Άμεση δράση 6 (του Θανάση Τσακίρη)

Προηγούμενα http://tsakthan.blogspot.gr/2018/03/5.html

Το φαινόμενο των τελευταίων χρόνων είναι η συμβολή του διαδικτύου και ειδικότερα, πιο πρόσφατα, των λεγόμενων social media στην αναδιαμόρφωση των μορφών και του περιεχομένου της πολιτικής και της κοινωνικής δράσης. Η «ψηφιακή δημοκρατία» ορίζεται ως η χρήση των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ICT) και της διαμεσολαβούμενης από ηλεκτρονικούς υπολογιστές επικοινωνίας (CMC) σε όλα τα είδη των μέσων (π.χ. διαδίκτυο, διαδραστική μετάδοση και ψηφιακή τηλεφωνία) (Hague & Loader,1999) με στόχο την ενίσχυση της Πολιτικής ή της συμμετοχής των πολιτών στην δημοκρατική επικοινωνία (Hacker and van Dijk, 2000). Αμφιβητήσεις αυτής της αισιόδοξης και τεχνολογο-ντετερμινιστικής άποψης υπάρχουν πολλές και εστιάζονται στον απλό συλλογισμό ότι δεν αρκεί μια τεχνολογική εξέλιξη των μέσων επικοινωνίας όσο εντυπωσιακή και αν είναι αυτή για να εντάξει στην Πολιτική μέχρι πρότινος αποκλεισμένες μάζες ή ομάδες πολιτών (Matthew Hindman 2009). Το «ψηφιακό χάσμα» ορίζεται ως η ελάχιστη ή μηδαμινή πρόσβαση και συμμετοχή σε ψηφιακά μέσα και διαδίκτυο των μη προνομιούχων κοινωνικών στρωμάτων (Norris, 2001). Παρ’ ότι τα χάσματα έχουν πρόσφατα γεφυρωθεί με τη μαζική χρήση Η/Υ και διαδικτύου στην εκπαίδευση και την αύξηση της πρόσβασης για πολλές αποκλεισμένες ομάδες, παραμένουν έντονες ανισότητες ως προς τη φυλή, την ηλικία και την εκπαίδευση. Άλλοι θεωρούν ότι με τη «μεταφορά» των παραδοσιακών τρόπων άσκησης Πολιτικής στο διαδίκτυο και τη λογική “business as usual” το διαδίκτυο δεν μπορεί να γίνει κατανοητό από τα στρώματα αυτά ως πεδίο στο οποίο θα παρεμβαίνουν για να την επηρεάσουν. Επίσης η εισβολή της αγοράς στο χώρο των Η/Υ και ιδίως του διαδικτύου συνεπάγεται την κυριαρχία του μεγάλου κεφαλαίου με την εμπορευματοποίηση του χώρου. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι τα ακροατήρια των μέσων κατακερματίζονται σε εκατομμύρια ομάδες με αποτέλεσμα την μείωση έως εξαφάνιση των πολιτικών και άλλων γενικών διαμεσολαβητών ομάδων συμφερόντων οδηγώντας στην γενική αύξηση των καταστάσεων πόλωσης («κυβερνο-απαρτχάιντ» ή «κυβερνο-βαλκανιοποίηση»). Σημεία προβληματισμού και σκεπτικισμού είναι η ικανότητα των δημοκρατικών δυνάμεων να διαχέουν πληροφόρηση στο διαδίκτυο, η ικανότητα του διαδικτύου να ενώσει ανθρώπους από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα και το μέλλον του διαδικτύου σε ένα ολοένα και πιο καθαρό καπιταλιστικό σύστημα που προωθείται με την πολιτική της νεοφιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης (Papacharissi, 2010). Απέναντι στους δυστοπικούς αυτούς λόγους αντιπαρατίθεται μια γραμμή έρευνας που υποστηρίζει ότι η «αποδιαμεσολάβηση» δεν είναι υποχρεωτικά αρνητικό φαινόμενο καθώς καθιστά πολύ πιο εύκολη μέσω του διαδικτύου την δημιουργία πιο ευέλικτων οργανωτικά ομάδων εξουδετερώνοντας σε μεγάλο βαθμό τις πολιτικές ελίτ και τη χειραγώγηση των πολιτών από αυτές. Οι κριτικοί αυτοί φέρουν τα σημαντικά παραδείγματα του κινήματος των Ζαπατίστας και τη μάχη του Seattle που είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή της συνεδρίασης του Παγκόσμιο Οργανισμού Εμπορίου το 1999. Τέλος, υπήρξαν και μελέτες που έδειξαν πως το διαδίκτυο προσφέρει πολύ περισσότερες πολιτικές γνώσεις και πληροφορίες στους ήδη πολιτικά κινητοποιημένους πολίτες.

Ο ψηφιακός ακτιβισμός εμφανίστηκε ταυτόχρονα με την καθιέρωση των Η/Υ και την δικτύωσή τους και ορίζεται ως «η χρήση από τους ακτιβιστές των κινημάτων βάσης των ψηφιακών τεχνολογιών για εκστρατείες πολιτικής και κοινωνικής αλλαγής».[1] Οι παλιότερες εκτός διαδικτύου (off-line) βασικές μορφές δράσης των ακτιβιστών που περιγάψαμε παραπάνω ήταν μέρος του ρεπερτορίου δράσης για πολλές δεκαετίες προτού εφευρεθούν το διαδίκτυο, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το κινητό τηλέφωνο και τα κοινωνικά μέσα. Έτσι, νέα ερωτήματα τίθενται στον ερευνητικό και τον δημόσιο διάλογο:

• Tο Διαδίκτυο ως πολύπλοκο αλληλοδιαδραστικό μέσο επικοινωνίας επικοινωνίας πολλών με πολλούς το καθιστά ένα πολύ πιο ριζοσπαστικό μέσο σε σχέση με τα παλιότερα;.
• Πώς οι ίδιες οι ομάδες πίεσης, συμφερόντων και κοινωνικά κινήματα αντιλαμβάνονται την παρέμβασή τους σε σχέση με το διαδίκτυο και πώς (δι)αντιδρούν;
• Όσον αφορά κοινωνικά μέσα όπως μια σελίδα στο Facebook αυτή ανταποκρίνεται στο επίπεδο δέσμευσης των εμφανιζόμενων ως μελών της ως προς τον κοινωνικό-πολιτικό σκοπό της, ή μήπως, αντίθετα η ευκολία δήλωσης δέσμευσης στο σκοπό online δεν ανταποκρίνεται στο ίδιο επίπεδο αφοσίωσης στον ίδιο σκοπό στην πραγματική ζωή;

Παρ’ ότι τα ερωτήματα αυτά δεν είναι εύκολο να απαντηθούν συναντάμε ορισμένες σκέψεις στην την πρώιμη βιβλιογραφία. Αρχικά διατυπώνθηκε η άποψη περί «υβριδοποίησης» καθώς συντελούνται μια σειρά από διεργασίες:

-Στα πολιτικά κόμματα παρατηρείται σύγκλιση με όρους σκοπών και στόχων, κοινωνικής βάσης υποστήριξης, τακτικών και επίδρασης στη χάραξη ή/και εφαρμογή πολιτικής

-Όσον αφορά τα κοινωνικά κινήματα αυτά ενσωματώνονται συχνά στους θεσμούς διαμόρφωσης πολιτικής (π.χ. εργατικά συνδικάτα και εσχάτως μεγάλο μέρος των οικολογικών οργανώσεων)

-Οι ομάδες συμφερόντων, που δεν χρησιμοποιούσαν τέτοιες μορφές αγώνα, καλούν τα μέλη τους σε κινητοποιήσεις κοινωνικο-κινηματικού χαρακτήρα αλλά απευθύνονται και σε ευρύτερο κοινό (π.χ. ΕΣΕΕ και ΓΣΕΒΕΕ στις κινητοποιήσεις για την οικονομική πολιτική και το ασφαλιστικό)

-Τα πολιτικά κόμματα, με τη σειρά τους, δεν μπορούν να διατηρήσουν τη συνοχή τους ως κόμματα του κράτους και της διαχείρισής του και χάνουν την παλιότερη στενή επαφή με την κοινωνική βάση τους. Η βάση των κομμάτων κινητοποιείται ολοένα και συχνότερα εναντίον των πολιτικών που εφαρμόζονται από τα κρατικά-κομματικά επιτελεία της κυβέρνησης. Δεν μπορούμε να τραβήξουμε απόλυτες διαχωριστικές γραμμές στο επίπεδο της θεωρίας και της έρευνας ανάμεσα σε κόμμα-ομάδα συμφερόντων-κοινωνικό κίνημα και χρειάζεται να μελετάμε τις αλληλεπιδράσεις τους και να λαμβάνουμε υπόψη την οικονομική συγκυρία, το νομικό πλαίσιο αλλά και την πολιτική κουλτούρα του συγκεκριμένου κάθε φορά κοινωνικού σχηματισμού μαζί με το διεθνές γίγνεσθαι.

Συνεχίζεται...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

---

[1] Βλ. http://www.slideshare.net/MaryCJoyce/digital-activism-power-how-to-change-the-world?src=related_normal&rel=1510325 .

- Barry N. Hague and Brian D.Loader, eds. (1999 ) Digital Democracy: Discourse and Decision Making in the Information Age. New York: Routledge
- Kenneth L. Hacker and Jan A G M van Dijk ((eds) (2001) Digital Democracy: Issues of Theory and Practice, 
Thousand Oaks CA: Sage
- Matthew Hindman (2009) The Myth of Digital Democracy, Princeton , NJ: Princeton University Press
- Pippa Norris (2001) Digital Divide: Civic Engagement, Information Poverty, and the Internet Worldwide, Cambridge :Cambridge University Press

Άμεση δράση 4 (του Θανάση Τσακίρη)

Προηγούμενα http://tsakthan.blogspot.gr/2018/03/3_6.html

Τα νέα εργατικά σωματεία και τα νέα οργανωτικά μορφώματα (επιτροπές εναντίον του μνημονίου, ενώσεις μεταναστών κ.ά.) πολύ συχνά καταφεύγουν στη λογική της πολιτικής ανυπακοής χρησιμοποιώντας τρόπους δράσης όπως η κατάληψη χώρων και κτιρίων,  οι καθιστικές διαμαρτυρίες,  η μακρόχρονη μαζική απεργία πείνας κλπ.  Σε συγκυρία οικονομικής κρίσεις, σωματεία ιδιωτικών ταχυδρομικών εταιρειών, καταστημάτων ταχείας εστίασης, μαγείρων και σερβιτόρων, νέων τηλεπικοινωνιακών εταιρειών, call-centers, βιβλιοπωλείων κ.ά. εκτός από τη χρήση του όπλου της απεργίας και των στάσεων εργασίας, καταφεύγουν συχνά σε αποκλεισμούς δρόμων και καταστημάτων, καταλήψεις και καθιστικές διαμαρτυρίες προκειμένου να πιέσουν τους εργοδότες τόσο στο δημόσιο τομέα (π.χ. εργαζόμενοι προγραμμάτων stage, συμβασιούχοι) όσο και στον ιδιωτικό τομέα. 

Πώς οργανώνονται τα νέα σωματεία; Ένας νέος τρόπος οργάνωσης των επισφαλώς εργαζομένων είναι η δημιουργία «συνελεύσεων βάσης» και η συγκρότηση «νέων σωματείων» καθώς συχνά τα παραδοσιακά συνδικάτα των μισθωτών με μόνιμη απασχόληση δεν εγγράφουν τους νέους εργαζόμενους στη δύναμή τους με το αιτιολογικό ότι δεν υπάγονται στον ίδιο εργοδότη αλλά σε εργολάβους-εργοδότες ή σε ιδιωτικά γραφεία εργασίας. Ένα παράδειγμα «συνέλευσης βάσης» που έχει πλέον εξελιχθεί σε νέου τύπου σύλλογο είναι η «Πρωτοβουλία Μεταφραστών-Επιμελητών» που ονομάζεται, νόμιμα πλέον, «Σύλλογος  Μεταφραστών – Επιμελητών – Διορθωτών (ΣΜΕΔ).» Λόγω της χωρικής διασποράς των υποψήφιων μελών του ο Σύλλογος δημιούργησε μια ιστοσελίδα με αυτόματη ενημέρωση των μελών μέσω των ηλεκτρονικών διευθύνσεων για τις διαδικασίες κατάρτισης του καταστατικού του Συλλόγου στις οποίες παρενέβαιναν αποστέλλοντας προς συζήτηση προτάσεις και εναλλακτικά σχέδια.  Στο χώρο των μισθωτών, όλος αυτός o κόσμος δεν καλύπτεται από την επίσημη συνδικαλιστική εκπροσώπηση και με αυτοοργάνωση δημιουργεί νέα σωματεία (π.χ. χώρος τηλεπικοινωνιών, πληροφορική, τράπεζες και χρηματοπιστωτικές εταιρείες, δηλαδή σε σχετικά νέους οικονομικούς κλάδους).

Μια ενδιαφέρουσα για τα ελληνικά δεδομένα κινητοποίηση ήταν η συγκρότηση και δράση επιτροπών ανέργων (π.χ. Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο Κρήτης, Χανιά κ.α.), καθώς δεν έχει υπάρξει κίνημα ανέργων στην Ελλάδα ως τώρα. Οργανώνουν ανεξάρτητες ενέργειες συμβολικού και μαζικού χαρακτήρα όπως η συγκέντρωση έξω από το παράρτημα του ΟΑΕΔ στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και οι παρεμβάσεις για τα εισιτήρια στις αστικές συγκοινωνίες. 

Σημαντική εκδήλωση διαμαρτυρίας ήταν η απεργία πείνας 300 μεταναστών που ταξίδεψαν από τα Χανιά στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη το πρώτο δίμηνο του 2011. Επρόκειτο για την μαζικότερη απεργία πείνας στην ευρωπαϊκή ιστορία. Κύριος οργανωτής ήταν το «Φόρουμ Μεταναστών Κρήτης» σε συνεργασία με την «Επιτροπή Αλληλεγγύης»  και οι απεργοί πείνας απαιτούσαν από το κράτος να σταματήσει να τους αντιμετωπίζει ως «παράνομους μετανάστες» και να τους χορηγήσει στάτους μόνιμου κατοίκου καθώς οι περισσότεροι εργάζονταν στην Ελλάδα πάνω από 6 χρόνια. Η δραματική αυτή απεργία έληξε μετά από 34 ημέρες έντασης μεταξύ από τη μια πλευρά του κράτους και των κυρίαρχων πολιτικών κομμάτων συνεπικουρούμενων από το μεγαλύτερο μέρος των έντυπων και, κυρίως, των ραδιοτηλεοπτικών ΜΜΕ και από την άλλη των μεταναστευτικών και αντιρατσιστικών οργανώσεων.

Τέλος, σημαντική είναι η κινητοποίηση στη βάση της πολιτικής ανυπακοής του κινήματος άρνησης πληρωμής τελών διοδίων και εισιτηρίων αστικής συγκοινωνίας. Το κίνημα «Δεν Πληρώνω, Δεν Πληρώνω» περιλαμβάνει πλήθος ενεργών οργανώσεων και ομάδων ακτιβιστών αλλά και πολιτών που παίρνουν μέρος ευκαιριακά με αφορμή το επίμαχο θέμα. 

Οι ομάδες αυτές συντονίζουν τις προσπάθειές τους μέσω επιτροπών που είναι ανοιχτές σε κάθε πολίτη που ενδιαφέρεται για συμμετοχή στις κινητοποιήσεις. Το κίνημα στηρίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στο διαδίκτυο παρέχοντας πληροφορίες και υλικό (εφημερίδες, φέιγ-βολάν, φυλλάδια, ανακοινώσεις και δελτία τύπου των τοπικών επιτροπών και του συντονιστικού οργάνου) σε κάθε ενδιαφερόμενο καθώς και νομικές οδηγίες για χρήση στη στιγμή της αντιμετώπισής τους από τις κρατικές και ιδιωτικές κατασταλτικές αρχές (ελεγκτές, τροχαία, αστυνομία) και, τέλος, για την αμφίδρομη έκφραση απόψεων και προτάσεων (chatrooms, βιβλία επισκεπτών). Το ίδιο υλικό σε έντυπη μορφή μοιράζεται στους σταθμούς του μετρό και στα λεωφορεία καθώς και στους σταθμούς διοδίων, όπου τα μέλη του κινήματος «σηκώνουν τις μπάρες» για την δωρεάν διέλευση των οχημάτων και μπλοκάρουν τα μηχανήματα ακύρωσης εισιτηρίων. Η στρατηγική και τακτική του κινήματος «Δεν Πληρώνω-Δεν Πληρώνω» για την επίτευξης μιας προσωρινής νίκης σε ένα από τα μέτωπα που έχει ανοίξει φαίνεται να αποδίδει, αν συσχετίσουμε την ανακοίνωση της κυβέρνησης ότι θα μειώσει τις τιμές διοδίων σε υπό κατασκευή τμήματα των εθνικών οδών με τη μαζικοποίηση των κινητοποιήσεων.[1] 

---

[1] Βλ.  Tsakiris Athanasios & Aranitou Valia (2011), ο.π.

Συνεχίζεται...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

Άμεση δράση 3 (του Θανάση Τσακίρη)

Προηγούμενα http://tsakthan.blogspot.gr/2018/03/2_5.html

Τα κινήματα μπορεί να στοχεύουν σε συγκεκριμένα πρόσωπα, ομάδες ή επιχειρηματικές ή κρατικές οργανώσεις  που συμβολίζουν την κύρια πηγή αυτής της επίθεσης (π.χ τράπεζες πρόσφατα λόγω κρίσης δέχθηκαν μαζικές συμβολικές επιθέσεις). Στα παραδείγματα μη βίαιης άμεσης δράσης συγκαταλέγονται οι απεργίες, οι καταλήψεις χώρων εργασίας ή/και η αυτοδιαχείριση της επιχείρησης, οι καθιστικές διαμαρτυρίες, ορισμένες μορφές σαμποτάζ, οι μαζικές εκδηλώσεις πολλαπλών μορφών που περιλαμβάνουν συναυλίες, θέατρο δρόμου, και άλλα χάπενινγκ. Άμεση δράση είναι και η κινητοποίηση, αυθόρμητη ή οργανωμένη, των ανθρώπων  που για να λύσουν συλλογικά ένα κοινωνικό πρόβλημα δεν περιμένουν την συχνά δυσκίνητη κρατική μηχανή ή τις μεγάλες εταιρείες να κινηθούν π.χ. ομάδες αντιμετώπισης των καταστροφικών συνεπειών του τυφώνα Κατρίνα στις ΗΠΑ.

Η πολιτική ανυπακοή είναι η ενεργή και δημοσίως διακηρυγμένη άρνηση υπακοής σε νόμους και διαταγές μιας κυβέρνησης ή κατοχικής δύναμης. Η ειδοποιός διαφορά με την «άμεση δράση» είναι η αποδοχή από τον ακτιβιστή του ενδεχόμενου της σύλληψης και της καταδίκης του, ενώ οι ακτιβιστές που χρησιμοποιούν την «άμεση δράση» συχνά προσπαθούν να αποφύγουν τις νομικές συνέπειες (Tsakiris, A. and Aranitou, V., 2011. ‘Can’t pay? Don’t pay!: Civil Disobedience Movements and Social Protest in Greece during the Memorandum Era, paper presented at the 16thAlternative Futures and Popular Protest Conference, Manchester, 18–20 April.).

Οι ομάδες που οργανώνονται στη λογική της άμεσης δράσης είναι αυτόνομες. Προωθούν τον οριζόντιο συντονισμό με τις συγγενικές τους ομάδες από πλευράς στόχων και στην πιο οργανωμένη τους μορφή καταλήγουν σε συγκρότησης μιας χαλαρής δομικά συνομοσπονδίας με «συσπειρώσεις» βάσης που συντονίζονται και οργανώνονται με μη ιεραρχικές δομές. Η συνεργασία τους μπορεί να καταστεί μόνιμη αλλά συχνά γίνεται επί τούτου για συγκεκριμένο στόχο ή ενέργεια. Το κοινό στοιχείο μπορεί να είναι ένας κοινός στόχος (π.χ. μπλοκάρισμα αντιπεριβαλλοντικών έργων), μια κοινή κοσμοαντίληψη (π.χ. οικολογία), κοινή καταγωγή (π.χ. Ένωση Αφρικανών Γυναικών).   

Το «Συντονιστικό Όργανο» είναι η συνένωση των συσπειρώσεων και των ομάδων άμεσης δράσης σε ένα συμβούλιο όπου συμμετέχουν ισότιμα με έναν εκπρόσωπό της καθεμιά. Συνήθως τα συντονιστικά όργανα είναι προσωρινά σώματα που συγκροτούνται αποκλειστικά για ένα σκοπό (π.χ. Συντονιστική Επιτροπή  Φορέων & Κατοίκων Β.Α. Αττικής[1] ) ή για μία εκδήλωση (πχ  διενέργεια συνεδρίου επιστημονικών και οικολογικών οργανώσεων). 

Συνεχίζεται...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

---

[1] http://diodiastop.blogspot.com 

Άμεση δράση 2 (του Θανάση Τσακίρη)

Προηγούμενα http://tsakthan.blogspot.gr/2018/02/1_28.html 

  

Άμεση δεν είναι μόνο η αδιαμεσολάβητη δράση αλλά και αυτή που εκδηλώνεται σε πολύ σύντομο διάστημα από τον εντοπισμό ενός κοινωνικού προβλήματος ή μια επίθεση από το κράτος ή τον εργοδότη εναντίον μιας κοινωνικής ομάδας ή μιας ομάδας εργαζομένων. Η υποχώρηση του κράτους από τομείς της κοινωνικής και πολιτικής δραστηριότητας μετά τη δεκαετία του 1970 ώθησε εργαζόμενους σε χρήση νέων μορφών άμεσης δράσης. Η κατίσχυση της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, η τεχνολογική ανεργία και η παγκοσμιοποίηση προκάλεσαν μαζικές αντιδράσεις. Η μαζική ανεργία και εργασιακή επισφάλεια περιθωριοποιούν εργαζόμενους και μέλη τα «μεσαίας τάξης» ενώ οι ιδιοκτήτες-μέτοχοι και οι διευθυντές των επιχειρήσεων πλουτίζουν σε βάρος τους. 

Τα εργατικά συνδικάτα προσκολλημένα στην στρατηγική της συνδιοίκησης δεν είδαν ότι οι πολιτικές ευκαιρίες για θεσμική δράση είναι ελάχιστες και ώθησαν στην άμεση δράση ως κύρια μορφή απάντησης. Οι σύνθετοι μηχανισμοί ριζοσπαστικοποίησης και άμεσης δράσης είναι συνάρτηση του κοινωνικο-ιστορικού πλαισίου κάθε χώρας. Οι κοινωνικοί δρώντες εκτιμούν το άνοιγμα ή το κλείσιμο των πολιτικών ευκαιριών που είναι διαθέσιμες και διαμορφώνουν τα περιθώρια και τα ρεπερτόρια δράσης. Η δημιουργία συνθηκών εκδημοκρατισμού συμβάλλει στη εξισορρόπηση των μορφών άμεσης δράσης καθιστώντας τες διαδικασίες ρουτίνας και δίνει τη δυνατότητα σε ποικίλες κοινωνικές ομάδες να χρησιμοποιήσουν μορφές όπως η διαδήλωση και η πορεία στους δρόμους της πόλης και η μαζική συγκέντρωση/κατάληψη χώρων παραγωγής πολιτικής.

Συχνά, η άμεση δράση δεν αφορά την πίεση για αλλαγή κρατικής πολιτικής ή της κοινής γνώμης αλλά την άμεση αλλαγή του περιβάλλοντος των μελών του κινήματος και αυτή θεωρείται η φιλοσοφία του νέου κύματος των κινημάτων. Oυσιαστικά οι άνθρωποι όταν αντιμετωπίζουν δομές άδικης εξουσίας δρουν ως εάν είναι ήδη ελεύθεροι.

Συνεχίζεται...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ

Άμεση δράση 1 (του Θανάση Τσακίρη)

Στη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο καταφεύγουν στην «άμεση δράση» για να καταστεί ορατή η διεκδίκηση λύσεων από τις Αρχές στα κοινωνικά  προβλήματα που αποτελούν τη βάση της διαμαρτυρίας. «Άμεση δράση» είναι η αδιαμεσολάβητη δράση ατόμων, οργανώσεων ακόμη και κυβερνήσεων για την επίτευξη πολιτικών, οικονομικών ή κοινωνικών στόχων έξω από τους συνηθισμένους κοινωνικούς και πολιτικούς διαύλους. Η άμεση δράση ως θεωρία και μέθοδος δεν είναι καινούργια. Ορισμένες εργατικές ομάδες ήδη από τα τέλη του 19^ου αιώνα στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική υιοθετούσαν την άμεση δράση εναντίον των εργοδοτών και του κράτους χωρίς την παρέμβαση ενδιάμεσων πολιτικών οργανώσεων ή «αναποτελεσματικών» θεσμών (διαιτησία, συλλογική διαπραγμάτευση, συλλογικές συμβάσεις εργασίας). Μόνο ενεργώντας ως τάξη, θα μπορούσαν να ασκήσουν πίεση στους θεσμούς. 

Η δύναμη της άμεσης δράσης είναι συνάρτηση της συγκρουσιακότητάς της ή της έκτασης της παραβίασης της συνηθισμένης διαδικασίας επίλυσης πολιτικών συγκρούσεων. Αυτές τις μορφές αγώνα χρησιμοποιούν ακόμη αναγνωρισμένος από το πολιτικό σύστημα φορείς για τη διεκδίκηση αιτημάτων. Όμως, οι βραχυπρόθεσμα επιτευχθείσες πολιτικές και κοινωνικές αλλαγές είναι  αποτελεσματικές όταν συνδυάζονται οι νέοι πολιτικοί και κοινωνικοί δρώντες με καινοτόμες μορφές διατύπωσης και διεκδίκησης αιτημάτων. Μεγάλα κοινωνικά κινήματα, όπως της καθολικής ψήφου, των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων ή του περιβάλλοντος προσέφυγαν σε μορφές άμεσης δράσης, όπως η απεργία, η γενική απεργία, το μποϊκοτάζ, και το σαμποτάζ, ενώ και οι άμεσες μεταρρυθμίσεις θεωρούνται βήματα προς την κατάργηση του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής. Οι δραστηριότητες σε αυτό το πλαίσιο( βίαιες και μη βίαιες) στοχεύουν πρόσωπα, ομάδες, θεσμούς που θεωρούνται επιθετικές προς τους δρώντες που χρησιμοποιούν μορφές άμεσης δράσης  Στην εποχή του βιομηχανικού καπιταλισμού η άμεση δράση υιοθετείτο κυρίως από ριζοσπάστες συνδικαλιστές και αναρχοσυνδικαλιστές, όπως οι Βιομηχανικοί Εργάτες του Κόσμου (IWW) στη Βόρεια Αμερική που σε προκήρυξή τους το 1910 πρωτοχρησιμοποίησαν τον όρο. 

Συνεχίζεται...

ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ