναμικό της χαρακτήρα ως ένα αίτημα που επανέρχεται μέσα στο χρόνο με διαφορετικά πρόσημα, αλλά σταθερά συνδεδεμένο με το αίτημα της κοινωνικής δικαιοσύνης. Με τον τρόπο αυτό, η ιστορία και η δημοκρατία μετασχηματίζονται από στατικές έννοιες σε διαδικασίες που εμπλέκουν και εμπλέκονται με τις σκέψεις, τις προσδοκίες και τις απογοητεύσεις των ανθρώπινων κοινωνιών. Ποιο είναι το μέλλον την δημοκρατίας στον 21^ο αιώνα;

Τρίτη, 24 Απριλίου 2018 (8-9 μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ συζητούμε με τον συγγραφέα Παναγιώτη Κολέλη .

Την Τρίτη, 24 Απριλίου 2018 (8-9 μμ) στην εκπομπή ΑΧ ΕΞΟΥΣΙΑ συζητούμε με τον συγγραφέα Παναγιώτη Κολέλη . Σπούδασε Οικονομικά και Δημοσιογραφία στην Ελλάδα και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στη Δημόσια Πολιτική και Διοίκηση. Η «Εξαπάτηση της Δημοκρατίας» αποτελεί το πρώτο του βιβλίο.

Σας περιμένουμε, όπως πάντα, στον φιλόξενο διαδικτυακό ραδιοσταθμό IlioupolisOnAir





http://www.ilioupolisonline.gr/radio/index.html

Χορηγός: Μεζεδοπωλείο "Όασις

Bertrand Russell (Μάιος 1872-Φεβρουάριος 1970) Ο ακτιβιστής φιλόσοφος της ειρήνης

Bertrand Russell (Μάιος 1872-Φεβρουάριος 1970)

Ο ακτιβιστής φιλόσοφος της ειρήνης

Ο Bertrand Arthur William Russell ήταν Βρετανός φιλόσοφος, δάσκαλος της λογικής, μαθηματικός, ιστορικός, συγγραφέας, κοινωνική κριτική, πολιτικός ακτιβιστής. Βραβεύτηκε με βραβείο Νόμπελ. Σε διάφορες φάσεις της ζωής αυτοχαρακτηριζόταν φιλελεύθερος, σοσιαλιστής και ειρηνιστής, αλλά ο ίδιος παραδέχθηκε ότι είχε ποτέ δεν υπήρξε  και τόσο βαθιά προσκολλημένος σε αυτές τις ιδέες. Γεννήθηκε στην Ουαλική πόλη Monmouthshire σε μία από τις πιο εξέχουσες αριστοκρατικές οικογένειες στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Russell καθοδήγησε τη βρετανική "εξέγερση ενάντια ιδεαλισμό». Συγκαταλέγεται στους ένας από ιδρυτές της αναλυτικής φιλοσοφίας, μαζί με τους Gottlob Frege,  G.E. Moore και Ludwig Wittgenstein. Θεωρείται ο καλύτερος δάσκαλος λογικής του 20ου αιώνα. Μαζί με τον A. N. Whitehead έγραψε το έργο Principia Mathematica, που ήταν μια προσπάθεια να δημιουργηθεί μια λογική βάση για τα μαθηματικά. Το φιλοσοφικό δοκίμιο του "On Denoting"  έχει θεωρηθεί ως ένα «παράδειγμα της φιλοσοφίας». Με το έργο του άσκησε σημαντική επιρροή στη λογική, τα μαθηματικά, τη θεωρία των συνόλων, τη γλωσσολογία, την τεχνητή νοημοσύνη, τη γνωστική επιστήμη, την επιστήμη των  υπολογιστών και τη φιλοσοφία, ιδιαίτερα τη φιλοσοφία της γλώσσας, την επιστημολογία και τη μεταφυσική.

Ο Russell ήταν ένας εξέχων αντιπολεμικός ακτιβιστής. Υπερασπίστηκε τον αντι-ιμπεριαλισμό και πήγε στη φυλακή εξ αιτίας του πασιφισμού του κατά τη διάρκεια του 1^ου Παγκοσμίου Πολέμου. Τον Αύγουστο του 1920 ταξίδεψε στη Ρωσία, στο πλαίσιο της επίσημης αντιπροσωπείας που στάλθηκε από τη βρετανική κυβέρνηση για να ερευνήσει τις επιπτώσεις της Ρωσικής Επανάστασης. Συναντήθηκε με τον Βλαντιμίρ Λένιν και είχε συνομιλία μαζί του. Στην αυτοβιογραφία του αναφέρει ότι βρήκε έναν Λένιν απογοητευτικό που εξέπεμπε την αίσθηση «διαβολικής σκληρότητα» και τον χαρακτήρισε «δογματικό καθηγητή». Εξερευνώντας το νέο κράτος είδε τις ελπίδες του να καταστρέφονται και την δειλή ως τότε  υποστήριξή του για την επανάσταση να μηδενίζεται. Έγραψε το βιβλίο «Η πρακτική και η θεωρία του μπολσεβικισμού».

Αργότερα, ο ίδιος εκστράτευσε εναντίον του Αδόλφου Χίτλερ.

 Αρχικά  αντιστάθηκε στον επανεξοπλισμό ενάντια στη ναζιστική Γερμανία, αλλά το 1940 άλλαξε την άποψή του ότι η αποφυγή ενός νέου παγκόσμιου πόλεμου ήταν πιο σημαντική από την ήττα του Χίτλερ. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο Αδόλφος Χίτλερ κατακτώντας ολόκληρη την Ευρώπη θα ήταν μια μόνιμη απειλή για τη δημοκρατία. Το 1943 εξέδωσε δοκίμιο στο οποίο τόνιζε ότι πόλεμος ήταν πάντα ένα μεγάλο κακό, αλλά σε μερικές ιδιαίτερα ακραίες περιπτώσεις, μπορεί να είναι το μικρότερο από τα δύο κακά

Στη συνέχεια επέκρινε το αυταρχικό σταλινικό καθεστώς, καθώς και τη συμμετοχή των Ηνωμένων Πολιτειών στον πόλεμο του Βιετνάμ.  Ήταν ειλικρινής υποστηρικτής του πυρηνικού αφοπλισμού. Το 1950 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας σε αναγνώριση των ποικίλων και σημαντικών γραπτών του στα οποία υπεράσπιζε ανθρωπιστικά ιδεώδη και την ελευθερία της σκέψης.

ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ BERNARD RUSSEL ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ:

• ·         ΜΕΤΑ ΤΗ ΓΝΩΣΗ:ΤΙ ΠΙΣΤΕΥΩ - ΕΠΙΖΟΥΜΕ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ; - ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΑ - ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΣΚΕΨΗ - ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΙΜΑΙ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΣ
• ·         Η ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΚΕΨΗΣ:ΟΙ ΝΕΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΟΙ ΤΡΟΠΟΙ
• ·         ΟΙ ΠΡΟΣΩΚΡΑΤΙΚΟΙ ΚΑΙ Η ΣΥΝΑΡΤΗΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΠΟΥ ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΑΝ ΩΣ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ ΤΙΣ ΒΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΧΡΟΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
• ·         ΤΙ ΠΙΣΤΕΥΩ (ΔΙΤΟΜΟ - ΒΙΒΛΙΟΔΕΤΗΜΕΝΗ ΕΚΔΟΣΗ)
• ·         ΣΩΚΡΑΤΗΣ, ΠΛΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ
• ·         ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ
• ·         ΑΝΤΙΔΗΜΟΦΙΛΗ ΔΟΚΙΜΙΑ
• ·         ΕΧΕΙ ΜΕΛΛΟΝ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ;
• ·         Η ΚΑΤΑΚΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΥΤΥΧΙΑΣ
• ·         Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΧΙΟΥΜ:ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
• ·         Η ΝΕΟΤΕΡΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΡΟΥΣΣΩ ΩΣ ΣΗΜΕΡΑ: ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
• ·         Η ΑΡΧΑΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΛΥΚΟΦΩΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΣΚΕΨΗΣ
• ·         ΤΟ ΑΛΦΑΒΗΤΟ ΤΗΣ ΘΕΩΡΙΑΣ ΤΗΣ ΣΧΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ
• ·         ΑΝΑΤΡΟΦΗ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ
• ·         Η ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗ ΜΟΥ ΕΞΕΛΙΞΗ
• ·         Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ
• ·         Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΟΙ ΣΧΟΛΑΣΤΙΚΟΙ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΑΤΩΝ ΧΡΟΝΩΝ ΜΕΧΡΙ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ
• ·         ΚΕΙΜΕΝΑ ΓΙΑ ΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ
• ·         Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΤΥΠΩΝ
• ·         ΓΑΜΟΣ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ (ΧΑΡΤΟΔΕΤΗ ΕΚΔΟΣΗ)
• ·         Η ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ
• ·         Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ: ΟΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΥΠΑΡΞΕΩΣ
• ·         ΑΓΑΠΗΤΕ ΜΠΕΡΤΡΑΝΤ ΡΑΣΣΕΛ: ΕΚΛΟΓΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ
• ·         ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΤΑΞΗ

        Θανάσης Τσακίρης

Ποια δημοκρατία; (του Θανάση Τσακίρη)

·       Το ερώτημα που θέτει η επίκαιρη συζήτηση, δηλαδή ποια δημοκρατία χρειαζόμαστε, ανοίγει διάπλατα το παράθυρο για περισσότερα ερωτήματα.

·       Το πρώτο ερώτημα είναι πόσα είναι τα μοντέλα δημοκρατίας και ποια είναι αυτά που ταιριάζουν στις σημερινές κοινωνίες.

·       Για να απαντήσουμε στο ερώτημα πρέπει  αναφερθούμε στην ιστορία των θεωριών περί δημοκρατίας.

·       Ας δούμε αρχικά τα κοινά χαρακτηριστικά τους.

·        Όλες οι θεωρίες απορρίπτουν την ιδέα ότι ένας άνθρωπος ή λίγοι έχουν δικαίωμα να κυριαρχούν και κυβερνούν τους υπόλοιπους, τους πολλούς.

·        Όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι.

·       Τους αξίζει να έχουν λόγο για τη διακυβέρνησή τους.

·       Κάθε μέλος μιας πολιτικής κοινότητας είναι εφοδιασμένο με την ικανότητα της λογικής σκέψης.

·       Μπορεί να κρίνει και αξιολογήσει τη δράση και τη συμπεριφορά των κυβερνώντων.

·       Οι άνθρωποι για να είναι στην πράξη ικανοί να εξασκήσουν την ικανότητα αυτή πρέπει να έχουν τα δικαιώματα της ελευθερίας του λόγου, του συνέρχεσθαι και της συνείδησης. Αυτή η μινιμαλ εκδοχή της δημοκρατίας έγινε το κέντρο της συζήτησης και κριτικής στη διάρκεια των αιώνων. Οι όροι και οι προϋποθέσεις της ύπαρξης και λειτουργίας της δημοκρατίας έγιναν θέμα ερμηνειών,  όπως και συνδέεται το ιδεώδες της δημοκρατίας με την πράξη των δημόσιων δημοκρατικών θεσμών.

Άλλοι θεωρούν ότι δημοκρατία είναι η προστασία της ελευθερίας από μια κυβέρνηση που ευνοεί τους κυρίαρχους και τους φίλους τους σε βάρος των υπολοίπων.

Άλλοι πιστεύουν ότι η δημοκρατία πρέπει να είναι η έκφραση των ανθρώπινων ενδιαφερόντων και να ανταποκρίνεται στα συμφέροντα των οργανωμένων ομάδων. 

 Κάποιοι θεωρούν πως στη δημοκρατία η κυβέρνηση πρέπει να είναι πολύ πιο ενεργή όσον αφορά τα προβλήματα των πιο ευάλωτων πολιτών.

Μερικοί λένε ότι το εμπόδιο στην δημοκρατική  ιδιότητα του πολίτη δεν προκύπτει μόνο από το κράτος αλλά και από την κοινωνία που με πολλούς τρόπους υποβιβάζουν την δημοκρατική εξισωτική αρχή.

Οι όροι που χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση της δημοκρατίας όπως η ιδιότητα του πολίτη, η ελευθερία, η ισότητα και η συμμετοχή ερμηνεύονται διαφορετικά. Ας πάρουμε το παράδειγμα της ιδιότητας του πολίτη. Ο Αριστοτέλης θεωρούσε πολίτες όσους άνδρες διέθεταν ιδιωτική περιουσία. Σήμερα οι θεωρητικοί της δημοκρατίας αρνούνται αυτή τη σύνδεση. Όσον αφορά την ελευθερία ο Φρίντριχ Χάγιεκ, προπάτορας του νεοφιλελευθερισμού, θεωρούσε ότι οι δημοκρατικοί πολίτες πρέπει να έχουν κορυφαία  αξία την ελευθερία και να χρησιμοποιούν τους πόρους της δημοκρατίας για να αντιστέκονται στην διείσδυση του κράτους και της κυβέρνησης στις ιδιωτικές υποθέσεις. Απέναντι στις απόψεις του Χάγιεκ στάθηκαν οι κοινοτιστές που θεωρούσαν ότι οι ελεύθεροι πολίτες ανθίζουν μόνο στην κοινότητα με τις ισχυρές παραδόσεις όπου υπάρχει σεβασμός στο πολιτικό καθήκον. Απέναντι και στις αυτές τάσεις βρίσκονται πιο ριζοσπαστικές τάσεις που επιδιώκουν τη διεύρυνση των χώρων της δημοκρατίας πέρα από την ψήφο, δηλαδή η επιχείρηση, το πανεπιστήμιο, η οικογένεια κ.α.

Η εξουσία είναι το είναι το βασικό στοιχείο της Πολιτικής.  Δημοκρατική πολιτική όσο το δυνατόν πιο ευρεία κατανομή της εξουσίας στους πολίτες.  Αυτή η προοπτική αποτελεί αντίσταση στην ολοένα και πιο ισχυρή κυριαρχία της οικονομίας των μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών επί της Πολιτικής. Ας σκεπτούμε ότι σήμερα 62 άνθρωποι κατέχουν πλούτο όσο τα 3,5 δισεκατομμύρια φτωχοί του πλανήτη, σύμφωνα  με τη φετινή έκθεση της Oxfam. Είναι η πιο μεγάλη ανισότητα της ανθρώπινης ιστορίας.

Η εξουσία δεν ενοικεί μόνο στους επίσημους δημοκρατικούς θεσμούς. Βρίσκεται στις οικογενειακές σχέσεις, στις φυλετικές σχέσεις, στα σχολεία, στα ΜΜΕ, στο χώρο εργασίας, στην επιστήμη, στην εκκλησία, στην τέχνη. Κι εδώ γίνονται σκληροί αγώνες για τον εκδημοκρατισμό.

Πέραν αυτών διαφορετικές είναι οι αντιλήψεις και οι προσεγγίσεις για το συμφέρον στην Πολιτική και στη δημοκρατία. Ο Σωκράτης, στην Πολιτεία του Πλάτωνα, καταφέρεται εναντίον των συμφερόντων. Ο Πλάτωνας θεωρεί ότι υπονομεύουν την κοινωνία και για το λόγο αυτό βάζει τους φιλοσόφους-βασιλιάδες στην εξουσία να είναι δίχως οικογένεια και ιδιωτική περιουσία. Οι σύγχρονοι  ρεπουμπλικάνοι, από τον Αμερικάνο Αλεξάντερ ως πολλούς σημερινούς φιλελεύθερους, μολονότι δεν ασπάζονται απόψεις του Σωκράτη προσπαθούν να καταστείλουν συμφέροντα και πάθη.   

Αντιθέτως, σοσιαλιστές και μαρξιστές θεωρούν αναπόφευκτα τα συμφέροντα των κοινωνικών τάξεων, μερίδων και στρωμάτων και ότι η καταστολή αφοπλίζουν των πολλών στον αγώνα εναντίον των κατόχων εξουσίας και πλούτου, δηλαδή αυτών που κυριαρχούν στην Πολιτική και την οικονομία.

Σε ποιες μορφές δημοκρατίας καταλήγουν αυτές οι θεωρήσεις;

1.    Κλασική δημοκρατία που βασιζόταν στην πόλη-κράτος. Μορφή άμεσης δημοκρατίας Στην Αρχαία Αθήνα κυριαρχούσε η δημοκρατία των μαζικών συνελεύσεων των πολιτών.

2.    Προστατευτική (αστική) Δημοκρατία. 17 και 18 αιώνες. Αποσκοπούσε στην  προστασία των πολιτών από την αυθαιρεσία   της κυβέρνησης  την κατοχύρωση των φυσικών δικαιωμάτων των πολιτών και την ψηφοφορία εκλογής του νομοθετικού σώματος. Ουσιαστικά ένα σύστημα συναινετικής διακυβέρνησης με μια αντιπροσωπευτική συνέλευση. Η ελευθερία προστατεύεται με το μηχανισμό των διαχωρισμών των λειτουργιών (εκτελεστική, νομοθετική, δικαστική).  

3.    Αναπτυξιακή δημοκρατία. Το μοντέλο του Jean-Jacques Rousseau που στηρίζεται στην Γενική Βούληση. Το γενικό καλό  ισοδυναμεί με το γενικό αυθεντικό συμφέρον του συλλογικού σώματος. Η βούληση όλων  προϋποθέτει την ανιδιοτελή δράση. Το σύστημα της ριζοσπαστικής ανάπτυξης προϋποθέτει την οικονομική ισότητα.

4.    Λαϊκή (προλεταριακή) δημοκρατία. Ο Karl Marx τοποθετούσε την αρχή της δημοκρατίας σε ένα  πλαίσιο ισότητας με βάση την κοινή ιδιοκτησία του πλούτου που μετά την ανατροπή του καπιταλισμού ανθούσε η γνήσια δημοκρατία. Με την οριστική κατάργηση των εκμεταλλευτριών τάξεων   θα επέλθει ο μαρασμός του κράτος καθώς η κοινωνία θα είναι αταξική.

5.    Ριζοσπαστική δημοκρατία. Η θεωρία αυτή διατυπώθηκε από τους  Ernesto Laclau και Chantal Mouffe που ισχυρίζονται  ότι τα κοινωνικά κινήματα που προσπαθούν να δημιουργήσουν κοινωνική και πολιτική χρειάζονται στρατηγική που να αμφισβητεί  τις νεοφιλελεύθερες και νεοφιλελεύθερες έννοιες περί δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει διεύρυνση και επέκταση της φιλελεύθερης έννοιας της δημοκρατίας που βασίζεται  στην ελευθερία ώστε να περιληφθεί η διαφορά.  Στον κόσμο, σε μια χώρα ακόμα και σε ένα κοινωνικό κίνημα υπάρχει πλειάδα διαφορών που αντιστέκονται στην συναίνεση. Η ριζοσπαστική δημοκρατική όχι μόνο αποδέχεται τη διαφορά, τη διαφωνία και τους ανταγωνισμούς αλλά και στηρίζονται σε αυτές. Bασίζεται στην υπόθεση ότι υπάρχουν καταπιεστικές σχέσεις εξουσίας στην κοινωνία και ότι θα πρέπει να γίνουν ορατές αυτές οι καταπιεστικές σχέσεις και την οικοδόμηση της δημοκρατίας γύρω από τη διαφορά και τη διαφωνία, οι καταπιεστικές σχέσεις εξουσίας που υπάρχουν στην κοινωνία είναι σε θέση να έρθουν στο προσκήνιο έτσι ώστε να μπορούν να αμφισβητηθούν.

6.    H εναλλακτική πρόταση προβλέπει τη δημοκρατική ανασυγκρότηση την Άμεση Δημοκρατία σε συνδυασμό με τους θεσμούς της έμμεσης και της συμμετοχικής δημοκρατίας. Οι τοπικές πρωτοβουλίες πολιτών με συλλογή υπογραφών, τα δημοψηφίσματα, οι γενικές συνελεύσεις, η ανάκληση αξιωματούχων θεωρούνται προσπάθειες στην κατεύθυνση της ανάπτυξης της άμεσης δημοκρατίας.

Στο τοπικό επίπεδο η συμμετοχική δημοκρατία εφαρμόζεται με διάφορους τρόπους. Η πιο απλή μέθοδος είναι η συγκρότηση και λειτουργία των συμβουλευτικών συμβουλίων γειτονιάς που θεωρητικά είναι ανοιχτά σε όλους τους κατοίκους. Έτσι, δίνεται η δυνατότητα στους «απλούς πολίτες» να λένε τις απόψεις τους για τοπικά δημοτικά ζητήματα. Όσο, όμως, η διαδικασία είναι μόνο συμβουλευτική οι περισσότεροι πολίτες αρνούνται τη συμμετοχή αφού δεν βγαίνει πραγματικό αποτέλεσμα που να αλλάζει θετικά η ζωή τους. Αντιθέτως, μία ευρέως διαδεδομένη πρακτική είναι αυτή του δημοτικού «συμμετοχικού προϋπολογισμού» που ξεκίνησε από την πόλη της Βραζιλίας Πόρτο Αλέγκρε (Λιμάνι της Χαράς, πόλη 1,2 εκατομμυρίων κατοίκων). Η περίπτωση αυτή είναι η ριζοσπαστικοποίηση του «εκδημοκρατισμού της δημοκρατίας». Ο συμμετοχικός προϋπολογισμός ενέπνευσε δεκάδες κινήματα στην Ευρώπη και στην Λατινική Αμερική.

ΓΙΑ ΜΙΑ ΠΡΏΤΗ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΉ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΙΡΑΜΑΤΩΝ ΜΕ ΘΕΣΜΟΥΣ ΑΜΕΣΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΚΕΙΜΕΝΑ:
-Οι ρίζες της δημοκρατικής παράδοσης στη μεσαιωνική Ιταλία http://www.epohi.gr/portal/theoria/16038-oi-rizes-tis-dimokratikis-paradosis-sti-mesaioniki-italia
-ΕΛΒΕΤΙΑ: Καπιταλισμός και «άμεση δημοκρατία» http://www.epohi.gr/portal/theoria/16101-elvetia-kapitalismos-kai-amesi-dimokratia
-ΓΑΛΛΙΑ ΚΑΙ ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Τοπικά δημοψηφίσματα και δημοκρατία

http://www.epohi.gr/portal/theoria/16100-gallia-kai-germania-topika-dimopsifismata-kai-dimokratia

Θανάσης Τσακίρης

Η Ρεπουμπλικανική Αναγέννηση της Δημοκρατίας-Μέρος 3 (του Θανάση Τσακίρη)

Συνέχεια από το προηγούμενο  http://tsakthan.blogspot.gr/2017/07/2.html

                                                                                                                                                                 Οι δύο διακριτές τάσεις του Ρεπουμπλικανισμού

Σύμφωνα με έναν σημαντικό μελετητή της δημοκρατίας και των δημοκρατιών διακρίνουμε δύο θεωρητικά ρεύματα στο ρεπουμπλικανισμό, τον «προστατευτικό» και τον «αναπτυξιακό» ρεπουμπλικανισμό.[1] Ο πρώτος αναφέρεται στον «πολιτικό» («κλασικό») ρεπουμπλικανισμό. Οι θεωρητικοί αυτού του ρεύματος έχουν μια «εργαλειακή» αντίληψη για την  πολιτική. Αντιθέτως, οι θεωρητικοί του «αναπτυξιακού» ρεπουμπλικανισμού τονίζουν την «εγγενή» αξία της πολιτικής συμμετοχής για την ανάπτυξη των πολιτών ως ανθρωπίνων όντων («πολιτικός ουμανιστικός ρεπουμπλικανισμός») κι έτσι την αντιλαμβάνονται ως την αναγκαία πλευρά του «ευ ζην». Ο «προστατευτικός» ρεπουμπλικανισμός στηρίζεται στην αντίληψη του ασταθούς χαρακτήρα της πολιτικής αρετής που υπόκειται συχνά σε διαδικασίες διαφθοράς και παρακμής στο βαθμό που εξαρτάται από την βούληση και δράση μεγάλων κοινωνικών ομάδων συμφερόντων (αριστοκρατία, λαός κλπ). Έτσι οι θεωρητικοί του «προστατευτικού» ρεπουμπλικανισμού προτρέπουν τους πολίτες να συμμετέχουν στην συλλογική λήψη αποφάσεων κυρίως για τη διασφάλιση της ατομικής ελευθερίας τους. 

Μαρσίλιος της Πάδοβα, ο πρώτος εκπρόσωπος του «αναπτυξιακού ρεπουμπλικανισμού»

Ο Μαρσίλιος της Πάδοβα (1275/80-1342) στο έργο του «Ο Υπερασπιστής της Ειρήνης» (1324) είναι ο πρώτος που θα κάνει αναφορά στην «εκλεγμένη κυβέρνηση» και στη «λαϊκή κυριαρχία». Απέναντι στην Παπική αξίωση για απόλυτη εξουσία, ο Μαρσίλιος αντιπαραθέτει την «κοσμική εξουσία» επί της Εκκλησίας τονίζοντας ότι οι νόμοι πρέπει να συντάσσονται από το λαό ή από το μεγαλύτερο μέρος του μέσω της έκφρασης της βούλησής του σε μια συνέλευση. Ο πάπας Ιωάννης ο 22^ος  τον καταδίκασε ως «αιρετικό» και κατέφυγε στη Νυρεμβέργη.

Ο Μαρσίλιος απομακρύνεται από τις απόψεις του Αριστοτέλη και του Θωμά του Ακινάτη υιοθετώντας μια νέα θεώρηση για τη φύση και την πολιτική κοινότητα. Η πολιτική κοινότητα δεν είναι δημιούργημα της φύσης αλλά μια «ανακάλυψη του ανθρώπινου είδους».[2] Οι βασικές θέσεις του Μαρσίλιου ήταν οι εξής:

-          Η πολιτική κοινότητα είναι προϊόν του λόγου και βάση που επιτρέπει στους ανθρώπους να απολαμβάνουν αυτό που κυρίως επιθυμούν, την «ικανοποιητική ζωή».

-           Κάθε μέλος της κοινότητας προσδιορίζεται με βάση τους όρους συνεισφοράς του στην επίτευξη του στόχου του «ευ ζην» και η κυβέρνηση είναι το ενδεδειγμένο μέσο για την επίτευξή του. Αυτή η λειτουργία επιτελείται σωστά όταν η κυβέρνηση κυβερνά για το κοινό όφελος κι όχι για τα συμφέροντα της κλίκας, της φατρίας, της ομάδας ή της «κοινής μάζας» (κατ’ αυτόν οι τεχνίτες, οι αγρότες και οι ενασχολούμενοι με τις εργασίες του χρήματος). Επομένως, κατά την ορολογία του, υπήρχε η «ήπια» διακυβέρνηση και η «νοσηρή» διακυβέρνηση.

-          Το έργο της κυβέρνησης δεν σταματά ποτέ, λόγω των αέναων συγκρούσεων που παρουσιάζονται στην πορεία των ανθρωπίνων υποθέσεων και σχέσεων. Γι’ αυτό «η αποτελεσματική άσκηση του καταναγκασμού είναι ουσιαστική για την ειρήνη και την ευημερία». Η αναζήτηση και διασφάλιση της ειρήνης θα οδηγήσει στη σωστή εγκατάσταση του πολιτεύματος και της ορθής διακυβέρνησης.

-          Υπέρτατος «νομοθέτης» ή πηγή της νόμιμης πολιτικής εξουσίας μέσα στην κοινότητα είναι ο «λαός». Η εξουσία και η ισχύς επιβάλλονται δίκαια, δηλαδή με τη συγκατάθεση των πολιτών.   

Συνεχιζεται...

Θανάσης Τσακίρης

---

[1] Held, David (2007) Μοντέλα Δημοκρατίας. Αθήνα: Εκδ. Πολύτροπον

[2] Για περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Μαρσίλιο της Πάδοβα, βλ. Πεχλιβανίδης Αναστάσιος (2012) Πολιτική κοινότητα στην κοσμική πολιτική θεωρία του Μαρσίλιου της Πάδουας. Ρήξεις και θεμελιώσεις γύρω από τις έννοιες του κράτους και του Πολιτικού στον ύστερο Μεσαίωνα. Διδακτορική Διατριβή στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθήνας, Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης. http://phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/10442/26312

Η Ρεπουμπλικανική Αναγέννηση της Δημοκρατίας-Μέρος 2 (του Θανάση Τσακίρη)

Συνέχεια από προηγούμενο  http://tsakthan.blogspot.gr/2017/07/1.html 


ΠΟΛΕΙΣ-ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ: ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΕΣ ΣΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 

ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ
(Άρρενες οικογενειάρχες, με φορολογητέα ιδιοκτησία, γεννημένοι ή μονίμως διαμένοντες στην πόλη τους)
Διαιρεμένο σε εκλογικές περιφέρειες ή  Contrada
(A)
ΜΕΓΑΛΟ ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ
(Η βασική κυρίαρχη εξουσία έφτανε ως 600 μέλη.
(B)
ΚΕΦΑΛΗ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
(Αξιωματούχοι, γνωστοί ως podestá, με την απόλυτη εξουσία να ενεργούν σε υποθέσεις που σχετίζονται με την εκκλησιαστική και τη δικαστική εξουσία, ορίζονταν από το Συμβούλιο και λογοδοτούσαν σε αυτό)
Μέθοδοι εκλογής ή επιλογής
(Α) Πολίτες με το δικαίωμα ψήφου συνήθως τραβούσαν κλήρο, για να καθορίσουν ποιος θα γινόταν εκλογέας στο Συμβούλιο.
(Β) Τα μέλη του Συμβουλίου συχνά τραβούσαν κλήρο προκειμένου να συγκροτήσουν μια εκλεκτική επιτροπή (5-20 μέλη) που θα όριζε τα κατάλληλα πρόσωπα για την κεφαλή του Συμβουλίου. Τα ονόματα τριών υποψηφίων θα προτείνονταν στο Συμβούλιο που θα είχε τον τελικό λόγο. Ο εκλεγμένος αξιωματούχος που θα έπαιρνε μισθό από την πόλη θα διοριζόταν για θητεία 12 μηνών ενώ μετά δεν θα μπορούσε  να υπηρετήσει άμεσα το Συμβούλιο παρά μόνο με το πέρασμα μιας τριετίας.
Αυτή η κλειστή πολιτική τάξη των podestá είχε, τηρουμένων αναλογιών, τα χαρακτηριστικά των αρχαίων homo politicus, δηλαδή ήταν οι ντόπιοι άνδρες ευγενείς που διοικούσαν την πόλη. Γυναίκες και μέτοικοι ήταν αποκλεισμένοι. Ολοένα και πλήθαιναν οι άνθρωποι από τα μεσαία και κατώτερα στρώματα που διεκδικούσαν την ιδιότητα του πολίτη.
Συχνά η σύγκρουση των πολιτικών φατριών που δρούσαν στο πλαίσιο των podestá είχε σκληρό και αιματηρό χαρακτήρα οδηγώντας στο χάος, κάτι που ανιχνεύουμε στο έργο Ρωμαίος και Ιουλιέττα του Σέξπιρ με τη σκληρή και τραγική αντιπαράθεση των Μοντέγων και των Καπουλέτων.

Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

Γενιές και Νεολαίες - Μέρος 1ο. (του Θανάση Τσακίρη)

Χτες το βράδυ έγινε η ημερίδα «Δικτατορία 50 χρόνια μετά: Η κατασκευή της ιστορικής μνήμης». Διοργανώθηκε από την Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης και  το Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Στα φιλμ που δημιούργησαν φοιτητές και φοιτήτριες διαπιστώσαμε πόσο έχει ανακατασκευαστεί η μνήμη της εποχής εκείνης "από γενιά σε γενιά" με αποτέλεσμα να ακούγονται πλέον πολύ δυνατά και μαζικά απόψεις του τύπου "η χούντα έκανε και κακό και καλό στη χώρα" και μάλιστα και από ψηφοφόρους της αριστεράς. Θα περιμένουμε να δημοσιευτούν τα πρακτικά της ημερίδας για να συζητήσουμε το θέμα με οργανωμένο τρόπο.

Στο μεταξύ την προηγούμενη ημέρα δημοσιεύθηκαν τα αποτελέσματα των φοιτητικών εκλογών σε ΑΕΙ και ΤΕΙ. Σύμφωνα με τον ιστότοπο http://nka.gr/ekloges  τα αποτελέσματα στα ΑΕΙ έχουν ως εξής:

	Ψήφισαν	Εγκυρα	Άκυρα
2017:	42170	40625	1545
2016:	54121	52291	1830

	2017		2016		Μεταβολή
Παράταξη	Ψήφοι	Ποσοστό	Ψήφοι	Ποσοστό	Ψήφοι	Ποσοστό
ΔΑΠ	16291	40,10%	20474	39,15%	-4183	+0.95%
ΠΚΣ	8653	21,30%	10272	19,64%	-1619	+1.66%
ΕΑΑΚ (*)	6081	14,97%	8189	15,66%	-2108	-0.69%
ΠΑΣΠ	4666	11,49%	7309	13,98%	-2643	-2.49%
ΑΛΛΑ ΔΕΞΙΑ	2023	4,98%	2116	4,05%	-93	+0.93%
Λευκά	914	2,25%	1237	2,37%	-323	-0.12%
ΑΛΛΑ ΑΡΙΣΤΕΡΑ	747	1,84%	922	1,76%	-175	+0.08%
Bloco	433	1,07%	415	0,79%	+18	+0.27%
Αγ. Κινήσεις	389	0,96%	487	0,93%	-98	+0.03%
ΔΙΑΦΟΡΟΙ	379	0,93%	834	1,59%	-455	-0.66%
Πορεία	49	0,12%	36	0,07%	+13	+0.05%

Όμως, η σύγκριση των αριθμών, ειδικά της αποχής, είναι σαφής δείκτης της ραγδαίας κοινωνικής μεταβολής που λαμβάνει χώρα μέσα στα όρια μιάς μόνο γενιάς, Αν συγκρίνουμε δε τα αντίστοιχα αποτελέσματα των φοιτητικών εκλογών 1974-1975 βρισκόμαστε μπροστά σε μια εντελώς "άλλη χώρα". [1]

Συνεχίζεται...

Θανάσης Τσακίρης

---

[1] Βαγγέλης Καραμανωλάκης, (2016) «Ανώτατη εκπαίδευση: η επόμενη μέρα» στο Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Ηλίας Νικολακόπουλος, Τάσος Σακελλαρόπουλος (επιμ.) Η μεταπολίτευση '74-'75: Στιγμές μιας μετάβασης. Αθήνα: Εκδ. Θεμέλιο