Το σινεμά της Σενεγάλης (2ο μέρος)


Κατά τη δεκαετία του 1970 η βιομηχανία του σινεμά αναπτύχθηκε αρκετά. Ο Sembène κάνει μια ταινία στη γλώσσα της κοινότητας Diola και σε γαλλικά με τίτλο Emitaï το 1971. Η ιστορια της ταινίας διαδραματίζεται στο τέλος του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου, με την κυβέρνηση Vichy να στρατολογεί άντρες από τις αποικίες της Γαλλίας. Μια εξέγερση ξεσπά στο χωριό Diola, όπου οι γυναίκες κρύβουν την συγκομιδή των καλλιεργειών ρυζιού και δεν αποδίδουν το γαλλικό φόρο. Η αντίσταση ξεδιπλώνεται στο χωριό ταυτόχρονα με τις αντιμαχόμενες μάχες στη μητροπολιτική Γαλλία. Όταν απελευθερώνεται η μητρόπολη, οι κάτοικοι της Diola βλέπουντα πορτρέτα του Charles de Gaulle να αντικαθιστούν αυτές του Στρατάρχη Πεταίν του φιλογερμανικού καθεστώς του Vichy, αλλά οι συνθήκες του χωριού παραμένουν αμετάβλητες. Η ταινία λογοκρίθηκε επί πέντε χρόνια στη γαλλόφωνη Αφρική.




Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ο σκηνοθέτης Djibril Diop Mambéty θα κυκλοφορήσει μια σειρά από ταινίες με βαθιά κοινωνική σημασία. Ήταν Σενεγαλέζος σκηνοθέτης, ηθοποιός, ρήτορας, συνθέτης και ποιητής. Αν και έκανε μόνο δύο ταινίες μεγάλου μήκους και πέντε ταινίες μικρού μήκους, απέκτησε διεθνή αναγνώριση για την πρωτότυπη και πειραματική κινηματογραφική τους τεχνική και για το μη γραμμικό, ασυνήθιστο αφηγηματικό ύφος. Γεννημένος σε μια μουσουλμανική οικογένεια κοντά στο Ντακάρ, πρωτεύουσα της Σενεγάλης, ο Mambéty ήταν Wolof. Πέθανε το 1998 από καρκίνο του πνεύμονα σε νοσοκομείο του Παρισιού. Όπως πολλοί από τους συγχρόνους του, ο Djibril Diop Mambéty χρησιμοποιεί το σινεμά για να σχολιάσει τις πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες στην Αφρική, όπως κι οι Sembène. Οι ταινίες του ήταν αντισυμβατικές, σουρεαλιστικές, με γρήγορο ρυθμό, με αφηγήσεις κοινωνικού ρεαλισμού. Ασχολούνται με την πολυπλοκότητα και τις αντιφάσεις της αναπτυσσόμενης κοινωνίας της Σενεγάλης και δείχνουν την «υβριδική»  εικόνα της. Η παλαιότερη ταινία του Djibril Diop Mambéty ήταν το μικρού μήκος φιλμ τίτλο Contras' City (1968), που τονίζει τις αντιθέσεις του κοσμοπολιτισμού της μπαρόκ αρχιτεκτονικής του Ντακάρ με  τις φτωχές περιοχές.




Το 1970 κυκλοφόρησε την ταινία Badou Boy μια κυνική εικόνα της πρωτεύουσας της Σενεγάλης, η οποία απεικονίζει έναν αντισυμβατικό τύπο εναντίον ενός αστυνομικό-καρικατούρα ο οποίος κυνηγά τον πρωταγωνιστή σε απίστευτες κωμικές  καταστάσεις. H ταινία του Touki Bouki (1973), τεχνικώς καλύτερη και πλούσια σε συμβολισμούς είναι η πρώτη μήκους κινηματογραφική ταινία του έλαβε το Διεθνές Βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών και κέρδισε το Ειδικό Βραβείο της Κριτικής Επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μόσχας, κερδίζοντας διεθνή προσοχή και αναγνώριση. Παρά την επιτυχία της ταινίας, πέρασαν είκοσι χρόνια για να κάνει ο Mambéty άλλη ταινία μεγάλου μήκους. Κατά τη διάρκεια αυτού του διαλείμματος έκανε το 1989 μια ταινία μικρού μήκους, Parlons Grandmère (Ας μιλήσουμε για τη γιαγιά).





Οι Ύαινες  (1992), η δεύτερη και τελευταία ταινία μεγάλου μήκους του Mambéty, ήταν μια προσαρμογή του θεατρικού έργου Η επίσκεψη του Friedrich Dürrenmatt και θεωρήθηκε ως συνέχιση του Touki Bouki.  Πρόκειται για μια ιστορία έρωτα και εκδίκησης και παράλληλα για κριτική του νεοαποικιοκρατία και του καταναλωτισμού. Προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 1992. Πριν τον θάνατό του, ο σκηνοθέτης εργάστηκε για μια τριλογία μικρού μήκους με τίτλο Contes des Petites Gens (Παραμύθια των μικρών ανθρώπων). Η πρώτη από τις τρεις ταινίες ήταν ο Le Franc (1994). Η δεύτερη ταινία της σειράς La Petite Vendeuse de Soleil (Η μικρή πωλήτρια της λιακάδας) έκανε πρεμιέρα μετά το θάνατο το 1999.  Mambéty For Ever ήταν ο τίτλος του ντοκιμαντέρ που γυρίστηκε το 2008 στη μνήμη του



Η Safi Faye  ενθαρρύνθηκε από το Γαλλο εθνολόγο και σκηνοθέτη Jean Rouch να χρησιμοποιήσει την παραγωγή ταινιών ως εθνογραφική εργαλείο και την έπεισε να ακολουθήσει σπουδές στην παραγωγή ταινιών. Σπούδασε εθνολογία στην École pratique des Hautes Études και στη συνέχεια στο Film School Lumière και για να μαζέψει λεφτά δούλεψε ως μοντέλο.Το 1979 πήρε το διδακτορικό δίπλωμα στην εθνολογία από το Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Η πρώτη ταινία της Faye ήταν μια μικρού μήκους ταινία του 1972 με τίτλο La Passante (Ή περαστική) στην οποία πρωταγωνιστούσε , που είχε να κάνει με τις εμπειρίες της ως ξένη γυναίκα στο Παρίσι.  Η κάμερα ακολουθεί μια γυναίκα που περπατά σε ένα δρόμο παρατηρώντας τις αντιδράσεις των ανδρών γύρω από το ξενοδοχείο. Η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους της Faye ήταν η Kaddu Beykat (Η φωνή του αγρότη)  και έγινε γνωστή διεθνώς ως Επιστολή από το χωριό μου. Έλαβε οικονομική υποστήριξη για την ταινία από το γαλλικό Υπουργείο Συνεργασίας. Η ταινία κυκλοφόρησε το 1975 ήταν η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους που έγινε από γυναίκα από την Υποσαχαρια Αφρική και διανεμήθηκε εμπορικά. Μολονότι είχε πια αποκτήσει διεθνή αναγνώριση, η ταινία της απαγορεύτηκε στη Σενεγάλη. Το 1976 κέρδισε το βραβείο FIPRESCI από τη Διεθνή Ομοσπονδία Κριτικών Κινηματογράφου. Με το ντοκιμαντέρ της Selbe: Μια από τις πολλές (1983) η Faye ακολουθεί μια γυναίκα ηλικίας 39 ετών που ονομάζεται Sélbe, η οποία εργάζεται για να υποστηρίξει τα οκτώ παιδιά της, αφού ο σύζυγός της εγκατέλειψε το χωριό τους για να αναζητήσει εργασία. Η Selbé συνομιλεί τακτικά με τη Faye, η οποία παραμένει εκτός οθόνης, και περιγράφει τη σχέση της με τον σύζυγό της και την καθημερινή ζωή στο χωριό. Η Faye συνέχισε να σκηνοθετεί  κατά τη δεκαετία του 1980 με την ταινία  Man Sa Yay το 1980 για τη ζωή ενός μετανάστη στη Γερμανία και Les Ames au soleil το 1981 για τις τεράστιες δυσκολίες των Αφρικανών γυναικών σε περιόδους ξηρασίας και κρίσεων υγείας. Παρά το γεγονός ότι συνέχισε να  κάνει ταινίες στη δεκαετία του 1980, όπως  Racines noires (Μαύρες Ρίζες, 1985) και Elsie Haas, femme peintre et Cineaste d'Αϊτή (1985) και Tesito (1989), συχνά λόγω της θεματολογίας που προκαλούσε την επικρατούσα άποψη, οι ταινίες της είναι πιο γνωστές  στην Ευρώπη από ό, τι στην πατρίδα της γιατί σπάνια προβάλλονται στην Αφρική.





Επίσης, στη δεκαετία του 1970, o Ben Diogaye Bèye, αρχικά δημοσιογράφος και ραδιοφωνικός παραγωγός,  ξεκίνησε στον κινηματογράφο ως βοηθός σκηνοθέτης με τον Djibril Diop Mambéty, τον Momar Thiam και τον Axel Lohman.  Σκηνοθέτησε μια σειρά ταινιών μικρού μήκους στη Σενεγάλη. Η πρώτη μικρού μήκους ταινία του ήταν το Les Princes Noirs de Saint Germain-des-Près, που κυκλοφόρησε το 1972, είναι η  πιο γνωστή ταινία του. Πρόκειται για μια σάτιρα για ένα νεαρό άνεργο από την Αφρική που προσπαθεί να ζήσει με διαφορετικό τρόπο στη γαλλική πρωτεύουσα.  Η δεύτερη ταινία του, Sidma Tali, κυκλοφόρησε στις αρχές του 1975.  Έλαβε το βραβείο καλύτερης ταινίας μικρού μήκος στο Διεθνές Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου στη Γενεύη το 1975 και στο Φεστιβάλ Καρχηδόνας το 1976. Είναι ο συγγραφέας ενός μυθιστορήματος, Το όνειρο του Latricia, που δημοσιεύτηκε το 2012
O Beye σκηνοθέτησε την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του, Sey Seyti, το 1980, που ήταν κριτική της πολυγαμίας στη Σενεγάλη.  Ήταν η πρώτη επιλαχούσα για το καλύτερο Βραβείο Σεναρίου στο διαγωνισμό που διοργάνωσε για τις γαλλόφωνες χώρες ο "Οργανισμός για την τεχνική και πολιτισtική συνεργασία."  Έλαβε τιμητική διάκριση στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο Κινηματογράφου και το Prix de la Commune στο Παναφρικανικό Φεστιβάλ Κινηματογράφου το 1980 και το 1981 αντίστοιχα. 

Μετά το 1983 το σινεμά της Σενεγάλης υπέστη σημαντική πτώση, εν μέρει λόγω έλλειψης εγχώριας χρηματοδότησης. Σκηνοθέτες όπως Sembene ήταν αρκετά εύποροι για να συνεχίσουν να κάνουν ταινίες. Ακόμη και σήμερα στη Σενεγάλη υπάρχουν πολλοί κινηματογραφιστές και εν γένει άνθρωποι που έχουν γνώση της παραγωγής κινηματογραφικών ταινιών, ιδιαίτερα στο Ντακάρ, αλλά δεν έχουν τους πόρους για να αναπτύξουν πλήρως τον κλάδο. Όποιες ταινίες  γίνονται χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου από το εξωτερικό και προβάλλονται σε διεθνή φεστιβάλ και όχι στη Σενεγάλη, η οποία εξακολουθεί να έχει πολλούς κινηματογράφους από τη χρυσή εποχή της δεκαετίας του 1970 .Ο Sembène, ωστόσο, θα συνεχίσει να κάνει πολλές ταινίες μεγάλου μήκους, αλλά μόνο λόγω της συνεχιζόμενης επένδυση σε ταινίες του από τις αμερικανικές κινηματογραφικές εταιρίες, όπως η New Yorker Films. Το 2000 σκηνοθέτησε την ταινία Faat Kiné για τη μετα-αποικιακή Σενεγάλη και το ρόλο των γυναικών στην κοινωνία αυτή. Μέσω διασταυρωμένων πορτρέτων τριών γενεών γυναικών, ο Ousmane Sembène μιλάει για τη κοινωνία και τους τρόπους της αλλαγής. Η Faat-Kine, η μητέρα της, και η κόρη της, η Αμπι. Η Kine είναι διευθύντρια ενός πρατηρίου καυσίμων, ζει μόνη με τα δύο παιδιά της. Στην ηλικία των σαράντα, αρνείται να παντρευτεί   και ανέβει το σκαλοπάτι της επιτυχίας μέσω ενός άνδρα. Η ταινία ασχολείται με τα θέματα της εγκυμοσύνης εκτός γάμου και τη μοιχεία και εξετάζει επίσης τις αντιθέσεις μεταξύ των μεσαίων και κατώτερων τάξεων και της φτώχειας με την άνιση κατανομή του πλούτου και της νεωτερικότητας,. Η ταινία του Sembène με τίτλο Moolaadé (2004) εξερευνά το θέμα της κλειτοριδεκτομής στην Αφρική. Όταν μια γυναίκα στεγάζει μια ομάδα κοριτσιών από τον ακρωτηριασμό των γυναικείων γεννητικών οργάνων, ξεκινά μια σύγκρουση που διχάζει το χωριό της. Η ταινία Κέρδισε βραβεία στο Φεστιβάλ των Καννών και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου FESPACO στην Ουαγκαντούγκου (Μπουρκίνα Φάσο. )
.


Το 2005 ο Ben Diogaye Bèye έκανε την ταινία Un amour d'enfant  (Ένας παιδικός έρωτας.) Η ιστορία αφορά μια ομάδα παιδιών ηλικίας δέκα ετών που παρακολουθούν το ίδιο σχολείο και ζουν στην ίδια γειτονιά. Ο Omar (Ppe Mafall Thioune) και η Yacine (Anta Sylla), οι δύο κύριοι πρωταγωνιστές, νιώθουν τα πρώτα τους συναισθήματα και τον έρωτα και ανακαλύπτουν την πολυπλοκότητα της ζωής.

Ο Alassane Diago γεννήθηκε στις 31 Μαρτίου 1985 στο Agnam Lidoubé ένα χωριό στη βορειοανατολική Σενεγάλη. Σπούδασε φιλοσοφία στο Ντακάρ, αλλά το όνειρό του ήταν να γίνει σκηνοθέτης. Το 2007 εκπαιδεύτηκε στον οπτικοακουστικό τομέα στο Media Center του Ντακάρ και παρακολούθησε τις διδασκαλίες του ντοκιμαντέρ στα Samba Félix Ndiaye. Συμμετείχε σε πολλά φιλμ του project Africadoc στο Saint-Louis της Σενεγάλης το 2008, το 2009 και το 2010. Τα δάκρυα της μετανάστευσης είναι το πρώτο του ντοκιμαντέρ ως σκηνοθέτης. Η ταινία είναι η ιστορία της μητέρας του Alassane, ο οποίος περιμένει τον σύζυγό της για 20 χρόνια. Είναι επίσης η ιστορία της αδελφής του, που περιμένει επίσης τον σύζυγό της που άφησε πριν από πέντε χρόνια και την ανιψιά του, που δεν γνωρίζει τον πατέρα της. Μετά από δύο χρόνια απουσίας, ο Alassane Diago επιστρέφει στο Agnam Lidoubé, ένα χωριό της Σενεγάλης στην περιοχή Fouta, για να προσπαθήσει να καταλάβει γιατί και πώς η μητέρα του έχει περάσει όλα αυτά τα χρόνια περιμένοντας. Η τεχνική της κινητογραφικής μηχανής καταγράφει την εσωτερική ομορφιά και τη δύναμη των χαρακτήρων. Η ταινία επιλέχθηκε για επίσημο διαγωνισμό στο διεθνές φεστιβάλ Namur και έλαβε το βραβείο Prix du Griot d'Ebène για το καλύτερο ντοκιμαντέρ στο Φεστιβάλ Αφρικανικού Κινηματογράφου της Κόρδοβα.




ΘΑΝΑΣΗΣ ΤΣΑΚΙΡΗΣ 

Comments

Popular posts from this blog

Η Σχολή της Φρανκφούρτης και η κριτική θεωρία

Η Ιστορία στο Κόκκινο για το ομοφυλόφιλο κίνημα στη Μεταπολίτευση την Κυριακή 25 Φεβρουαρίου

Για τα "115 Σωματεία"